SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP TỈNH
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
NĂM HỌC 2007 – 2008
Ngày thi : 05/3/2008
ĐỀ CHÍNH THỨC
MÔN THI : NGỮ VĂN
Thời gian làm bài : 150 phút
……………
**

**
……………
Câu 1
(4 điểm)
Vai trò của yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự ?
Cho biết vai trò cụ thể của yếu tố nghị luận trong lời lẽ của Hoạn Thư qua đoạn
Thuý Kiều báo ân báo oán (trích Truyện Kiều - Nguyễn Du).
Câu 2
(2 điểm)
Vận dụng kiến thức đã học về các phép tu từ từ vựng, phân tích nét nghệ thuật độc
đáo trong đoạn văn sau :
"Thơ Tú Xương đi bằng cả hai chân hiện thực và trữ tình, mà cái chân hiện thực ở
người Tú Xương chỉ là một cẳng chân trái. Tú Xương lấy cái chân phải trữ tình mà khiến
cái chân trái tả thực. Chủ đạo cho đà thơ là ở chân phải, và Tú Xương đã băng được
mình thơ tới chúng ta bằng nước bước lãng mạn trữ tình".
(
Thời và thơ Tú Xương
-
Nguyễn Tuân
)

chạy trốn thì không truy bắt…
Nghĩ cho khi các viết kinh
Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo
Kiều xét lại thấy đúng. Sự nguỵ biện này ít nhiều cũng làm mát lòng, làm mềm lòng Kiều,
xoa dịu nỗi đau Kiều, làm mờ nhạt tội trạng của Hoạn. Hoạn khiến Kiều cảm thấy Hoạn cũng là
nạn nhân của chế độ đa thê. Kiều không thể không công nhận và cảm thông với Hoạn.
Cuối cùng, Hoạn tỏ vẻ ăn năn hối cải, nhận lỗi và xin được lượng thứ :
Trót đà gây việc chông gai
Còn nhờ lượng bể thương bài nào chăng (tâng bốc Kiều = lượng bể)
Cái lỗi của Hoạn được Hoạn làm giảm nhẹ đến mức tối thiểu, chỉ là chút việc chông gai
không đáng kể, trót nhỡ gây ra mà thôi. Hoạn đánh vào lòng độ lượng của Kiều. Hoạn lại đã xin
tha. Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại. Bản tâm của Kiều là nhân hậu, vị tha. Nếu
làm ra “thì cũng ra người nhỏ nhen” như mụ ! Vì vậy Kiều phân vân đo đắn, rồi tha bổng !
Lời lẽ đó cho thấy Hoạn là một tay “đàn bà thế ấy thấy âu một người”, “khôn ngoan rất
mực, nói năng phải lời”… Yếu tố nghị luận trong đoạn đã có tác dụng khắc hoạ rất thành công
nhân vật Hoạn Thư, một con người “sâu sắc nước đời”, “đàn bà dễ có mấy tay”… Nó cho thấy tài
năng bậc thầy của Nguyễn Du trong nghệ thuật xây dựng nhân vật.
Chú ý cho điểm bù trừ khi bài viết nói không đủ ý so với yêu cầu trên song lại có những ý
kiến khác đáp án nhưng đúng, hợp lý (vì đáp án không thể nêu hết ý được).
- 2 -
Câu 2
(2 điểm)
. Nét nghệ thuật độc đáo trong đoạn văn : Đoạn văn đã dùng phép nhân hoá để nhân
hoá bút pháp hiện thực và trữ tình trong thơ Tú Xương.
. Dấu hiệu : đi bằng cả hai chân hiện thực và trữ tình, mà cái chân hiện thực ở
người Tú Xương chỉ là một cẳng chân trái. Tú Xương lấy cái chân phải trữ tình mà
khiến cái chân trái tả thực. Chủ đạo cho đà thơ là ở chân phải, và Tú Xương đã băng
được mình thơ tới chúng ta bằng nước bước lãng mạn trữ tình".
. Phép nhân hoá đó (được dùng một cách rất sáng tạo ở trường hợp này) đã giúp vấn
đề vốn rất trừu tượng (bút pháp sáng tác) trở nên cụ thể, sinh động, dễ hiểu. Lời văn uyển