Sự cải thiện trong nghệ thuật của Braxin

Cuộc triển lãm mang tên Tropicalia là sự nhìn nhận lại một giấc mơ phiêu diêu ,
không tưởng đã từng một thời làm cháy lên nền nghệ thuật, âm nhạc, văn học, điện
ảnh và thời trang Braxin.

Người dịch: Vũ Kim Thư

Với sự hứa hẹn tột bậc và những sắc màu hấp dẫn ngay trong tựa đề của triển lãm,
“Tropicalia; Một cuộc cách mạng trong văn hóa Braxin” tập trung vào sự náo động văn
hóa và thẩm mỹ trong suốt thời kỳ chế độ độc tài quân sự của Braxin từ 1964 đến 1985,
nhấn mạnh vào giai đoạn từ năm 1967 đến 1972.

Khi vị thế của đồng tiền lên cao, cái tên “Tropicalia” vang dội , gợi lên một sự ý tưởng
không tưởng và một khung cảnh đầy phức tạp của văn hóa Braxin. Cùng với sự lựa chọn
rộng mở , cuộc triển lãm đầy hoài bão này tập trung sự chú ý vào nghệ thuật, âm nhạc,
văn học, đồ họa in, kiến trúc, sân khấu, điện ảnh và thời trang. Nó bao gồm các tác phẩm
của những nghệ sỹ như Helio Oiticica, Lygia Clark, Lygia Pape, Antonio Dias, Nelson
Leirner, và Ruben Gerchman. Cuộc triển lãm khám phá ý tưởng của kiến trúc sư người Ý
nhập cư là Lina Bo Bardi qua một loạt các bản nháp thiết kế kiến trúc và vẽ ký họa, giới
thiệu tác phẩm phim của Glauber Rocha., trong số nhiều nghệ sỹ khác, và đặc biệt nhấn
mạnh tác phẩm sân khấu sáng tác năm 1967 có tên O Rei da Vela ( Vua nến), một tác
phẩm kịch năm 1933 của Oswald de Andrade hội tụ sự tập trung của các nghệ sỹ, nhạc sỹ
và các nhà làm phim Braxin.

Trung tâm của cuộc triển lãm tái tạo sống động cảnh một mê cung tự nhiên của Oicitica
mang tên “Tropicalia”. Nó được trưng bày lần đầu tiên tại một cuộc triển lãm nổi tiếng
khác có tên “ Sự khách quan mới của Braxin” tại Bảo tàng nghệ thuật hiện đại Rio De
Janeiro vào năm 1967, trong đó Oicitica ( 1937 – 1980) là người chủ đạo tổ chức. Vào
năm 1968, cái tên “Tropicalia” được sử dụng làm tên cho một album nhạc phổ thông
được thu thanh bởi Gilberto Gil,Caetano, Veloso, và Os Mutantes, một ban nhạc rock có

thay đổi lại vào năm 2005 khắc họa những thân hình kiệt quệ có tên Cara de Cavalo (
Mặt ngựa), - một nhóm cướp ngoại bang bị cảnh sát giết năm 1964. Ngay dưới đó là một
tác phẩm khác được sáng tác lại ngay trong cùng năm đó, kích cỡ 5x 18 foot của nhà điêu
khắc Rubens Gerchman làm bằng Formica trên gỗ được thiết kế để thường dùng trên các
hè phố. Nó gồm một chữ viết LUTE – tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “chiến đấu” – gợi
nhớ đến tác phẩm “TÌNH YÊU” năm 1965 của Robert Indiana.

Một chiếc tủ trưng bày với kích cỡ như tủ của một cửa hàng, trưng bày bộ sưu tập những
bộ quần áo cổ điển của phụ nữ được sáng tác bởi Rhodia, một công ty vải vóc và thời
trang, với những loại vải nhân tạo theo phong cách Braxin. Quần áo chạy dọc thành một
đường những mảng trang trí hình kỷ hà và mang đậm văn hóa xứ nhiệt đới, được sáng tạo
bởi những nghệ sỹ hàng đầu như nghệ sỹ người Braxin gốc Nhật Bản Tomoshigue
Kusuno. Tác phẩm này ở đây là một miếng thiết kế trắng gồm các màu nâu, nâu đỏ nhạt,
hồng, tím và trắng của nghệ sỹ Hercules Barsotti.

Một loạt những bức ảnh trình diễn từ những chương trình tivi có phông màn với những
trang phục gợi nên sự giàu có bề ngoài của kỷ nguyên đầy phiêu diêu này. Những chiếc
giá sách bằng kính phẳng theo phong cách giá tủ thư viện chứa đựng nhiều tạp chí, ảnh
poster, và bìa của các album. Trong số đó, một tác phẩm thiết kế bìa mang chất biêủ
tượng của nghệ sỹ Gerchman với đĩa hát nổi đình nổi đám thu thanh năm 1968 có tên:
“Tropicalia hay Bánh mỳ và những gánh xiếc”,gợi nên hình ảnh một tấm poster với tập
đoàn những những người vô chính phủ bao gồm Veloso, Gil, Tom Ze, Gal Costa và
những thành viên của nhóm Os Mutantes. Một album của Gilberto Gil (1968) khắc họa
người nhạc sỹ này trong trang phục giống như Simon Boliva, một người anh hùng giải
phóng của Nam Mỹ. Ngoài ra cũng có thêm một bức khắc họa của Costa vào năm 1969,
một bức nữa của Gil vào năm 1971 và một bức khắc họa Veloso – do Linda Glover và
Johnny Camp sáng tác – gợi nhớ lại những tấm ảnh của Jimi Hendrix.

Những sân khấu của sự trưng bày


Những bức khắc gỗ này hình vuông với kích cỡ cạnh dài 16 inches, và những bức vẽ màu
gouache của bà vẽ năm 1959, được gập và cắt có tên “ Cuốn sách của sự sáng tạo”.
Những sáng tác phong cách trừu tượng hình khối của Pape được mở rộng sang lĩnh vực
nghệ thuật trình diễn: với một loạt các khối vuông cỡ 31 inches, khung được bao bọc
nhựa mang tựa đề “Trứng”, là những tác phẩm được biểu diễn lần đầu tiên trước công
chúng năm 1967 với ba vũ công nhảy ra ngoài từ trong những chiếc hộp này đi kèm theo
âm nhạc nền cho buổi diễn. Tác phẩm của bà mang tên “ Vòng tròn của sự ngưỡng mộ”
1967/2005 bao gồm một sắp đặt vòng tròn các chiếc bát sứ màu trắng trong chứa những
chất lỏng có màu sắc. Những người tham gia được chỉ đạo nếm vị của mỗi màu.

Một đồng nghiệp khác của Oiticica là Antonio Dias giới thiệu các tác phẩm ở đây với
một tinh thần mang đậm tính chính trị. Với kích cỡ tấm gỗ gần 7 feet chiều dài và chiều
dày 2 feet vẽ màu acrylic, dùng vải, kính mica, tác phẩm này có tên : Những ghi nhận về
cái chết không biết trước năm 1965 biểu hiện sự chống lại chế độ quân đội qua hình thức
một cuốn sách chuyện tranh gia huy vẽ xương sọ và đầu lâu bao phủ thành một vòng tròn
trang trí hoa lá bốn thùy gọi là “Sự bảo vệ cuộc sống”.Tác phẩm “Con heo” sáng tác
năm 1966 của Nelson Leirner bao gồm một con lợn thật đã chết được nhồi bông dài năm
feet trưng bày trong một thùng gỗ, phần nào gợi ý phong cách tủ kính trưng bày của
Hirst. Tác phẩm điêu khắc này là một sự thử thách cho Hội đồng nghệ thuật của cuộc
triển lãm quốc gia trong việc đánh giá thế nào được coi là một tác phẩm nghệ thuật thực
sự. ( Tác phẩm đã được chấp nhận, mặc dầu vậy Leirner về sau vẫn viết thuật lại rằng
Ban giám khảo đã khăng khăng rằng ông biết rõ những tiêu chí đang bị chất vấn), Leirner
cũng giới thiệu một vài tác phẩm ông làm năm 1967 thể hiện sự ngưỡng mộ của mình đối
với Lucio Fontana. Những tấm toan cỡ 6 x 4 feet của Leirner vừa vặn với những
phécmơtuya bố cục vòng tròn, chéo và thẳng tạo nên nhiều lớp màu bên trong.

Nghệ sỹ của ngày hôm nay

Giám tuyển của cuộc triển lãm, Carlos Basualdo, đã mời một số những nghệ sỹ đương
đại tham gia vào cuộc triển lãm này. Ngay trên tường và lối đi thẳng vào cuộc triển lãm,

1. Tham khảo Carlos Balsualdo, “ Tropicalia: Sự tiên phong, Văn hóa phổ thông,
và nền văn hóa công nghiệp của Braxin” trong Tropicalia: một cuộc cách mạng
trong văn hóa Braxin, Sao Paulo, Cosac Naify Edicoes Ltd, 2005, trang 18-24.
2. Để tham khảo thêm thông tin giới thiệu về cuộc đời và các tác phẩm của Helio
Oiticica, tìm đọc Guy Brett, “ Helio Oiticica: sự mơ mộng và nổi loạn” trong tạp
trí Art in America, tháng 1 năm 1989, trang 110 – 21, 163, 165.
3. Được thiết kế bởi Rogerio Duarte, Antonio Dias và nhà nhiếp ảnh, nghệ sỹ nhạc
Jazz người Mỹ David Zing.
4. Tìm đọc Guy Brett, “ Lygia Clark: sự tìm kiếm thân thể” Art in America, tháng 7
năm 1994, trang 56-63, 108. “ Tropicalia” một cuộc cách mạng trong nền văn hóa Braxin” do Carlos Balsualdo
làm giám tuyển, được tổ chức hợp tác với Bảo tàng nghệ thuật đương đại Chicago;
Bảo tàng nghệ thuật Bronx, Newyork; và tại GabineteCulturra, Sao Paulo. Cuộc triển
lãm bắt đầu từ Chicago ( 22 tháng 10, 2005 đến 8 tháng 1 năm 2006) và được đưa đến
triển lãm tiếp theo tại Gallery Barbican, London ( 15 tháng 2 đến 21 tháng 5 năm
2006), và tại Trung tâm văn hóa Belem, Lisbon ( tháng 7 – tháng 9 năm 2006), trước
khi kết thúc tại Bảo tàng Bronx ( 14 tháng 10 năm 2006 đến 28 tháng 1 năm 2007). Người viết: Edward Leffingwell là một nhà phê bình nghệ thuật và là một giám tuyển
sống định cư tại Newyork, và cũng là biên tập của Tạp chí Art in America phụ trách
cho Braxin.