Đề án môn học
Mục lục
Các khoản lỗ tính thuế và các khoản u đãi thuế ch a sử dụng ......................... 36
Danh mục chữ viết tắt
TNDN : thu nhập doanh nghiệp
NS : ngân sách
NN : nhà nớc
CT TNHH: công ty trách nhiệm hữu hạn
KD : kinh doanh
DN : doanh nghiệp
BTC : Bộ tài chính
FRC : hội đồng báo cáo tài chính
ASB : hội đồng chuẩn mực kế toán
FRRP : ban giám sát báo cáo tài chính
APB : hội đồng nguyên tắc kế toán
UITF : ban xử lý các vấn đề khẩn cấp
CAP : hội đồng thủ tục kế toán
FASB : hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính
AICPA : viện kế toán công chứng Mỹ
1
Đề án môn học
EITF : ban xử lý các vấn đề phát sinh
HTX : Hợp tác xã
CP : chính phủ
Danh mục sơ đồ bảng biểu
Sơ đồ hạch toán thuế thu nhập doanh nghiệp.............trang 23
LI mở U
Vit nam ang cú nhng bc thay đổi tớch cc trờn con ng
hi nhp ton cu, đặc biệt là sau khi VN gia nhập tổ chức thơng mại TG
WTO ngày 11/01/2007, song song vi iu ú l vic thng xuyờn iu
chnh c ch kinh t qun lý sao cho phự hp vi thc t phỏt trin
để thấy đợc một số thiếu xót của kế toán thuế TNDN ở VN,trên cơ sở
đó,em có thể đa ra một số ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện chúng.
Dựa trên nội dung nghiên cứu,thì em xin đợc trình bày đề tài theo
3 phần:
_ Phần 1:Khái quát chung về thuế TNDN và kế toán thuế TNDN
_ Phần 2:Thuế TNDN và kế toán thuế TNDN ở Việt Nam
3
Đề án môn học
_ Phần 3:Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán thuế TNDN ở
VN
Trong quỏ trinh tỡm hiu, mc dự ó cú nhiu c gng nhng
khụng th trỏnh khi nhng thiu sút, khim khuyt, chỳng em mong
nhn c s thụng cm v gúp ý ca thy cụ v cỏc bn bi nghiờn
cu c hon thin, y hn.
Phần 1:Khái quát chung về thuế thu nhập doanh nghiệp
và kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp
1.1. Vai trò của thuế TNDN:
Thuế nói chung là nguồn thu của Ngân sách Nhà nớc.Thuế gồm 2
loại:thuế trực thu và thuế gián thu,bao gồm nhiều loại thuế khác nhau: thuế thu
nhập cá nhân,thuế tiêu thụ đặc biệt,thuế giá trị gia tăng,thuế môn bài...Từ các
khoản thuế này,Nhà nớc lập nên Ngân sách,để từ đó làm nguồn kinh phí xây
dựng cơ sở vật chất hạ tầng,điều tiết,phát triển nền KT xã hội.
Trong các loại thuế nói trên,thì thuế TNDN cũng không ngoại lệ. Thuế
TNDN cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng NSNN,góp phần cải thiện
nền KT,xây dựng đất nớc.
Nhà nớc sẽ đánh thuế TNDN vào những DN làm ăn có lãi,đối với DN
làm ăn thua lỗ thì tạm không thu nhằm tạo thời gian cho họ phát triển. Điều này
góp phần hạn chế sự chênh lệch về thu nhập,mức sống giữa các cá nhân cũng
nh sự chênh lệch về khoảng cách giữa các DN.
tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cơ sở kinh
doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được
tiền.
Doanh thu để tinh thuế thu nhập chịu thuế đối với cơ sở kinh
doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế là doanh
thu không có thuế giá trị gia tăng. Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế
đối với cơ sở kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực
tiếp trên giá trị gia tăng là doanh thu bao gồm cả thuế giá trị gia tăng.
b. Thời điểm ghi nhận doanh thu :
Thời điểm xác định doanh thu để tính thu nhập chịu thuế đối với
hoạt động bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ là thời điểm chuyển giao
quyền sơ hữu hàng hoá, hoàn thành dịch vụ hoặc thời điểm lập hoá đơn
bán hàng, cung cấp dịch vụ .
Một số trường hợp cụ thể xác định doanh thu tính thu nhập chịu
thuế như sau :
- Doanh thu bán hàng trả góp được xác định theo giá bán hàng hoá trả
tiền một lần, không bao gồm phần lãi trả chậm.
- Hàng hoá dịch vụ dùng để trao đổi, biếu tặng, tiêu dùng nội bộ,
doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là doanh thu của hàng hoá dịch vụ
cùng loại hoặc tương đương trên thị trường tại thời điểm trao đổi.
6
§Ò ¸n m«n häc
- Hàng hoá, sản phẩm gia công, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế
là tiền thu gia công, bao gồm cả tiền công , nhân lực, nhiên liệu, vật liệu,
động lực và chi phí khác phục vụ gia công .
- Đối với hoạt động cho thuê tài sản, doanh thu để tinh thu nhập
chịu thuế là số tiền thu được từng kì theo hợp đồng. Nếu bên thuê trả tiền
trước nhiều năm thì doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được phân bổ
cho số năm trả tiền trước hoặc theo doanh thu trả tiền một lần .
- Đối với hoạt động tín dụng, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế
d.Chi phí nghiên cứu khoa học, công nghệ, sáng kến, cải tiến, y tế, đào
tạo lao động theo chế độ quy định, tài trợ cho giáo dục.
e.Chi phí mua ngoài : điện, nước, sửa chữa tài sản cố định, kiểm toán,
dịch vụ pháp lí, thiết kế, xác lập và bảo vệ nhãn hiệu hàng hoá, bảo hiểm
tài sản, chi tiền sử dụng các tài liệu kĩ thuật, bằng sáng chế, giấy phép
công nghệ không thuộc tài sản cố địn, các dịch vụ kĩ thuật và dịch vụ
mua ngoài khác.
f. Các khoản chi
Gồm các khoản chi cho lao động nữ; chi bảo hộ lao động; chi bảo vệ
cơ sở; trích nộp các loại quỹ bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế thuộc trách
nhiệm của cơ sở kinh doanh sử dụng lao động, kinh phí công đoàn….
g. Chi trả tiền lãi vay vốn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cua các tổ
chức tín dụng,tổ chức tài chính hoặc đối tượng khác theo lãi suât thực tế
8
§Ò ¸n m«n häc
nhưng không quá 1,2 lần mức lãi suất cho vay của ngân hàng thương mại
tại thời điểm vay
h. Trích các khoản dự phòngtheo chế độ quy định.
i. Trợ cấp thôi việc cho người lao động theo chế độ quy định.
k. Chi về tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ, bao gồm : chi phí bảo quản, chi
phí bao gói, vận chuyển, bốc vác, thuê kho bãi, bảo hánh sản phẩm hàng
hoá và dịch vụ.
l. Chi phí quảng cáo, tiếp thị, khuến mại, tiếp tân,chi hoa hồng môi
giới, chi hội nghị,
và các khoản chi khác liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh
hàng hoá, dịch vụ được khống chế không quá 10 % tổng số các khoản
mục chi phí từ khoản a đến khoản k của Điều này.
m. Các khoản thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất liên quan đến hoạt động
sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ ( trừ thuế thu nhập doanh
nghiệp ).
các tổ chức,đoàn thể nằm ngoài cơ sở kinh doanh, chi từ thiện các khoản
chi không liên quan đến doanh thu và thu nhập chịu thuế.
- Các khoản chi do nguồn kinh phí khác đài thọ, như : chi phí sự
nghiệp, chi trợ cấp khó khăn thường xuyên, khó khăn đột xuất.
10
§Ò ¸n m«n häc
1.2.5. Các khoản thu nhập chịu thuế khác trong kỳ tính thuế
- Chênh lệch mua bán chứng khoán
- Thu nhập từ các hoạt động liên quan đến quyền sở hữu công nghệ,
quyền tác giả.
- Thu nhập từ chuển quyên sử dụng dất, chuyển quyền thuê đất.
- Lãi từ chuyển nhượng, thanh lý tài sản.
- Lãi tiền gửi, cho vay vốn, lãi bán hàng trả chậm.
- Chênh lệch do bán ngoại tệ , lãi về chênh lệch tỷ giá hối đoái.
- Kết dư cuối năm các khoản dự phòng theo chế độ quy định.
- Thu các khoản nợ phải thu khó đòi đã xoá sổ kế toán nay đòi được.
- Thu các khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ .
- Các khoản thu nhập từ sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ của
những năm trước đã bị bỏ só nay mới phát hiện ra.
- Các khoản thu nhập nhận được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở
nước ngoài.
- Các khoản thu nhập liên quan đến việc tiêu thụ hàng hoá, cung cấp
dịch vụ không tính trong doanh thu, sau khi đã trừ các khoản chi phí theo
quy định của Bộ tài chính để tạo ra khoản thu nhập đó.
- Thu nhập từ chuyển nhượng vốn.
- Các khoản thu nhập khác chưa quy định chi tiết tại Điều này.
1.2.6. Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng đối với cơ
sở kinh doanh
- Thuế suât thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng đối với cơ sở kinh
doanh là 28 %
- Trường hợp chuyển quyền sử dụng đất, chuyển quyền thuê đất cùng
với công trình trên đất thì phải tách riêng ra phần doanh thu nhượng bán
trên đất.
b. Chi phí chuyển quyền sử dụng đất, chuyển quyền thuê đất
Giá vốn của đất được xác định như sau :
- Đối với đất Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất, thu tiền cho thuê
đất thì căn cứ vào chứng từ thu tiền sử dụng đất, thu tiền cho thuê đất của
Nhà nước.
- Đối với đất nhận quyền sử dụng của tổ chức cá nhân thì căn cứ vào
hợp đồnh và chứng từ hợp pháp trả tiền khi nhận quyền sử dung đất,
quyền thuê đất.
- Trường hợp tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụđổi công
trình lấy đất của Nhà nước thì giá vốn được xác định theo giá trị công
trình đã đổi.
- Giá trúng đấu giá trong trường hợp đấu giá chuyển quyền sử dụng đất,
quyền thuê đất.
- Trường hợp các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần chuyển
nhượng quyền sử dụng đất, cho thuê đất mà đât có nguồn gốc do góp vốn
liên doanh thì giá vốn được xác định theo biên bản góp vốn của Hội
đồng quản trị.
- Trường hợp đất của tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ
được thừa kế,cho, biếu tặng trươc năm 1994 thì giá vôn được xác định
theo giá các loại đất do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TƯ theo quyết
13
Đề án môn học
nh nm 1994 cn c v bng khung giỏ cỏc loi t quy nh ti Ngh
nh s 87/CP nga 17thỏng 8 nm 1994 cua Chớnh ph.
- Ngoi ra, cũn cú chi phớ n bự thit hi v hoa mu, chi phi h tr di
di n ni mi, chi phớ h tr di di m m, chi phớ h tr gii phúng
mt bng khỏc, chi phớ ci to t, san lp mt bng, chi phớ u t, xõu
giỏ
hng
bỏn
-
-
Hng
bỏn
b tr
li
-
Thu
TTB,
Thu
xut
khu
(nu
cú)
14
§Ò ¸n m«n häc
Bước 2: Tính lợi nhuận gộp từ bán hàng
Lợi nhuận gộp về bán hàng là khoản chênh lệch giữa doanh thu
thuần với trị giá vốn hàng xuất bán và được xác định bằng công thức
dưới đây:
Lợi nhuận gộp về
bán hàng và cung
cấp dịch vụ
=
Doanh thu thuần về
bán hàng và cung cấp
dịch vụ
hàng
-
Chi phí
quản lí
doanh
nghiệp
Bước 4 : Tính lợi nhuận từ hoạt động khác
15
§Ò ¸n m«n häc
Lợi nhuận từ hoạt động khác bao gồm lợi nhuận từ hoạt động tài
chính và lợi nhuận bất thường .
Lợi nhuận từ
hoạt động tài
chính
=
Thu nhập
hoạt động tài
chính
-
Chi phí hoạt
động tài chính
Lợi nhuận bất thường = Thu nhập bất thường –Chi phí
Bước 5:Tính tổng thu nhập chịu thuế
Tổng thu
nhập chịu
thuế
=
Doanh thu tính
Dư Nợ : Số thuế thu nhập nộp thừa
Dư Có : Số thuế thu nhập còn phải nộp.
b. TK 821 – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
TK này phản ánh chi phí thuế thu nhập của doanh nghiệp, TK này phản
ánh chi phí thuế thu nhập của doanh nghiệp bao gồm chi phí thuế thu
nhập doanh nghiệp hoãn lại phát sinh trong năm làm căn cứ xác định kết
quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong năm tài chính hiện
hành. TK này có 2 TK cấp 2:
- TK 8211 –Chi phí thuế thu nhập hiện hành, TK này phản ánh số
thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp (hoặc thu hồi được) tính trên thu
nhập chịu thuế và thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp của năm hiện
hành.
- TK 8212 -Chi phí thuế thu nhập doanh nghịêp hoãn lại, TK này
phản ánh thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ phải nộp/thu trong tương lai tính
trên các khoản chênh lệch tạm thời chịu thuế thu nhập doanh nghiệp
17
§Ò ¸n m«n häc
trong năm hiện hành. Chi phí thuế thu nhập hoãn lại được tính bằng Tài
sản thuế thu nhập hoãn lại bù trừ với Công nợ thuế thu nhập hoãn lại
phải trả.
c. TK 243 – Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
Chuẩn mực kế toán Chung - VAS 01 có định nghĩa “Tài sản: Là
nguồn lực do doanh nghiệp kiểm soát và có thể thu được lợi ích kinh tế
trong tương lai”. Một số khoản chênh lệch tạm thời phát sinh sẽ khiến
cho doanh nghiệp phải nộp thêm một khoản thuế thu nhập trong năm
hiện hành so với số liệu kế toán ghi nhận theo các chuẩn mực và chế độ
kế toán. Ví dụ: Chính sách khấu hao nhanh của doanh nghiệp khiến cho
chi phí khấu hao cao hơn so với mức khấu hao quy định bởi chính sách
thuế (Quyết định 206), dẫn tới theo cơ quan thuế, thuế thu nhập phải nộp
của doanh nghiệp năm hiện hành sẽ cao hơn so với số liệu kế toán. Tuy
nước.
- Khi nộp thuế thu nhập, ghi:
Nợ TK 333 (3334) - Thuế và các khoản nộp Nhà nước
Có TK 111, 112
19
§Ò ¸n m«n häc
- Khi báo cáo tài chính năm được duyệt, xác định số thuế thu nhập
doanh nghiệp phải nộp so sánh với số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm
nộp:
Nếu số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thêm, ghi:
Nợ TK 821 (8211) – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
Có TK 333 (3334) - Thuếvà các khoản phải nộp ngân sách nhà
nước
Nếu số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp nhỏ hơn số thuế thu
nhập doanh nghiệp tạm nộp, ghi;
Nợ TK 333 (3334) – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
Có TK 821 (8211) – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
- Đối với thuế thu nhập hoãn lại phải trả :
Ghi nhận số thuế thu nhập hoãn lại phải trả trong năm (là số chênh
lệch giữa thuế thu nhập hoãn lại phải trả phát sinh trong năm lớn hơn
thuế thu nhập hoãn lại phải trả trong năm)
Nợ TK 8212 – Chi phí thuế thu nhập hoãn lại phải trả trong năm
Có TK 347 - Thuế thu nhập hoãn lại phải trả
Ghi giảm chi phí thuế thu nhập hoãn lại (là số chênh lệch giữa thuế
thu nhập hoãn lại phải trả được hoãn nhập trong năm lớn hơn số thuế thu
nhập hoãn lại phải trả phát sinh trong năm)
Nợ TK 347 - Thuế thu nhập hoãn lại phải trả
Có TK 8212 – Chi phí thuế thu nhập hoãn lại
- Đối với tài sản thuế thu nhập hoãn lại:
20
hoãn lại
Ghi nhận tài sản thuế TN
hoãn lại Thuế TN hoãn lại phải trả phát
sinh
Sơ đồ : Hạch toán thuế thu nhập doanh nghiệp
1.3.ChuÈn mùc kÕ to¸n quèc tÕ vÒ thuÕ TNDN:
22
Đề án môn học
Theo sách kế toán tài chính của trờng đại học KTQD,thì chuẩn mực kế
toán thuế TNDN IAS 12 đợc tóm tắt lại với nội dung nh sau:
Chuẩn mực này đợc công bố năm 1979 và sửa đổi năm 1996. Chuẩn
mực này đề cập tới cách hạch toán thuế thu nhập. Vấn đề đầu tiên trong kế toán
thuế TNDN là làm thế nào hạch toán thuế hiện tại và tơng lai của:
-những tài sản, công nợ thu hồi trong tơng lai đã đợc ghi nhận trong
bảng cân đối kế toán của DN.
-Các nghiệp vụ và sự kiện của kì hiện tại đựoc ghi nhận trong báo cáo tài
chính của DN
Rõ ràng trong việc hạch toán một tài sản hoặc một công nợ mà DN báo
cáo dự tính sẽ thu hồi lại hay thanh toán giá trị ghi sổ của tài sản hay công nợ
đó. Nếu việc thu hồi đó làm cho việc chi trả thuế trong tơng lai lớn hơn (hoặc
nhỏ hơn) so với số thực phải có nếu nh sự thu hồi này không có ảnh hởng đến
thuế. Chuẩn mực này đòi hỏi một DN tính toán công nợ thuế hoãn lại với một số
ngoại tệ giới hạn. Chuẩn mực này yêu cầu một DN hạch toán các ảnh hởng về
thuế của các nghiệp vẹ và sự kiện khác theo cùng cách hạch toán cho chính các
nghiệp vụ và các sự kiện đó. Vì vậy, những sự kiện và nghiệp vụ khác ghi nhận
trong báo cáo thu nhập, tất cả các ảnh hởng của thuế có liên quan cũng đợc ghi
nhận trực tiếp vào vốn cổ phần. Tơng tự, việc hạch toán tài sản, công nợ thuế
hoãn lại trong sáp nhận kinh doanh ảnh hởng lớn tới giá trị, uy tín thơng mại âm
phát sinh từ việc sáp nhập kinh doanh đó.
thì chỉ duy nhất cơ quan thuế giám sát các hoạt động tài chính của công ty,cũng
cha có bộ phận giải đáp khúc mắc khi DN gặp phải, gây khó khăn và làm chậm
tiến độ hoàn thành công việc của DN.
Tại Mỹ cũng có rất nhiều các tổ chức,cơ quan,trong đó, tổ chức ban
hành GAAP của Mỹ gồm hội đồng thủ tục kế toán (CAP), hội đồng nguyên tắc
24
Đề án môn học
kế toán (APB), hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính (FASB), viện kế toán công
chứng Mỹ (AICPA), ban xử lý các vấn đề phát sinh (EITF). EITF có nhiệm vụ
ban hành các trích yếu về các vấn đề hiện có hay vừa phát sinh và những vớng
mắc trong thi hành và các vấn đề thảo luận nhằm hớng dẫn việc áp dụng các
tuyên bố kế toán có liên quan.
Qua tình hình chuẩn mực kế toán thuế TNDN ở Anh và Mỹ, cho thấy
nớc ta còn nhiều hạn chế trong việc ban hành các chuẩn mực kế toán,nớc ta cần
phải có thêm các ban, ngành liên quan:
-ban soạn thảo chuẩn mực kế toán có nhiệm vụ nghiên cứu,xây dựng
sạon thảo các chuẩn mực kế toán để đệ trình lên Uỷ ban chuẩn mực kế toán.
-Ban hớng dẫn chuẩn mực kế toán có trách nhiệm ban hành các hớng
dẫn đối với các chuẩn mực kế toán
Ban kiểm tra có trách nhiệm tham gia giám định và xử lý các tranh chấp
về kế toán, kiểm toán
Việc áp dụng những kinh nghiệm của quốc tế, Anh và Mỹ vào tình hình
cụ thể ở VN trong xây dựng cơ cấu tổ chức ban hành chuẩn mực kế toán VN là
rất quan trọng để đảm bảo về nội dung,tiến độ hoàn thiện và xây dựng hệ thống
chuẩn mực kế toán VN
25
Copyright: Tài liệu đại học ©