SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG MÔN LÀM QUEN VỚI
CHỮ VIẾT CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN


I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài.
Dạy trẻ làm quen với chữ viết là một trong những nội dung quan trọng cho
trẻ mẫu giáo lớn. Đối với trẻ mẫu giáo lớn, làm quen với chữ viết giúp trẻ bước
đầu nhận biết được các chữ cái và phát âm chuẩn các chữ cái trong các từ trọn vẹn,
phát triển ở trẻ khả năng quan sát, so sánh và phát triển ngôn ngữ khi trẻ đã thuộc
và phát âm chuẩn các chữ cái thì trẻ sẽ dễ dàng làm quen với cách tô và viết chữ để
chuẩn bị vào lớp 1. Ngoài ra việc cho trẻ làm quen với chữ viết còn phát triển tư
duy trực quan hành động, tư duy trực quan hình tượng và đặc biệt là phát triển
ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ. Khi trẻ làm quen với chữ viết, các cơ ngón tay, cơ bàn
tay của trẻ phải hoạt động nhiều hơn, qua đó cũng phát triển cơ thể trẻ.
Trên thực tế, việc dạy trẻ làm quen với chữ viết ở trường tơi cịn bị hạn chế do
thiếu đồ dùng sáng tạo, do khả năng của giáo viên cịn hạn chế nên chưa kích thích
được trẻ thích thú khi học. Chuyên đề Làm quen văn học - chữ viết đã được Sở
giáo dục và Đào tạo chỉ đạo thực hiện trong nhiều năm qua đã chỉ rõ được tầm
quan trọng của chữ viết với trẻ. Trên cơ sở thực tiễn của lớp và qua những kinh
nghiệm đã tích luỹ được trong các măm dạy trẻ mẫu giáo lớn, tôi đã mạnh dạn
chọn đề tài: “Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy trẻ mẫu giáo lớn
làm quen với chữ viết” với mục đích đem đến cho trẻ những giờ làm quen với chữ
viết thật hấp dẫn và phong phú. Tôi mong rằng, những kinh nghiệm của tôi sẽ đạt
được kết quả cao trên trẻ và góp phần góp giáo viên thực hiện tốt chuyên đề cho trẻ
làm quen chữ viết.

- Chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ diễn ra thường xuyên, liên tục, để bám sát vào
các hoạt động trên thì giáo viên có ít thời gian làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo.
- Một số trẻ cịn nói ngọng, phát âm khơng chuẩn nên có ảnh hưởng đến sự tiếp thu
kiến thức của trẻ.
- Để thực hiện tốt chuyên đề làm quen chữ viết, đòi hỏi giáo viên phải linh hoạt,
sáng tạo trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức các hình thức giúp trẻ tích
cực hoạt động.
2. Các biện pháp
Dựa vào đặc điểm tình hình lớp, đặc điểm tâm lý nhận thức của lứa tuổi, tôi
mạnh dạn đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy trẻ mẫu giáo lớn
làm quen chữ viết
2.1 Khảo sát kỹ năng nghe – nói - đọc - viết của trẻ
- Đây là bước đầu tiên nhằm xác định tình trạng của trẻ để giáo viên nắm
được kỹ năng nghe, nói, đọc viết của trẻ để từ đó có biện pháp thay đổi phù hợp
- Ngay từ đầu năm học, chúng tôi đã tiến hành khảo sát trẻ và thông qua các bài tập
để từ đó giáo viên đánh giá và có sự tác động đúng với từng trẻ.
- Công việc khảo sát trẻ, chúng tơi thường thực hiện vào tháng 10. Q trình khảo
sát qua các hoạt động chung (kể chuyện, đọc thơ, hát, múa,…) và qua các hoạt
động hàng ngày (hoạt động góc, hoạt động chiều, …) để từ đó đánh giá từng trẻ
theo các kỹ năng.
+ Kĩ năng nghe: Trẻ nghe được các âm thanh, ngữ điệu, giọng nói khác nhau.
Độ to, nhỏ, nhanh, chậm của giọng nói, giọng đọc, các từ khái quát, từ trái nghĩa.


Nghe hiểu nội dung các câu đơn, câu ghép. Nghe hiểu thơ, ca dao, đồng dao, tục
ngũ phù hợp với trẻ. Nghe và làm theo từ 2 lời chỉ dẫn liên tiếp nhau trở lên…
+ Kỹ năng nói: Trẻ có nói lắp, nói ngọng khơng? Trẻ có nói đủ câu, nói có
mạch lạc khơng? Trẻ biết bày tỏ tình cảm, nhu cầu và kinh nghiệm của bản thẩn rõ
ràng, dễ hiểu bằng các câu đơn, câu ghép khác nhau. Biết trả lời các câu hỏi về
nguyên nhân, so sánh: Tại sao? Có gì giống nhau? Có gì khác nhau? Do đâu mà

lạc rõ ràng, đủ câu,
khơng
nói
lắp,
ngọng.…Bày tỏ tình
cảm, nhu cầu, kinh
nghiệm bản thân rõ
ràng, dễ hiểu. Trả lời
các câu hỏi về nguyên
nhân, so sánh. Sử dụng
các từ biểu cảm, có
hình ảnh. Tự tin giao
tiếp. Kể lại sự việc 1
cách mạch lạc. Đọc
tho, ca dao…
Kỹ năng đọc: biết cách
giở sách, đọc từ trái
sang phải, từ trên
xuống
dưới…”Đọc”
sách qua các tranh vẽ.
Phân biệt phần mở đầu,
kết thúc của sách.
Kỹ năng viết: Trẻ biết
cách ngồi, cầm bút, để
vở, tô chữ đúng quy
trình…

Tốt


24,1%

27,8%

27,8

20,3%

11/54

19/54

16/54

8/54

20,3%

35,1%

29,6%

15%

9/54

17/54

18/54


+ Trang trí tranh to và cho trẻ kể chuyện theo tranh.
+ Làm lịch hàng ngày
Ví dụ: Ở chủ điểm Thế giới thực vật:
+ Tôi cho trẻ viết chữ, xếp chữ hoặc gài chữ theo mẫu dưới các hình ảnh và
chữ mẫu của cơ về các loại quả, cây, rau, hoa…


+ Cho trẻ tơ chữ cịn thiếu trong từ, sau đó nối với với từ dưới các hình ảnh
có sẵn hoặc nối chữ cái theo yêu cầu có trong từ dưới hình ảnh có sẵn với
các chữ cái in đậm
- Góc thiên nhiên: Các loại cây, tơi đều gắn tên để cho trẻ có thể ghép chữ xem
đây là cây gì.
- Trên các mảng tường, tơi có thể trang trí nhiều hình ảnh phù hợp với chủ
điểm và mỗi hình ảnh đều gắn tên gọi.
2.3 Dạy trẻ làm quen với chữ viết ở mọi lúc, mọi nơi.
Với mong muốn nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ viết, tôi
luôn cố gắng tranh thủ các hoạt động trong ngày để cho trẻ làm quen chữ viết
một cách hợp lí:
+ Giờ đón, trả trẻ: có thể gắn ảnh có tên của trẻ, cho trẻ gắn thứ ngày
tháng…xem tranh ảnh, đọc đồng dao.
+ Giờ hoạt động chung: Với tất cả các mơn học khác, nếu có thể tơi đều lồng
ghép thêm các chữ cái.
+ Giờ hoạt động góc: các góc chơi đều có mơi trường chữ cho trẻ tự tìm hiểu
như làm các bài tập gắn, đính , viết và gài chữ theo mẫu v.v…
+ Giờ hoạt động ngoài trời: cho trẻ xếp sỏi, hột, hạt thành các chữ.
+ Giờ ăn: giải thích các món ăn, nhận khăn thêu bằng tên trẻ.
+ Giờ ngủ: Trước khi ngủ có thể bật nhạc – ngâm thơ, kể chuyện cho trẻ
nghe.
+ Giờ hoạt động chiều: in, tơ chữ rỗng, tìm cắt chữ trong báo, sách, lầm bộ
sưu tập.

hơn, hay gọi trẻ phát biểu, dùng nhiều hình thức hấp dẫn thu hút sự chú ý của trẻ.
+ Kết quả thu được: Sau một thời gian tôi thấy trẻ ít nghịch đi và ham học
hơn, thích giúp đỡ bạn, thích tham gia vào các trị chơi học tập, nhớ được các chữ
cái, tơ chữ đúng quy trình...
2.5 Dạy trẻ làm quen với chữ viết bằng các trò chơi
Như chúng ta đã biết, trẻ mầm non “Học bằng chơi, chơi mà học”. Muốn trẻ
hiểu bài nhanh và nhớ lâu, nếu chúng được trực tiếp tham gia vào các hoạt động.
Tôi đã sưu tầm, sáng tác được một số trò chơi khi cho trẻ làm quen với chữ viết để
trẻ tăng hứng thú, cung cấp, củng cố kiến thức kĩ năng.
Ví dụ: Trị chơi giúp trẻ ghi nhớ các chữ đã học như:
+ Trị chơi: Đốn chữ:
Cách chơi: Trẻ nhắm mắt, cô lấy tay viết chữ lên tay trẻ. Cho trẻ đốn chữ gì.
+ Trị chơi: Cho trẻ dùng các bộ phận trên cơ thể mình tạo chữ vừa học
+ Trò chơi: Xếp chữ (gài chữ, viết chữ) thành các từ theo mẫu:
Chuẩn bị: Cơ có các bức tranh, dưới tranh có từ chỉ hình ảnh đó
Cách chơi: Trẻ xếp các chữ cái rời thành từ giống mẫu có sẵn.
Luật chơi: Trong thời gian 1 bản nhạc, trẻ nào xếp (gài, viết) nhanh nhất là
người chiến thắng.
+ Trò chơi: Gạch chân chữ cái đã học.
Chuẩn bị: Các hình ảnh và từ dưới tranh.
Cách chơi: Có 2 – 3 đội chơi, mỗi đỗi sẽ gạch chân dưới các chữ cái đã học
theo

yêu cầu của cô trong từ dưới tranh.


Luật chơi: Trong thời gian 1 bản nhạc, đội nào gạch được nhiễu chữ cái đúng theo
yêu cầu của cô là đội chiến thắng.
+ Vẽ hình ảnh có chữ đã học
Cách chơi: Cho trẻ tìm các chữ cái đã học có trong từ chỉ tên các loại rau, quả, hoa,

cùng tham khảo và dạy trẻ.
- Giới thiệu các loại sách vở có tính giáo dục tới phụ huynh.
- Trao đổi một số nhược điểm của trẻ về cách phát âm, nhận mặt chữ, cách tô, cầm
bút, để vở…để phụ huynh nắm được. Sau khi sử dụng các biện pháp tuyên truyền
tới phụ huynh, phụ huynh đã hiểu bản chất, tác dụng của vấn đề dạy trẻ, nắm bắt
được phương pháp dạy trẻ. Từ đó phụ huynh ln ln kết hợp chặt chẽ với giáo
viên để dạy trẻ.


3. Kết quả chung
Với những biện pháp trên, sau học kỳ I tôi thấy trẻ lớp tôi tiến bộ rõ rệt, cụ
thể là:
Giai đoạn 1

Giai đoạn 2

Nội dung
Tốt
KN nghe, hiểu người
khác nói. Nghe, làm theo
từ 2 lời chỉ dẫn liên tiếp
nhau trở lên. Nghe hiểu
nội dung thơ, truyện. Biết
liên hệ với bản thân.
KN nói: mạch lạc rõ ràng,
đủ câu, khơng nói lắp,
ngọng. Bày tỏ tình cảm,
nhu cầu, kinh nghiệm bản
thân rõ ràng, dễ hiểu. Trả
lời các câu hỏi về nguyên

20/54

16/54

4/54

32/54

18/54

4/54

25,9%

37 %

29,6%

7,5%

59,2%

33,3%

7,5%

Yếu

0


11/54

19/54

16/54

8/54

24/54

20/54

10/54

20,3%

35,1% 29,6%

15%

44,5%

37%

18,5%

17/54

18/54


- Giáo viên nhiệt tình, chịu khó học hỏi kinh nghiệm để không ngừng nâng cao
nghệ thuật lên lớp và sáng tạo về đồ dùng, trò chơi để gây hứng thú cho trẻ tham
gia vào hoạt động.
2. Bài học kinh nghiệm
Từ kết quả trên, tôi rút ra bài học kinh nghiệm sau:
- Nắm vững phương pháp dạy trẻ mẫu giáo lớn làm quen với chữ viết, từ đó xây
dựng kế hoạch thực hiện chương trình.
- Giáo viên ln học hỏi nâng cao trình độ chun mơn, tìm ra những hình thức,
những trò chơi mới, đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn để cuốn hút trẻ vào giờ học.
- Tạo môi trường học chữ viết phong phú, cuốn hút trẻ và vận dụng mơi trường đó
để dạy trẻ trong các hoạt động.
- Học hỏi thêm kinh nghiệm, kiến thức từ chị em đồng nghiệp, từ sách báo, tài liệu,
các phương tiện thông tin đại chúng.
Với một số kinh nghiệm trên, tôi đã phổ biến cho các giáo viên trong khối
Mẫu giáo lớn của trường mình để chị em vận dụng vào lớp mình và đều đạt kết
quả cao.


Nhìn những trẻ đang dần lớn lên trong vịng tay của mình, sự hồn nhiên,
ngây thơ, đáng yêu của chúng ln là nguồn động viên để tìm tịi, sáng tạo trong
q trình dạy học để cho trẻ hứng thú, thích học và một phần tích luỹ kiến thức
bước đầu về một cách đọc - viết chuẩn bị tâm thế vững chắc cho trẻ vào lớp 1.

Hà Nội, ngày 03 tháng 4 năm 2009
Người viết

Lê Thị Kim Dung


PHÒNG GIÁO DỤC QUẬN CẦU GIẤY