BÀI TIỂU LUẬN MÔN QUẢN LÝ LỄ HỘI VÀ SỰ KIỆN
GV: NGHIÊM XUÂN MỪNG
ĐỀ TÀI: Tìm hiểu lễ hội chùa Ông tại xã Hồi Xuân, huyện Quan Hóa,
tỉnh Thanh Hóa.
SV:
MSV:
Lớp :
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT Từ viết tắt Nghĩa của từ viết tắt
1VH-TT-DL Văn hóa-Thể thao-Du lịch
2UBND
Ủy ban nhân dân
3VH-TT
Văn hóa-Thông tin
4DSVH
Di sản văn hóa
5DSVH-VT Di sản văn hóa vật thể
6DSVH-PVT Di sản văn hóa phi vật thể
7CBQL
Cán bộ quản lý
8BTC Ban tổ chức
9CBQL-ANTT
Cán bộ quan lý an ninh trật tự
10
CBCV
Cán bộ, chuyên viên
11
BQL Ban quản lý

CHƯƠNG 1
ĐÔI NÉT SƠ LƯỢC VÙNG ĐẤT THANH HÓA, QUAN HÓA VÀ VỀ

phát từ nhu cầu cuộc sống, từ sự tồn tại và phát triển của cộng đờng, sự bình
n cho từng cá nhân, hạnh phúc cho từng gia đình, sự vững mạnh cho từng
dịng họ, sự sinh sôi nảy nở của gia súc, sự bội thu của mùa màng, mà từ bao
đời nay quy tụ niềm mơ ước chung vào bốn chữ “nhân khang, vật thịnh”.
Trong cuốn “ Hội hè Việt Nam” các tác giả cho rằng “ Hội và lễ là một
sinh hoạt văn hóa lâu đời của dân tộc Việt Nam. Hội và lễ có sức hấp dẫn, lôi
cuốc các tầng lớp trong xã hội cũng tham gia để trở thành một nhu cầu, một
khát vọng của nhân dân trong nhiều thập kỷ.
Trong cuốn “ Lễ hội cổ truyền” – Phan Đăng Nhật - Ngơ Đức Thịnh Nguyễn Xn Kính - Lê Văn Kỳ - Lê Trung Vũ cho rằng “ Lễ hội là một kho
lịch sử khổng lờ, ở đó tích tụ vố số những phong tục, tín ngưỡng, văn hóa,
nghệ thuật và cả các sự kiện xã hội – lịch sử quan trọng của dân tộc....Lễ hội
còn là nơi bảo tờn, tích tụ văn hóa (theo nghĩa rộng) của nhiều thời kỳ lịch sử
trong quá
khứ dồn nén lại cho tương lai”.
Như vậy ta thấy “Lễ hội” là một thể thống nhất khơng thể tách rời. Lễ là
phần đạo đức tín ngưỡng, phần tâm linh sâu xa trong mỗi con người. Hội là
các trị diễn mang tính nghi thức, gờm các trò chơi dân gian phản ánh cuộc
sống thường nhật của người dân và một phần đời sống cá nhân nhằm kỷ niệm
một sự kiện quan trọng với cả cộng đồng.
1.2.
Vai trò, chưc năng của lễ hội :
1.2.1. Chức năng của lễ hội :
Củng cố những mối liên hệ giữa các nhóm, khẳng định tinh thần cộng
đờng;
Khẳng định trình độ văn hóa của một cộng đồng và giao lưu văn hóa trên
quy mô xã hội;


Phản ánh và bảo lưu truyền thống;
Tuyên truyền giáo dục;

dự hội bình thường đều tìm thấy sự hờn nhiên, hưng phấn nghệ thuật, những
xúc cảm chất phát ngây thơ.
Nhờ khơng khí vừa thiêng liêng, nghiêm trang, vừa vui vẻ, thân ái của
ngày hội mà mỗi cá nhân, mỗi nhóm xã hội, mỗi cộng đồng giảm nhẹ hoặc
“cởi tháo” được những quẫn bách, thậm chí cả những mâu thuẫn, xung đột
của đời sống thường nhật.
Trên tinh thần ấy, có thể nói giá trị của lễ hội có tấc dụng điều chỉnh các
quan hệ xã hội nơi làng xã từ ngàn đời nay.
Lễ hội là phương thức toàn diện để đối tượng hóa, hiện thực hóa hệ giá
trị cộng đồng thông qua sự thực hành những nghi thức trong lễ và những
khn mẫu ứng xử ngồi lễ như những cuộc ăn uống vui chơi. Cuộc sống
luôn có những biến động thay đổi, lễ hội cũng vậy luôn biến đổi để thích ứng


với cuộc sống. Tuy nhiên, lễ hội sẽ không mất đi bởi lễ hội có chức năng đặc
thù thỏa mãn được nhu cầu văn hóa tổng hợp của cộng đồng và phù hợp với
nhu cầu cố kết của bất cứ cộng đờng nào, trong bất kì hồn cảnh nào.
1.4.
Vài nét đặc trưng về tỉnh Thanh Hóa và huyện Quan Hóa.
1.4.1. Vài nét đặc trưng về tỉnh Thanh Hóa:
Thanh Hóa là tỉnh cực Bắc miền Trung Việt Nam và là một tỉnh lớn về
cả diện tích và dân số, đứng thứ 5 về diện tích và thứ 3 về dân số trong số các
đơn vị hành chính tỉnh trực thuộc nhà nước, cũng là một trong những địa
điểm sinh sống đầu tiên của người Việt cổ.
Cách đây khoảng 6000 năm đã có người sinh sống tại Thanh Hóa. Các di
chỉ khảo cổ cho thấy nền văn hóa xuất hiện đầu tiên tại đây là văn hóa Đa
Bút. Sang đầu thời đại kim khí, thuộc thời đại đờ đờng, qua các bước phát
triển với các giai đoạn trước văn hóa Đông Sơn, Thanh Hóa đã trải qua một
tiến trình phát triển với các giai đoạn văn hố: Cờn Chân Tiên, Đơng Khối Quỳ Chữ tương đương với các văn hóa Phùng Nguyên - Đờng Đậu - Gị Mun
ở lưu vực sơng Hờng. Và sau đó là nền văn minh Văn Lang cách đây hơn

Thanh Hóa cũng là miền đất sinh ra và gắn liền với tên tuổi của nhiều
anh hùng dân tộc, như Lê Lợi, người có công chiêu mộ nhân tài, quy tụ nhân
dân phát động cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418- 1427 ) đánh đuổi giặc Minh
giành lại nền độc lập dân tộc. Sau khi lên ngơi hồng đế ở Đông Kinh ( Thăng
Long ), ( 1428) Lê Lợi đặt tên nước là Đại Việt và lấy niên hiệu Thuận Thiên.
Thanh Hóa chính là nơi vua xuất hiện nhiều nhất khi năm Mậu thìn (248)
Triệu Thị Trinh đánh tan quân Ngô tại núi Nưa, Triệu Sơn, Thanh Hóa. Tuy
chưa xưng vua nhưng quân Ngô đã gọi bà là Vua. Nhà Tiền Lê do thập đạo
tướng quân Lê Hoàn lãnh đạo cũng xuất phát từ quê nhà Thọ Xuân, Thanh
Hóa.
Sau khi Hờ Q Ly sốn ngơi nhà Trần, lập nên nhà Hồ đổi tên nước là
Đại Ngu cũng đặt kinh đô ở thành Tây Giai, tức Tây Đô, Thanh Hóa. Nơi đây
cũng trở thành mảnh đất sản sinh ra những vị vua thời Hậu Lê như Lê Thái
Tổ, Lê Thánh Tông, Lê Trang Tơng....
Khơng chỉ có vậy, Thanh Hóa cịn là nơi xuất phát của hai dòng chúa
Trịnh, Nguyễn. Chúa Trịnh Kiểm thời vua Lê vốn xuất thân từ Vĩnh Lộc,
Thanh Hóa sau đó mang tiếng giúp phò Lê nhưng thực ra lấn át cả quyền lực
của vua.
Chúa Nguyễn lập sau thời chúa Trịnh cũng trấn trị ở đất Thuận Hóa sau
mới mở rộng khái phá tận Đàng Trong.
Hiện nay, trong địa bàn tỉnh Thanh Hóa cịn nhiều di tích lịch sử-văn hóa
như: di tích cách mạng: Hàm Hạ, Yên Trường - Thọ Lập, Thiệu Tốn, chiến
khu du kích Ngọc Trạo, khu di tích Hàm Rờng, di tích Bác Hờ tại: Rừng
Thông, Yên Trường, khu văn hóa tưởng niệm Bác Hồ thành phố Thanh Hóa,
đền Cơ Tiên, khu di tích lưu niệm đờng chí Lê Hữu Lập, hang Co Phường, Lị
Cao kháng chiến Hải Vân. Đền thờ Vũ Văn Lộc, xã Thái Hịa, huyện Triệu
Sơn; Đền thờ Đơng Các Lê Dỗn Giai, xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc; Đền
Thánh Cả, xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc; Đền thờ Bạch Y Công Chúa, xã Phú
Nhuận, huyện Như Thanh; Đền Kim Luân, xã Thọ Minh, huyện Thọ Xuân;
Chùa Thái Bình, xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc; Chùa Lai Thành, xã Đông

Dùn...
Không chỉ có vậy, du khách cũng có thể đắm mình trong khơng gian
mênh mơng sơn thủy hữu tình của hờ Pha Đay, hồ Vinh Quang, đây là hai hồ
tự nhiên nổi tiếng về du lịch sinh thái và thu hút khách du lịch của huyện.
Mặc dù cịn mang tính hoang sơ, nhưng mỗi khi đến đây, du khách sẽ được
tắm mình trong cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng, được chèo thuyền, câu cá…
Bằng sự đa dạng về bản sắc văn hóa, giao thoa các nền văn hóa của đồng bào
Thái, Mường, Kinh, Mông, đồng thời cũng là điểm liên kết với văn hóa Tây
Bắc, đến với Quan Hóa du khách không chỉ được thưởng thức những sản vật
nổi tiếng của địa phương, được du ngoạn trên những ngọn núi, lịng hờ, ngắm
cảnh sơng Mã và đường 15 gắn với đồn qn Tây Tiến oai hùng.
Ngồi ra, cịn được tham quan các khu danh lam, thắng cảnh, di tích lịch
sử, văn hóa tâm linh chùa Ông – chùa Bà; đền thờ Thượng tướng thống lĩnh
quân Khằm Ban, di tích núi Pù Cọ (gắn liền câu chuyện dân quân bắt Phỉ
trong kháng chiến chống Pháp), di tích Pha U Hị, di tích hang Co Phường, xã
Phú Lệ (ghi dấu sự hi sinh của các chiến sĩ dân công hỏa tuyến trong kháng
chiến chống thực dân Pháp)…Bên cạnh đó, Quan Hóa còn là mảnh đất lưu
giữ những giá trị di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của đồng bào các dân tộc
như lễ hội Mường Ca Da, một trong những mường cổ của người Thái, gắn
liền Lò Khằm Ban – vị tướng tài, người anh hùng hào kiệt của quê hương;
cùng với xường Mường, cờng chiêng, khèn bè, khèn lá, các trị chơi dân gian
truyền thống ném còn, chọi cù, kéo co, bắn nỏ... trở thành nét văn hóa đặc
trưng được nhiều du khách biết đến.
Những giá trị trên là điều kiện lý tưởng để Quan Hóa phát triển nhiều
loại hình du lịch như du lịch sinh thái, tâm linh, tín ngưỡng...


Có thể nói, Quan Hóa là miền đất cổ có từ lâu đời, giàu truyền thống lịch
sử văn hóa, trải qua biết bao biến cố, thăng trầm của lịch sử, đến nay Quan
Hóa vẫn lưu giữ được những nét văn hóa đặc trưng vốn có của vùng. Tuy

Các nội dung trong chương 1 đã khái quát về địa lý và đăc trưng văn hóa
, lịch sử về tỉnh Thanh Hóa và huyện Quan Hóa cũng như khái quát một cách
chân thực nhất về Lễ hội Mường Ca Da tại huyện Quan Hóa như: Lịch sử về
Lễ hội Mường Ca Da cũng như lịch sử về vùng đất này . Để có thêm những
kiến thức về lễ hội, đặc biệt là về Lễ hội Mường Ca Da tại huyện Quan Hóa,
tỉnh Thanh Hóa, hơn nữa là nền tảng để tìm hiểu về Lễ hội Mường Ca Da đề
cập ở chương,


CHƯƠNG 2.
DIỄN TRÌNH LỄ MƯỜNG CA DA TẠI, HUYỆN QUAN HÓA, TỈNH
THANH HÓA LẦN THỨ III NĂM 2018
2.1. Công tác chuẩn bị cho lễ hội :
2.1.1. Phân công nhiệm vụ :
Công tác chuẩn bị đươc diễn ra trước tâm 5-10 ngày để tổ chức lễ hội.
Lễ hội diễn ra khoảng từ ngày 26/28-3 , lễ hội được tổ chức năm năm một lần.
Khoảng thời gian này BTC và các CBCV tại huyện Quan Hóa sẽ lâp ra kế
hoạch tổ chức lễ hội đờng thời làm đơn giử lên phịng VH-TT huyện Quan
Hóa và Sở VH-TT-DL tỉnh Thanh Hóa đề nghị xin cấp phép tổ chức lễ Hội
Mường Ca Da.
BTC lễ hội Mường Ca Da sau khi xin đươc giấy phép tổ chức se thành
lập ra các đội và phân công nhiệm vụ cho họ bao gôm : đội thực hiện nghi
thức rước kiệu, đội tế lễ , đội tự vệ giữ gìn an ninh trât tự trong thời gian diễn
ra lễ hội , đội vệ sinh lễ hội, đội nghệ thuật biểu diên phục vụ lễ hội ,,,.
2.1.2. Chuẩn bị về mặt không gian và môi trường
Không gian lễ hội đươc chuẩn bị sạch sẽ bao gồm khu 1 thị trấn Quan
Hóa và bản Khằn xã Hồi Xuân, huyện Quan Hóa để phục vụ cho lễ hội.
Hai bên đường doc theo hương về phía tổ chức lễ hội đươc bố trí cắm cờ
theo đúng nghi lễ lễ hội.
2.1.3. Chuẩn bị về phần nghi lễ :

2.2.1. Nghi lễ.
Sáng ngày 26/3 đội tế lễ bắt đâu tiến hành nhưng nghi lễ bắt buộc xin
phép thần linh được khai quang mở hội . Lúc này người dân bắt đầu dâng lễ
vật đã được chuẩn bị lên các ban trong chùa để tiến hành lễ khai quang.
Sau khi nghi lễ khai quang kết thúc trong ngày 26/3 BTC lễ hội cùng
nhân dân và các đội tế lễ , rước kiệu từ chùa ông đến nơi thờ thượng tướng
quân Khằm Ban về đồi Pom Khéo bản Khằm xã Hồi Xuân huyện Quan Hóa.
Sau lễ rước kiệu nhân dân và BTC đổ về phía sân vận động trung tâm huyện
để tham gia nghi lễ sên mường (hay còn gọi là cúng mường). Phần lễ sên
mường (hay còn gọi cúng mường) diễn ra rất trang trọng thể hiện tấm lòng
thành của con cháu bản mường dành cho các bậc tiền nhân đã có công khai
phá dựng bản lập mường mang lại cuốc sống ấm no cho mọi người dân.
Sên mường (hay cịn gọi cúng mường) gờm sáu phần: gọi Thành Hồng
chúa đất về dự lễ, gọi vua rờng đến làm ranh giới và gọi ngọc hoàng đến
chứng kiến, Giới thiệu quá trình hình thành của Mường Ca Da , mời các thần
linh ăn cỗ, cúng dại hạn cầu mong những điều tốt đẹp cho dân bản và cuối
cùng là tiễn các thần linh trở về và dọn cỗ.
2.3. Phần Hội
Phần hội trong lễ hội Mường Ca Da bao giờ cũng sôi động , đa dạng
mang đậm bản sắc truyền thống. BTC thông báo đến 18 xã thị trấn hơn 10
phần thi văn hóa văn nghệ thể thao.
2.3.1. Phần thi các môn thể thao.
Lồng ghép vào nhưng nghi lễ thì các trị chơi dân gian mang tính giải trí
cao cũng được BTC lễ hội phê duyệt và tổ chức như : Thi kéo co, bắn nỏ, tó
mác lẹ, đẩy gậy, đi cầu thăng bằng, đi cà kheo (chạy, đá bóng), gói bánh ú. Và
tung còn.
2.3.2. Phần thi văn nghệ dân gian.
Ngồi các trị chơi dân gian thì phần thi văn nghệ dân gian mang đậm
bản sắc như thi hát khặp ,đánh trống chiêng, khua luống cũng không thể
thiếu :

THANH HÓA.
3.1. Đánh giá thực trạng lễ hội Mường Ca Da lần thứ III năm 2018.
3.1.1. Đánh giá phần nghi lễ.
Lễ hội Mường Ca Da đã giữ gin được những nét truyền thống vốn có .
Các nghi lễ được tiến hành một cách cẩn thận giữ được nhưng giá trị văn
hóa cốt lõi mà hàng ngàn đời trước đã tạo dựng lên.
3.1.2. Đánh giá phần hội.
3.1.2.1. Ưu điểm :
Phần hội là phần khơng thể thiếu trong bất kì một lễ hội nào.
Tại lễ hội Mường Ca Da phần hội được tổ chức tương đối tốt , các trò
chơi dân gian được đưa vào mạng lại tính giả trí cao cho người dân .
Ngoài ra phần hội là một phần giúp con người găn bó với nhau hơn , bỏ
qua hết bộ bề lo toan trong cuộc số , khi tham gia vào các trò chơi con người
sẽ được thoải mái , nâng cao tinh thần đoàn kết .
Đặc biệt là phần biểu diên nghệ thuật văn nghệ không chỉ mang đậm giá
trị văn hóa của dân tộc mà nó còn giư gìn và phát triển nhưng loại hình nghệ
thuật văn hóa truyền quý báu từ đời xưa để lại.
3.1.2.2. Nhược điểm.


Lễ hội chỉ được diễn ra năm năm một lần nên việc được gặp gỡ giao lưu
văn hóa văn nghệ của người dân rất ít.
3.2. Một số giải pháp nhằm phát nhằm giữ gìn , bảo tờn , phát huy truyền
thống của lễ hội Mường Ca Da tại huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
3.2.1. Quy hoạch không gian tổ chưc lễ hội.
Công tác quy hoạch không gian có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm
bảo tổ chức tốt các hoạt động của lễ hội. Vì vậy, cần xây dựng một quy hoạch
tổng thể về không gian tổ chức lễ hội bao gồm khu vực hành lễ (khu vực
trung tâm của lễ hội) và một số vùng phụ cận quanh di tích, khu vực tổ chức
các trị chơi (hội), và các khu dịch vụ (trông giữ phương tiện vận chuyển, ăn

xã hội hóa đối với cấc hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể
thao; các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức xã hội huyện Ninh giang đã


xác định việc giữ gìn, bảo tờn lễ hội cũng di tích lịch sử chùa Trơng là một nội
dung quan trọng bằng cách:
Chỉ đạo, hướng dẫn về công tác giữ gìn, bảo tờn và phát triển lễ hội
Mường Ca Da tại huyên Quan Hóa.
Tăng cường hoạt động kiểm tra, kiểm soát trong thời gian diên ra lễ hội .
Tất cả nhằm tạo nên không gian lễ hội có tổ chức trật tự, phục vụ hiệu
quả cho công tác quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách thưởng thức
tận hưởng các hoạt động văn hóa của lễ hội.
3.2.3. Tăng cường, nâng cao chất lượng cán bộ làm công tác văn hóa và
quan lý chặt chẽ trong việc tổ chức lễ hội và bảo tờn di tích.
Vấn đề quản lý là vấn đề quan trọng trong khâu tổ chức lễ hội. Do đó đòi
hỏi đội ngũ người CBCV phải có trình độ chun mơn cao.
Từ những nhu cầu cấp thiết của công việc các cán bộ làm công tác văn
hóa cần phải được cử đi học bồ dưỡng thêm về trình độ cung như chất lương
để hồn thành tốt các cơng việc quản lý của mình .
Tăng cường cơng tác quản lý đối với lễ hội Mường Ca Da. Phát hiện
ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm minh các tổ chức, cá nhân có hành vi xấu
ảnh hưởng lễ hội.
3.2.4. Tuyền truyền, vận động , nâng cao ý thức trách nhiệm của người
dân xung trên địa bàn huyện Quan Hóa.
Thường xuyên tuyên truyền, vận động nhân dân trên địa bàn toàn huyện
Quan Hóa hiểu rõ ý nghĩa, giá trị các lễ hội truyền thống, di tích lịch sử - văn
hóa.Thông qua các phong trào, góp phần làm chuyển biến thực sự trong đời
sống xã hội, hướng tới mục tiêu từng bước hình thành nhân cách con người
mới, giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tiềm ẩn trong lễ
hội nói chung và lễ hội Mường Ca Da nói riêng.

cũng như huyện Quan Hóa và lễ hội Mường Ca Da, huyện Quan Hóa , tỉnh
Thanh Hóa”, tơi đã trình bày về cơ sở lý luận và khái quát sơ lược về Mường
Ca Da .Từ đó, thấy những đặc điểm riêng biệt độc đáo trong lễ hội Mường Ca
Da.
Tiếp theo ở chương 2 “Diễn trình lễ hội Mường Ca Da, huyện Quan Hóa,
tỉnh Thanh Hóa lần thứ III năm 2018” ,tôi làm rõ về quy trình tiến hành lễ hội,
phần cơng tác chuẩn bị cho việc tổ chức lễ hội, các nghi thức tiến hành trong
phần lễ, giá trị mà lễ hội mang lại cho con người. Lễ hội Mường Ca Da lưu
giữ bảo tồn nét văn hóa đặc sắc của dân tộc.
Chương 3 “Thực trạng và một số giải pháp giúp giữ gìn ,bảo tờn và phát
triển lễ hội Mường Ca Da, huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa ”, đây cũng là
chương cuối của đề tài nghiên cứu khoa học. Bởi những vẻ đẹp và giá trị mà
nó mang lại chúng ta cần phải có những biện pháp để bảo tồn lưu giữ để con
cháu mai sau cũng có thể biết được nhưng giá trị văn hóa từ ngàn đời trải qua
các thế hệ ơng cha đã giư gìn.
Bài tiểu luận của tơi trong qua trình tìm hiểu và khảo sát thực địa cịn
nhiều thiếu sót và trong q trình viết tiểu luận này còn nhiều lỗi nhỏ, rất
mong thầy và các bạn sẽ đóng góp ý kiến và bỏ qua những lỗi nhỏ. Để tôi có
thể rút kinh nghiệm cho những bài tiểu luận sau được hoàn thiện hơn nữa.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
Đường link Đài phát thanh truyền hình Thanh Hóa:
/>

2.
Phan Đăng Nhật - Ngô Đức Thịnh - Nguyễn Xuân Kính - Lê Văn
Kỳ - Lê Trung Vũ (1992), Lễ hội cổ truyền, Nhà xuất bản: Khoa Học Xã Hội
Hà Nội.
3.