Pgd-đt tân yên
Báo cáo cải tiến đổi mới phơng pháp dạy học
Năm học 2009-2010
Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh
qua phân môn Vẽ theo mẫu.
Ngời thực hiện: Trịnh Thị Vợng
Giáo viên: Mĩ Thuật - Trờng tiểu học thị trấn Cao Thợng- Tân Yên- Bắc Giang.
Đối tợng thực hiện: Học sinh trờng tiểu học thị trấn Cao Thợng
I.nội dung:
Theo quan sát của tôi trong quá trình giảng dạy môn mĩ thuật ở bậc tiểu học thì
có rất nhiều học sinh không thực hiện bớc quan sát, phân tích mẫu trớc khi vẽ
mẫu. Một số học sinh tự ý sắp xếp bố cục không đúng với góc nhìn của mình,
hoặc không quan sát, không so sánh tỉ lệ giữa các vật mẫu. Từ đó dẫn đến vẽ sai
mẫu, không phát triển đợc khả năng vẽ mẫu qua các bài vẽ, hoặc không có tính
khoa học trong quá trình vẽ mẫu. Dĩ nhiên mĩ thuật là một ngành nghệ thuật,
không phải là khoa học, nhng nếu muốn phát triển đợc năng khiếu thì cần phải
ứng dụng các kiến thức khoa học, phải có quá trình rèn luyện - vì nghệ thuật chính
là sự sáng tạo của con ngời thông qua cảm xúc nghệ thuật, sự quan sát tinh tế và
đôi bàn tay khéo léo.
Mẫu vẽ thờng sơ sài, đơn điệu, không tạo đợc hứng thú quan sát cho học sinh.
Nhiều trờng cha có phòng học dành riêng cho môn mĩ thuật làm giảm hiệu quả
của các tiết vẽ theo mẫu.
Một số giáo viên không chuẩn bị hình hớng dẫn các bớc vẽ mẫu.
Vì vậy để phát triển tốt nhất cho học sinh những kĩ năng này, tôi đã có những ph-
ơng pháp cụ thể và hiệu quả. Đồng thời kết hợp với giáo viên cùng chuyên môn và
vận dụng phơng pháp dạy học thích hợp, chuẩn bị các bớc dạy học nh sau:
1. Chuẩn bị mẫu vẽ:
Đối với phân môn Vẽ theo mẫu thì nhất thiết phải chuẩn bị mẫu vẽ. Giáo viên tự
chuẩn bị mẫu vẽ hoặc giao cho các nhóm học sinh chuẩn bị. Mỗi lớp học phải có ít
nhất 4 mẫu cho 4 nhóm. Lựa chọn mẫu vẽ phải có sự đa dạng, phong phú về kiểu
dáng, màu sắc, kích thớc...nhằm tạo hứng thú cho học sinh, tránh sự đơn điệu,

- Lọ hoa bao gồm những phần nào?
- So sánh tỉ lệ giữa các phần của lọ hoa?
- So sánh tỉ lệ giữa chiều ngang và chiều cao của quả?
- Có những nguồn sáng nào chiếu tới mẫu?
- Hớng ánh sáng nào mạnh nhất?
- Phân biệt các độ sáng - trung gian - đậm...thay đổi trên mẫu?
v.v.....
Giáo viên yêu cầu học sinh đo, dọi, ớc lợng trớc khi trả lời. Nh thế bắt buộc các
em phải quan sát mẫu thì mới có thể phân tích cấu trúc mẫu và đa ra những nhận
xét chính xác. Các bớc vẽ theo mẫu là một chuỗi logic, nếu không thực hiện tốt b-
ớc thứ nhất thì sẽ không thể thực hiện tốt bớc tiếp theo. Chẳng hạn, không quan sát
kĩ thì sẽ không thể hiểu cấu trúc mẫu, không nhìn ra các độ đậm nhạt, không nắm
đợc tỉ lệ...thì không thể phác hình chính xác.
Trong quá trình phân tích mẫu, giáo viên có thể đặt các câu hỏi mang tính suy
luận nh:
- Vẽ theo mẫu khác với vẽ trang trí nh thế nào?
- Lọ hoa là đồ vật đợc biến dạng từ hình khối nào?
- Vì sao miệng ấm lại phải ngang với vòi ấm?
- ánh sáng thay đổi trên khối lập phơng khác với trên khối cầu nh thế nào?
b. Quan sát mẫu:
* Quan sát từ bao quát đến chi tiết, không sa vào chi tiết, bộ phận để nhận ra:
- Hình dáng bề ngoài của mẫu(chiều cao, chiều ngang, và những nét cơ bản).
- Đặc điểm chính của mẫu(qua cấu trúc và các kích thớc).
- Các mảng đậm nhạt lớn.
* Quan sát mẫu để suy nghĩ về bố cục:
- Vẽ hình trong tờ giấy ngang hay dọc là hợp lí.
- Hình vẽ bằng nào thì vừa, đặt nó ở giữa hay lệch sang phải, sang trái hoặc
lên trên, xuống dới trang giấy để có bố cục cân đối.
Ngoài việc quan sát mẫu thật ra, giáo viên cần vẽ minh hoạ nhiều góc nhìn cho
một mẫu: chẳng hạn nhìn miệng giếng ở các độ cao khác nhau thì ta sẽ thấy nó có

tránh để học sinh bắt chớc bài tham khảo mà không nhìn vào mẫu thật để
vẽ.
6. Hớng dẫn học sinh nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm cuối tiết vẽ.
Sau khi học sinh thực hành vẽ mẫu, cuối tiết học giáo viên chọn một số
bài vẽ đạt yêu cầu và cha đạt yêu cầu để các em nhận xét.
Giáo viên có thể đánh số cho các bài vẽ đã chọn và đặt các câu hỏi nh:
- Em thích nhất bài số mấy?
- Theo em bài vẽ này đạt ở điểm nào và cha đạt ở điểm nào?
- Theo em bài nào cần chỉnh sửa? Chỉnh sửa ở những phần nào?
- Qua tiết vẽ này em rút ra đợc những kinh nghiệm gì?
- Qua nhận xét, em thấy bài vẽ của mình cần phải chỉnh sửa ở những phần
nào?
- v.v...
ii.kết luận
Qua một thời gian áp dụng phơng pháp dạy học trên, tôi nhận thấy hiệu quả dạy
học khá cao và cần phát huy.
Cụ thể:
- Học sinh hứng thú hơn với các tiết học vẽ theo mẫu.
- Học sinh tiến hành bài vẽ đúng trình tự các bớc, quan sát, nhận xét kĩ trớc khi
vẽ.
- Bài vẽ của học sinh chất lợng cao hơn: hình vẽ, đậm nhạt, bố cục ...đều tốt
hơn.
- Hàng ngày các em có thói quen quan sát mọi vật xung quanh, phân tích và
ghi nhớ, khi giáo viên hỏi thì các em trả lời tơng đối chính xác.
Có thể nói vẽ theo mẫu là một phân môn đặc biệt quan trọng của môn mĩ
thuật, tất cả các phân môn còn lại đều phải sử dụng kiến thức của Vẽ theo mẫu.
Bởi vậy việc rèn luyện các kĩ năng của phân môn này là điều nhất thiết phải thực
hiện đối với ngời học mĩ thuật.
Để làm tốt hơn điều này, bản thân tôi mạnh dạn đa ra một vài kinh nghiệm
nh trên, rất mong các đồng nghiệp và bạn đọc cùng quan tâm cũng nh đóng góp ý