Một số kinh nghiệm giảng dạy cho Học sinh năng khiếu Toán
Một số kinh nghiệm giảng dạy cho Học sinh năng khiếu Toán - Tin theo các mục tiêu nhận thức
ở Khối Chuyên Toán - Tin, trường ĐHKHTN-ĐHQG-HN
TS. Nguyễn Vũ Lương
Chủ nhiệm Khối chuyên Toán - Tin
Mở đầu
Mục tiêu đào tạo các học sinh năng khiếu của Đại học Quốc gia Hà Nội là đào tạo các học sinh:
· Có kiến thức khoa học cơ bản, hiện đại, tiên tiến.
· Có khả năng nhận thức ở mức độ cao.
Trong đó mục tiêu rèn luyện các kỹ năng nhận thức ở mức độ cao là quan trọng hơn cả. Phải có kỹ
năng nhận thức ở mức độ cao mới có khả năng nắm vững và vận dụng thành thạo các kiến thức.
Trong bài này chúng tôi trình bày một số kinh nghiệm ging dạy, tổ chức giảng dạy để đạt được các
mục tiêu nhận thức ở mức độ cao tại Khối chuyên Toán - Tin, Trường ĐHKH Tự nhiên - ĐHQG Hà
Nội.
I. Các mục tiêu nhận thức
Theo Bloom thì mức độ nhận thức được xếp từ dễ đến khó, từ thấp đến cao và chia thành các thứ bậc
sau:
Bậc 1 (Nhớ):
Đây là mục tiêu ở thứ bậc thấp nhất. Nó chỉ yêu cầu người học nhớ được các khái niệm, định nghĩa,
công thức và phương pháp giải. Vậy học sinh được coi là đạt mục tiêu nếu phát biểu được định nghĩa,
công thức và sử dụng được các phương pháp giải trong các trường hợp đơn giản.
Bậc 2 (Hiểu):
Đây là mục tiêu cao hơn bậc 1 vì đòi hỏi học sinh không những nhớ mà còn phi hiểu thấu đáo các khái
niệm, định nghĩa.
Bậc 3 (Áp dụng):
Ở mục tiêu này học sinh phải biết vận dụng các kiến thức để giải các bài tập. Các bài tập giải được
càng khó thì khả năng áp dụng của học sinh càng cao.
Bậc 4 (Phân tích):
Ở mục tiêu này đòi hỏi người học phi biết phân loại các dạng bài tập và xây dựng được các phương
pháp giải từ cụ thể đến hướng giải chung.
Bậc 5 (Tổng hợp):

Từ 1/10 đến hết học kỳ I: Các em trong nhóm học sinh giỏi ngoài học các kiến thức cơ bản trên lớp
còn học thêm từ 2 - 3 buổi để học các kiến thức cần thiết cho học sinh giỏi (những kiến thức không có
trong chương trình phổ thông).
Học kỳ II: ở trên lớp các em hoàn thành chương trình của lớp 10 - 11 cơ bản đủ để học các chuyên đề
bồi dưỡng và giải các dạng bài tập khó.
Trong thời gian hè (từ tháng 7 đến tháng 9) các học sinh lớp 10 trong nhóm luyện học sinh giỏi hoàn
thành các nội dung kiến thức nâng cao cho đội tuyển.
Lớp 11:
Học kỳ I: Các học sinh đội tuyển 11 sẽ tham dự 3 kỳ thi học sinh giỏi cùng với học sinh lớp 12 để
chọn đội tuyển. Nhà trường sẽ chọn 15 học sinh có điểm cao nhất lập thành đội tuyển thi quốc gia và
quốc tế.
Sau khi thành lập đội tuyển các học sinh đội tuyển sẽ học tập trung mỗi ngày một buổi.
Đối với các học sinh giỏi các mục tiêu nhận thức từ bậc 3 đến bậc 6 được rèn luyện ở thứ bậc cao
nhất.
b) Hướng dẫn tự học
Tài liệu tốt nhất là vở của các học sinh giỏi năm trước được giữ lại cho các học sinh năm sau. Các đề
thi vô địch quốc gia, quốc tế và các cuốn sách chuyên kho đặc biệt được sưu tầm và nhân bn thành các
tài liệu cho học sinh tự học.
c) Hướng dẫn tổng kết
Tất c các học sinh đều phi viết các bài tổng kết lớn đối với các kiến thức đã học dưới sự hướng dẫn
của thầy giáo. Lần đầu tiên các em được viết một vài quyển sách của chính mình nên rất say mê.
Nhiều quyển tổng kết của các em có độ khó hơn hẳn các cuốn sách bán ngoài thị trường. Nhờ công
việc này mỗi học sinh được rèn luyện các khả năng phân tích và tổng hợp. Nhiều học sinh có thể xây
dựng được các bài tập toán khó để bước đầu luyện tập khả năng sáng tạo.
d) Thi giải toán học sinh giỏi từng học kỳ
Mỗi học kỳ khối chuyên tổ chức một cuộc thi giải các bài tập khó được sưu tầm từ các tài liệu hay.
Những em học sinh có lời giải đúng nhiều nhất hay có các cách giải hay sẽ được giấy khen của nhà
trường. Tổng kết và chấm các bài giải của các học sinh chúng ta có được một tài liệu rất bổ ích cho
các em khoá sau. Để đạt kết quả cao trong các kỳ thi này các em phải tự đọc, tự giải nên được rèn
luyện nhiều các mục tiêu nhận thức ở thứ bậc cao nhất.