Câu 1: Những đặc diểm kinh tế chủ yếu của các nước ASEAN
1. Thái Lan
Trong những năm gần đây nền kinh tế Thái Lan có xu hướng tăng trưởng
mạnh tuy vẫn hàm chứa nhiều rủi ro. Thái Lan là nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế
giới và cũng là nước có ngành kinh doanh du lịch rất phát triển.
GDP: Năm 2005, GDP đạt 183,9 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng là 4,5%, thu
nhập bình quân đầu người là 2.736 USD. Tăng trưởng kinh tế năm 2005 phụ thuộc
chủ yếu vào nhu cầu nội địa gia tăng. Năm 2005 ở khu vực tư nhân tiêu dùng tăng
5,1%, đầu tư tăng 16,3%, trong khi ở khu vực công tiêu dùng tăng 6,9% và đầu tư
tăng 24%.
Việc làm: Tình hình thất nghiệp liên tục được cải thiện. Số người có việc
làm tăng từ 33,8 triệu người năm 2003 lên 34,7 triệu người năm 2004, tỷ lệ thất
nghiệp giảm từ 3% năm 2002 xuống 2,1% năm 2004 và 1,4% năm 2005.
Xuất nhập khẩu: Kim ngạch xuất khẩu trong những năm gần đây tăng liên
tục từ 68,6 tỷ USD năm 2002 lên 96,1 tỷ USD năm 2004 và 105,8 tỷ USD năm
2005, chủ yếu nhờ vào sự hồi phục kinh tế của của các bạn hàng lớn nhất của Thái
Lan như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản. Ngoài ra xuất khẩu của Thái
Lan còn được đẩy mạnh nhờ các thỏa thuận tự do thương mại song phương như với
Trung Quốc, Ấn Độ, Australia, New Zealand, Peru, Bahrain. Những sản phẩm xuất
khẩu chủ yếu của Thái Lan là vải sợi, giày dép, các sản phẩm từ cá, gạo, đồ trang
sức, máy vi tính và các thiết bị điện tử. Kim ngạch nhập khẩu cũng tăng từ 64,3 tỷ
USD năm 2002 lên 94,4 tỷ USD năm 2004 và 107 tỷ USD với các mặt hàng chủ
yếu là nguyên liệu thô, hàng tiêu dùng, nhiên liệu. Thị trường nhập khẩu chính từ
Nhật Bản, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Malaysia, Các Tiểu vương quốc A rập thống nhất,
Singapore.
Lạm phát: Tỷ lệ lạm phát năm 2004 là 2,8%, năm 2005 là 4,1%.
Dự trữ ngoại hối: 52,07 tỷ USD (năm 2005).
Nợ nước ngoài: 52,46 tỷ USD (năm 2005).
Cán cân thương mại: Kể từ sau cuộc khủng hoảng năm 1997, cán cân
thương mại luôn đạt thặng dư (xuất siêu), tuy nhiên mức độ thặng dư có khuynh
hướng giảm dần do nhu cầu trong nước tăng mạnh. Thặng dư trong cán cân thương
tăng nhanh của đầu tư và xuất khẩu. Để tạo đà tăng trưởng ổn định, Chính phủ đã
cam kết tạo một môi trường thuận lợi cho đầu tư và giảm thâm hụt ngân sách xuống
dưới 1% GDP. Năm 2005 GDP đạt mức 270 tỷ USD, tính theo đầu người đạt mức
3.600 USD/năm.
Lạm phát: Trong năm 2004, tiền tệ cơ sở được kiểm soát tốt và tỷ giá hối
đoái đồng Rupiah ổn định đã giúp Ngân hàng Trung ương kìm hãm lạm phát giá
tiêu dùng (CPI) ở mức 6,4%, và vẫn nằm trong giới hạn mục tiêu là 5,5% +/- 1%.
Những yếu tố chính tạo sức ép lạm phát là sự tăng giá nhà, thực phẩm, giao thông,
viễn thông và đặc biệt là giá năng lượng. Trong thời gian tới, lạm phát dự đoán sẽ
tiếp tục tăng do kế hoạch của chính phủ giảm trợ cấp xăng dầu cộng với xu hướng
giảm giá của đồng nội tệ.
Việc làm: Cùng với sự phục hồi của nền kinh tế, số lượng việc làm mới
được tạo ra cũng tăng, song thị trường lao động vẫn chưa được cải thiện đáng kể.
Năm 2004, tỷ lệ thất nghiệp là 9,9% (tương đương khoảng 10,3 triệu người). Tỷ lệ
thất nghiệp tăng cao là do số lượng việc làm mới được tạo ra thấp hơn so với số
lượng người mới tham gia vào thị trường lao động, cộng với việc một số ngành
công nghiệp dệt may, giày da và hàng không cắt giảm số lượng công nhân.
Thương mại: Indonesia xuất khẩu khí đốt đứng hàng thứ hai trên thế giới và
cũng xuất khẩu dầu thô với số lượng lớn. Bên cạnh dầu khí, Indonesia còn xuất
khẩu các mặt hàng nông nghiệp như dầu cọ, gạo, chè, cà phê, tiêu và cao su. Mặt
hàng nhập khẩu chính là dầu lọc, máy móc thiết bị… Các đối tác thương mại lớn là
Hoa Kỳ, Nhật Bản, Singapore, Malaysia và Australia.
Cán cân thanh toán: Tình hình cán cân thanh toán của Indonesia năm 2004
tiếp tục được cải thiện. Tài khoản vãng lai thặng dư ở mức kỷ lục nhờ tăng xuất
khẩu. Tài khoản vốn năm 2004 cũng đạt mức thặng dư nhờ dòng vốn đổ vào của
khu vực tư nhân. Nhìn chung, cán cân thanh toán năm 2004 đạt mức thặng dư và dự
trữ ngoại hối tăng lên 36,3 tỷ USD. Tuy nhiên, năm 2005, cán cân thanh toán xấu đi
do nhập khẩu tăng mạnh trong khi xuất khẩu tăng không đáng kể đồng thời thặng
dư tài khoản vốn cũng giảm; dẫn tới dự trữ ngoại hối giảm xuống còn khoảng 30,6
tỷ USD.
USD – đây là đợt phát hành trái phiếu đầu tiên của Chính phủ ra thị trường vốn
quốc tế kể từ sau khủng hoảng tài chính.
Chính sách tiền tệ: Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương
Indonesia là nhằm phục vụ mục tiêu giảm lạm phát trung hạn đã được Chính phủ
đặt ra, đồng thời hỗ trợ cho sự tăng trưởng kinh tế. Năm 2004, lãi suất công cụ tài
chính tiếp tục có xu hướng giảm xuống, song ở tốc độ chậm hơn năm 2003 do sự
chuyển đổi chính sách tiền tệ từ nới lỏng sang thắt chặt. Để hỗ trợ cho sự ổn định tỷ
giá hối đoái, Ngân hàng Trung ương tiến hành quản lý các giao dịch ngoại hối, quản
lý cung và cầu ngoại hối và cơ cấu dòng vốn đổ vào, đồng thời tăng cường tính hiệu
quả của hệ thống giám sát giao dịch ngoại hối.
Triển vọng trung hạn: Các điều kiện kinh tế vĩ mô từ 2004-2009 được dự
đoán là thuận lợi nhờ chiến lược và các chính sách phát triển của Chính phủ
Indonesia, cũng như việc cải cách thị trường trong nước. Trên cơ sở triển vọng kinh
tế toàn cầu và tình hình trong nước, tăng trưởng kinh tế Indonesia được kỳ vọng là
sẽ tiếp tục ở mức cao, từ 5,5% năm 2005 lên 7,6% năm 2009 (trung bình 6,6% cho
cả giai đoạn). Trong cả giai đoạn trung hạn, khu vực công nghiệp dự kiến tăng 8,6%
chủ yếu tập trung trong các ngành chế biến thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, giấy và
sản phẩm in, phân bón hóa học; khu vực nông nghiệp dự kiến tăng ở mức 3,5% mỗi
năm.
Tăng trưởng kinh tế cao sẽ tạo ra nhiều việc làm mới cho lực lượng lao
động. Tỷ lệ thất nghiệp được dự đoán sẽ giảm từ 9,7% năm 2005 xuống còn 5,1%
năm 2009; dẫn tới tỷ lệ nghèo được kỳ vọng giảm xuống còn 8,2% dân số năm
2009.
Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững, Chính phủ Indonesia
cam kết giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô bằng việc tiến hành một loạt các biện pháp
cải cách khu vực thu chi ngân sách, khu vực tài chính, cải thiện môi trường đầu tư
và phát triển cơ sở hạ tầng.
3.Philippin
GDP: Tổng sản phẩm trong nước thực tế tăng 6% năm 2004, vượt mức chỉ
tiêu là 4,9-5,8%. Trong khi đó, tổng sản phẩm quốc dân tăng 6,2% cao hơn so với
mức thâm hụt này lại thấp hơn con số dự tính 516 triệu USD. Như vậy, cán cân
thanh toán hiện tại vẫn thặng dư 2,1 tỷ USD nhờ lượng tiền từ nước ngoài gửi về
không ngừng tăng lên do nhu cầu lao động người Philippines có tay nghề và trình
độ chuyên môn cao ở nước ngoài ngày càng tăng.
Tỷ giá hối đoái: Tỷ giá hối đoái trung bình đồng Peso - Dollar Hoa Kỳ là
56,04 năm 2004, tức là đồng peso giảm giá 3,4% so với tỷ giá 52,20 năm 2003.
Năm 2005, tỷ giá này là 55,086.
Nợ nước ngoài: Tổng nợ nước ngoài giảm đi 4,4% từ 57,4 tỷ USD năm
2003 xuống còn 54,8 tỷ USD năm 2004, chủ yếu là nhờ việc chuyển chủ thể vay tín
dụng từ người không thường trú sang người thường trú. Các khoản vay dài hạn và
trung hạn lên đến 49,8 tỷ USD, chiếm 90,8% tổng số nợ. Tổng nợ của khu vực công
giảm đi 4,1%, tổng nợ của khu vực tư nhân tương tự cũng giảm 5,3% cùng kỳ.
Chi tiêu ngân sách: Chính phủ Philippines ghi nhận mức thâm hụt 187,1 tỷ
Peso năm 2004, thấp hơn 10,7 tỷ Peso so với dự tính của cả năm là 197,8 tỷ Peso.
Tổng thu nhập quốc dân tăng 11,7%, đạt mức 699,8 tỷ Peso nhờ Phòng Thu nhập
trong nước và Phòng Thuế quan đẩy mạnh cải cách hành chính từ năm 2002.
Cải cách cơ cấu: Chính phủ Philippines nhận thấy cải cách tài chính và cải
cách cơ cấu là yếu tố nền tảng trong việc phát triển. Năm 2004 và 2005, một số dự
luật và chính sách cải cách đã được thực hiện. Ví dụ: Đạo luật Cộng hòa RA 9334
có hiệu lực vào ngày 1-1-2005 nhằm khắc phục điểm yếu của hệ thống thuế suất
hiện tại. Hay Đạo luật RA 9337 có hiệu lực vào ngày 24-5-2005 nhằm mở rộng căn
cứ cho thuế giá trị gia tăng (VAT), cũng như điều chỉnh tỷ lệ trong năm 2006 để hệ
thống thuế có hiệu quả và năng suất hơn.
4.Malaixia
Kinh tế Malaysia đã có những bước chuyển mình. Từ một nền kinh tế phụ
thuộc chủ yếu vào nông nghiệp trong thập niên 60 của thế kỷ XX, ngày nay
Malaysia là một nền kinh tế hướng ra xuất khẩu với các ngành chủ đạo là công nghệ
cao, các ngành thâm dụng vốn và tri thức.
GDP: 65,3 tỷ USD (2004). Năm 2005 tăng lên đến 122 tỷ USD nhờ giá dầu
tăng. Năm 2004, tốc độ tăng trưởng đạt 7,1%, cao nhất kể từ năm 2000 nhờ nhu cầu
ngắn hạn cao hơn. Tỷ lệ nợ ngắn hạn trong tổng nợ còn thấp ở mức 21,8%. Với
chính sách quản lý nợ cẩn trọng, tỷ lệ nợ nước ngoài trên tổng thu nhập quốc dân
của Malaysia chỉ còn 46,6% (năm 2003 là 50,2%).
Tỷ giá hối đoái: Từ tháng 9-1998, đồng ringgit Malaysia đã được xác định
tỷ giá chuyển đổi cố định với đồng USD là 3,8 ringgit/1USD. Việc điều chỉnh tỷ giá
neo vào một đồng tiền khác tiếp tục đem lại lợi ích cho kinh tế Malaysia nhờ tạo
được tính khả báo và ổn định cho thương mại và đầu tư nước ngoài.
Chi tiêu ngân sách: Chính phủ liên bang cho biết thâm hụt ngân sách năm
2004 giảm xuống còn 4,3% GDP (năm 2003 là 5,3%). Tình hình tài chính được cải
thiện nhờ thu nhập quốc dân khả quan hơn và giải ngân cho chi tiêu phát triển cũng
thấp hơn. Thâm hụt ngân sách chủ yếu được bù đắp bởi các nguồn thu trong nước.
Chính sách tiền tệ: Chính sách tiền tệ vĩ mô năm 2004 tập trung vào việc
duy trì sự ổn định và cải thiện khả năng đón nhận rủi ro của nền kinh tế. Trong khi
chính phủ tiếp tục củng cố tình hình tài chính, chính sách tiền tệ vẫn hỗ trợ hoạt
động kinh tế trong nước và tăng trưởng. Hiệu quả và tác dụng của việc thi hành
chính sách tiền tệ được cải thiện hơn nữa khi Ngân hàng Trung ương đưa ra khuôn
khổ tỷ lệ lãi suất mới vào tháng 4 năm 2004.
Cải cách cơ cấu: Trong 40 năm qua cơ cấu kinh tế Malaysia đã chuyển đổi
một cách mạnh mẽ. Trong đó, việc củng cố hệ thống tài chính có bước tiến đáng kể.
Danaharta - Công ty Quản lý tài sản Quốc gia - đã phát huy vai trò của mình trong
việc thực hiện tái cơ cấu khu vực tài chính sau giai đoạn khủng hoảng tài chính khu
vực. Kế hoạch Quy hoạch Khu vực Tài chính (FSMP - 2001) và Quy hoạch Thị
trường vốn (CMP - 2004) đã tạo điều kiện hơn cho các thể chế tài chính nước ngoài
đồng thời tăng khả năng thanh khoản và hiệu quả sử dụng đồng vốn.
5.Singapore
Singapore có nền kinh tế thị trường tự do, chính phủ nắm vai trò chủ đạo. Là
một trong những nền kinh tế thịnh vượng nhất thế giới. Singapore trở thành đầu mối
giao lưu thương mại quốc tế quan trọng (cảng biển Singapore là một trong những
cảng biển trọng tải lớn tấp nập nhất thế giới). Sau giai đoạn chịu ảnh hưởng nặng nề
của suy thoái kinh tế toàn cầu từ năm 2001-2003, GDP thực tế năm 2004 của
SGD so với USD là 1,6644.
Chi tiêu ngân sách: Năm 2005 tăng hơn so với năm 2004. Thu ngân sách
tăng 6,9% đạt 26,3 tỷ SGD do nền kinh tế phục hồi, chi ngân sách tăng 4,5% đạt
28,4 tỷ SGD. Chính phủ Singapore đang cố gắng cân bằng ngân sách hay đạt mức
thặng dư vừa phải trong trung và dài hạn.
Chính sách tiền tệ: Do điều kiện kinh tế và áp lực lạm phát tăng, Cơ quan
tiền tệ Singapore quyết định cho phép tỷ giá hối đoái danh nghĩa có hiệu lực
(NEER) tăng nhẹ và tăng từ từ thay vì duy trì mức tăng bằng 0.
Cải cách cơ cấu: Để đối phó với thách thức của áp lực cạnh tranh toàn cầu
do những tiến bộ kỹ thuật và toàn cầu hóa mang lại, Singapore đang tiến hành cải
cách cơ cấu để đa dạng hóa, toàn cầu hóa và doanh nghiệp hóa nền kinh tế hơn nữa.
Công nghiệp chế tạo và dịch vụ vẫn là hai trụ cột của nền kinh tế trên nền tảng khả
năng cạnh tranh cao về khoa học, kỹ thuật và chi phí lao động. Mở rộng quan hệ
quốc tế trong khuôn khổ hợp tác đa phương và hợp tác trong khu vực, hiệp định
thương mại song phương (FTA) sẽ kết nối Singapore với thị trường thế giới và các
cơ hội đầu tư. Chính phủ sẽ thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của các doanh nghiệp,
và hướng đến một nền kinh tế tri thức tăng trưởng nhờ đổi mới.