Bạn biết gì về franchising? (Phần 1)
Có thể bạn muốn tự xây dựng công việc kinh doanh của mình, bởi vì bạn muốn tự mình
làm chủ? Nhưng bạn có nhất thiết phải bắt đầu từ vạch xuất phát không? Hay bạn nên mua
lại công việc kinh doanh của những ông chủ khác, khi họ đang muốn sang nhượng lại cơ
sở để nghỉ ngơi? Hoặc là, bạn nên mua một đơn vị kinh doanh theo hình thức nhượng
quyền?
Bạn sẽ băn khoăn tự hỏi, bạn có còn là chủ không, khi mua một đơn vị nhượng quyền?
Những người cùng kinh doanh theo hình thức nhượng quyền này sẽ là đồng minh hay trở
thành đối thủ của bạn? Và bạn cần những kỹ năng đặc biệt nào để quản lý một cơ sở
nhượng quyền?
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết nhằm giúp bạn
có khái niệm đầy đủ về vấn đề nhượng quyền kinh doanh, từ đó tự quyết xem liệu đây có
phải là hình thức kinh doanh phù hợp với bạn không.
Nhượng quyền kinh doanh là gì?
Hãy thử tưởng tượng rằng bạn sắp mở cửa hàng ăn nhanh McDonald’s. Muốn làm được
việc đó, bạn cần phải mua “quyền kinh doanh” của Công ty McDonald’s. Để có tủ tư cách
của một chủ cơ sở nhượng quyền theo quy ước thông thường, bạn phải có 175 ngàn USD
(đây không được là khoản tiền vay mượn). Nhưng toàn bộ chi phí cho việc mở cửa hàng
như thuê mặt bằng, xây dựng, trang trí, mua sắm trang thiết bị … sẽ nằm đâu đó trong
khoảng từ 430 ngàn đến 750 ngàn USD, và 40% trong số này phải do bạn tự đầu tư (bằng
tiền của bản thân).
Bạn sẽ trả trực tiếp cho công ty McDonald’s số tiền 45 ngàn USD gọi là Phí đăng ký
nhượng quyền ban đầu. Những chi phí khác sẽ được thanh toán cho các nhà cung cấp, vì
thế đây là loại phí duy nhất bạn phải trả cho McDonald’s. Sau đó, bạn sẽ tham gia một
khoá huấn luyện nghiêm ngặt kéo dài 9 tháng, nơi bạn được dạy về các phương pháp làm
việc theo đúng phong cách đặc trưng của McDonald’s như: tiêu chuẩn chất lượng, cung
cách phục vụ, giá trị hình ảnh thương hiệu, công thức và cách chế biến từng món trong
thực đơn, cách thức quản lý, các kỹ năng kiểm kê, giám sát… Bạn buộc phải chấp nhận
điều kiện chỉ được mở một cửa hàng McDonald’s tại một địa điểm nhất định, trong một
khoảng thời gian nhất định, thường là 20 năm, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc về bài trí
cửa hàng, tuyển dụng nhân viên…và tất cả những yếu tố khác nữa, sao cho cửa hàng

Ưu điểm lớn nhất của nhượng quyền là giảm thiểu rủi ro khi đầu tư. Nguyên nhân là các cơ
sở nhượng quyền được thành lập theo hình mẫu có sẵn và phát triển nhanh hơn, nhờ đó
sinh lợi nhanh hơn. Một nguyên nhân khác nữa là do ở đây có phương pháp quản lý tốt
hơn, đồng thời thương hiệu đã nổi tiếng và được người tiêu dùng tín nhiệm. Theo tài liệu
Small Business Administration (SBA), hầu hết những doanh nghiệp nhỏ thất bại là do quản
lý yếu kém. Trong bối cảnh này, phương án kinh doanh dựa trên hình thức nhượng quyền
có lẽ khả thi hơn cả- thuê một cơ sở nhượng quyền về bản chất là thuê bí quyết quản trị của
một doanh nghiệp đã thành công.
Bạn còn có thể dễ dàng thương lượng với nhà cung cấp, vì công ty nhượng quyền có thể
mua và cung cấp vật tư cho toàn bộ hệ thống với số lượng lớn rồi chuyển phần chi phí tiết
kiệm đó cho bạn và những đơn vị khác tương tự.
Việc được khách hàng nhận biết ngay cũng là một lợi thế lớn. Khách hàng thường chọn lựa
cái họ đã biết chứ không phải cái họ chưa từng nghe đến. Hãy tưởng tượng, bạn đến một
thị trấn xa lạ chưa từng một lần ghé thăm trước đó, và bạn trông thấy hai cửa hàng- một
của Gà Rán Kentucky và cửa hàng kia mang tên Gà rán Billy Bob’s, bạn sẽ dừng lại ở cửa
hàng nào? Khi biết Billy Bob’s là một quán bán gà rán của địa phương, có lẽ bạn sẽ không
muốn chọn nó làm điểm dừng chân.
Về phía khách hàng, ưu điểm của một cơ sở nhượng quyền là cảm giác thoái mái, yên tâm
với chất lượng sản phẩm mình đang sử dụng. Bạn biết rằng, chất lượng sản phẩm hay dịch
vụ ở một địa điểm kinh doanh sẽ bị đem so sánh với cùng sản phẩm hay dịch vụ đó ở
những điểm kinh doanh khác. Bạn biết những cơ sở nhượng quyền khác có lợi thế gì, và
bạn cũng biết mình phải làm gì để tạo được ưu thế cho cơ sở của mình. Ở vị trí của một
đơn vị nhận nhượng quyền tiềm năng, những câu hỏi đặt ra cho bạn là: bạn có cố gắng tìm
kiếm cho mình một vẻ độc đáo riêng biệt? Hay đơn giản là bạn chỉ trông coi công việc
kinh doanh, bất kể là công việc đó được sắp xếp theo luật lệ của ai?
Trước khi trả lời những câu hỏi trên, chúng ta cùng lướt qua thêm vài chi tiết về cách vận
hành một đơn vị nhượng quyền.
Các quy định: phí phải nộp
Có 2 nhóm chính tham gia vào hình thức kinh doanh nhượng quyền, gồm có bên bán hay
cho thuê (franchisor: cá nhân hoặc doanh nghiệp cho thuê quyền kinh doanh, bao gồm cả

thời hạn hợp đồng còn hiệu lực. Điều khoản này gọi là “chống cạnh tranh trong thời hạn
hiệu lực của hợp đồng” (in-term non-competition covenants). Cũng có trường hợp bên bán
quyền ngăn cấm bên mua kinh doanh ngành hàng tương tự kể cả sau khi hợp đồng đã hết
hiệu lực bằng điều khoản “chống cạnh tranh giai đoạn hậu hiệu lực của hợp đồng” (post-
term non-competition covenants). Mỗi địa phương đều có những ràng buộc riêng trong hợp
đồng về vấn đề chống cạnh tranh. Thông thường, hợp đồng với điều khoản chống cạnh
tranh trong thời gian hiệu lực được sử dụng nhiều hơn so với hậu hiệu lực.
Các quy định: những bí mật kinh doanh
Bí mật kinh doanh thường được coi là yếu tố sống còn đối với thành công của một công ty.
Một nguyên tắc được ngầm hiểu là bên mua quyền phải tuyệt đối giữ bí mật này. Việc này
không những bảo vệ cho bên nhượng quyền, mà còn đảm bảo cho vốn đầu tư cá nhân của
bên được nhượng quyền.
Lựa chọn một phương thức nhượng quyền phù hợp
Làm cách nào để chọn mua được một cơ sở nhượng quyền phù hợp với nhu cầu, khả năng
và sở thích của bạn nhất, đồng thời chắc chắn rằng tổ chức mình chuẩn bị tham gia là một
công ty uy tín hàng đầu? Sau đây là một số bước khởi đầu giúp bạn cắt tỉa bớt những cành
lá rậm rạp để nhìn rõ hơn thân cây - vấn đề chính của chúng ta.
Trước tiên, hãy nghĩ về bầu không khí làm việc mà bạn quan tâm cùng những đòi hỏi và
luật lệ cần thiết để vận hành những công việc khác nhau trong những lĩnh vực khác nhau.
Ví dụ, bạn có thích làm việc muộn và liên tục trong nhiều giờ không? Thích thuê mướn và
điều hành nhiều nhân viên, thích giao tiếp nhiều với công chúng? Nếu như thế, bạn nên cân
nhắc việc tham gia vào ngành hàng dịch vụ ăn uống. Hãy dành nhiều thời gian suy nghĩ
thật kỹ càng về những ngành nghề phù hợp với phong cách sống của bạn. Bạn hãy lôi kéo
người thân, bạn bè hay cả đồng nghiệp vào công việc kinh doanh này. Hãy viết tất cả mục
tiêu của bạn ra giấy. Đôi khi, chính hành động ghi chép này sẽ giúp bạn xác định rõ ràng
những điều bạn thực sự muốn làm.
Một khi đã xác định rõ những tiêu chuẩn tổng quát của lĩnh vực kinh doanh mình muốn
tham gia, bạn nên đi dạo một vòng qua các website giới thiệu về vấn đề nhượng quyền mà
chúng tôi sẽ liệt kê sau trong phần cuối loạt bài này. Ở hầu hết các website đó, bạn có thể
tìm kiếm những công ty nhượng quyền dựa trên mức độ đầu tư, loại hình kinh doanh, và

Nhãn hiệu của sản phẩm nhượng quyền
Bằng sáng chế, các thông tin về quyền sở hữu bằng sáng chế
Những điều khoản nghiêm cấm trong kinh doanh nhượng quyền
Gia hạn, thanh lý, chuyển nhượng hoặc việc giải quyết các tranh chấp phát sinh.
Báo cáo tài chính
Kênh tiêu thụ sản phẩm
Các hợp đồng ...
3. Cố gắng tham quan các cở sở được nhượng quyền càng nhiều càng tốt. Tranh thủ gặp gỡ