Đấu giá ngược, cơn ác mộng của các nhà cung cấp.
(Trịnh Minh Giang) Trong cơ chế đấu giá thông thường, nếu muốn mua một sản phẩm hay
hàng hóa, người mua sẽ lần lượt đưa ra các mức giá mình sẵn sàng mua ở mức cao hơn
người khác. Lượt chào giá quay vòng cho đến khi chỉ còn lại một mức giá chào mua cao
nhất và giao dịch được thực hiện. Các cơ chế đấu giá trực tuyến, trên E-Bay chẳng hạn,
cũng áp dụng cơ chế này, ở đó người bán và người mua sẽ liên tục theo dõi diễn tiến trình
đấu giá cho đến khi thời hạn quy định kết thúc.
Một đại siêu thị của Pháp muốn tìm một nhà cung cấp sản phẩm bơ để bán lại dưới thương hiệu
của mình. Tập đoàn này lựa chọn một vài nhà cung cấp vừa ý nhất và mời họ truy cập vào một
trang web với mật khẩu dành riêng tại một thời điểm nhất định. Các nhà cung cấp được thông báo
có một số đối thủ cạnh tranh khác cùng tham gia nhưng không được biết chính xác là ai. Trong
khoảng từ 30 phút đến 2 giờ đồng hồ, họ sẽ phải cạnh tranh lẫn nhau bằng phương thức đấu giá
trực tuyến để đoạt được thị phần thông qua cách giảm dần giá chào bán. "Bạn có thể mất thị phần
trong vài phút đồng hồ, giống như đánh bạc vậy", giám đốc một doanh nghiệp tâm sự. Người phát
ngôn của một Hiệp hội nhà nông Pháp cho rằng hệ thống này sẽ dẫn tới việc các doanh nghiệp
chào bán với giá bằng giá thành sản phẩm. Hệ thống này áp dụng cơ chế đấu giá ngược (reverse
auction), một cơ chế mà người bán không lấy gì làm thích thú.

Trong cơ chế đấu giá thông thường, nếu muốn mua một sản phẩm hay hàng hóa, người mua sẽ
lần lượt đưa ra các mức giá mình sẵn sàng mua ở mức cao hơn người khác. Lượt chào giá quay
vòng cho đến khi chỉ còn lại một mức giá chào mua cao nhất và giao dịch được thực hiện. Các cơ
chế đấu giá trực tuyến, trên E-Bay chẳng hạn, cũng áp dụng cơ chế này, ở đó người bán và người
mua sẽ liên tục theo dõi diễn tiến trình đấu giá cho đến khi thời hạn quy định kết thúc.

Nếu như cơ chế đấu giá thông thường chỉ có một người bán thì cơ chế đấu giá ngược được thực
hiện trong một khoảng thời gian cho trước với 1 người mua duy nhất. Giá chào bán được hạ
xuống dần dần cho đến hết thời gian đã định trước. Người chào giá có thể bị loại khỏi cuộc chơi
nếu bỏ qua lượt của mình. Gần đây, một đại siêu thị của Pháp đã "tra tấn" các nhà cung cấp thịt
trong một cuộc đấu giá kéo dài 24 giờ. Với cơ chế đấu giá xếp hạng (ranking), các nhà cung cấp
còn không được biết giá chào của đối thủ cũng như bất cứ thông tin nào khác ngoài vị trí xếp hạng
giá chào của mình trong lượt vừa qua. Người ta ước tính đấu giá ngược có thể tiết kiệm khoảng

phán trong tương lai. Tại Đức, việc thực hiện hình thức đấu thầu này trong lĩnh vực dịch vụ bị chỉ
trích mạnh mẽ bởi tính khắc nghiệt của nó đối với các nhà cung cấp khi mức giá thực hiện quá
thấp. Từ năm 2002, Cộng đồng châu Âu đã nghiên cứu đưa khung pháp lý cho hình thức đấu giá
bởi bên cạnh tính khắc nghiệt, phương thức này đặc biệt thiếu tính công khai, theo hướng có lợi
cho người mua. Theo một nghiên cứu của Rensselaer Polytechnic Institute, khả năng giúp người
mua tiết kiệm của cơ chế này rất khó đo lường. Bên cạnh đó, nó có thể để lại hậu quả suy giảm
lòng tin giữa các đối tác với nhau. Trong trường hợp của General Electric, khi áp dụng cơ chế đấu
giá ngược các chi phí khác đã phát sinh do chất lượng sản phẩm, giao hàng chậm hay thậm chí
không giao hàng. Nếu phân tích bằng lý thuyết trò chơi, có thể thấy cơ chế này là một trò chơi có
tổng bằng 0 (zero-sum game), tức là người mua thắng dẫn tới người bán thua. Stec và Emiliani,
tác giả của nghiên cứu trên đã đưa ra con số 70% nhà cung cấp cho biết muốn tăng giá thật cao
nếu có thể để bù lại thua thiệt phải gánh chịu từ đấu giá ngược. Ngoài ra, họ cũng đẩy mạnh tìm
kiếm cơ hội bán lẻ với kênh phân phối riêng của mình.

Tháng 7 vừa qua, Phong trào doanh nghiệp Pháp Medef (Mouvement des Entreprises de France)
đã thông qua phương thức kiểm soát các hình thức đấu giá có khả năng bị lạm dụng, trước hết là
giới hạn phạm vi các mặt hàng có thể đấu giá và loại trừ các ngành dịch vụ và bảo trì bảo dưỡng.
Còn đối với Cục canh tranh, tiêu dùng và chống hàng giả DGCCRF (Direction générale de la
concurrence, de la consommation et de la répression des fraudes), thì đây lại là giải pháp tái lập
các điều kiện hoàn hảo cho một thị trường cạnh tranh. Cho đến khi có một khung pháp lý thực sự,
có lẽ các doanh nghiệp sản xuất chỉ còn cách tìm kiếm thêm các kênh phân phối mới mà thôi.
Trịnh Minh Giang
Khái quát các hình thức đấu giá
(Trịnh Minh Giang) - Đấu giá là một cơ chế thị trường trong đó một vật hữu hình hay vô
hình (bằng sáng chế...), một hay một tập hợp sản phẩm hay dịch vụ, (gọi chung là vật đấu
giá) được trao đổi, mua bán trên cơ sở giá chào những người tham gia đấu giá hay người
trả giá (bidder), những thành viên tham gia thị trường. Đấu giá cung cấp một hệ quy tắc
điều chỉnh qua đó quyết định mua từ hay bán cho người trả giá thích hợp nhất. Đấu giá
được tổ chức vào thời điểm xác định với số người tham gia hạn chế.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, đấu giá được mở rộng hơn rất nhiều và

hái quát các hình thức đấu giá
cuộc (đấu giá mức thứ hai).
Đấu giá kiểu Hà Lan: người bán đấu giá đưa ra một mức giá rất cao cho vật đấu giá mà thường là
không người mua nào trả nổi. Mức giá sẽ được hạ xuống dần dần theo một chiếc đồng hồ. Nếu
người trả giá chấp nhận mức giá thì phải ấn nút chấp nhận ngay, nếu không sẽ mất cơ hội. Phuơng
thức này được áp dụng rộng rãi trong các chợ Hoa nổi tiếng của Hà Lan.
Đấu giá mức thứ hai chấp nhận người trả giá ở mức cao nhất và người thắng cuộc chỉ phải trả tiền
ở mức giá thấp liền dưới mức thắng cuộc. Trong đấu thầu, người bỏ thầu có mức giá thấp nhất sẽ
được chấp nhận thầu nhưng được trả tiền ở mức cao liền trên mức giá chào thắng cuộc. Đấu giá
mức thứ hai thường là đấu giá niêm phong hoặc đấu giá kiểu Anh ( English auction).
Đấu giá kiểu Anh: người bán đấu giá điều khiển cuộc bán đấu giá sao cho người trả giá thắng được
mức giá hiện tại. Giá chào mới phải cao hơn giá chào cũ một khoảng cho trước. Cuộc đấu giá chấm
dứt khi không còn người nào đưa ra mức giá khá hơn. Người trả giá hiện tại sẽ thắng và trả số tiền
theo giá đã chào. Đấu giá kiểu Anh được coi là đấu giá mức thứ hai vì người thắng cuộc chỉ cần chào
giá ở mức giá thứ hai (hoặc hơn mức thứ giá thứ 2 một chút)
Đấu giá mức thứ hai còn được gọi là đấu giá Vickrey, lấy tên của William Vickrey, giải Nobel 1996.
Ông là người đầu tiên mô tả và chỉ ra rằng người trả giá có một chiến lược vượt trội để trả giá theo
giá trị thực mà người chơi mà không cần quan tâm tới những gì mà đối thủ làm nhưng vẫn đạt được
lợi ích cao nhất so với các chiến lược khác. Phần chênh lệch giửa mức thứ nhất và thứ hai, theo Ông,
khuyến khích người trả giá đưa ra con số lớn nhất mà họ sẵn sàng trả.
Các hình thức đấu giá không chỉ được áp dụng đối với những mặt hàng hiếm mà còn được sử dụng
rộng rãi tại các sàn giao dịch hàng hoá theo lô, đặc biệt là với các cơ chế khớp lệnh giao dịch tự
động. Nghiên cứu đấu giá giúp cho các nhà thiết kế thị trường có thể tối ưu hoá hoạt động mua bán.
Hơn thế nữa, kết hợp với lý thuyết trò chơi, nghiên cứu đấu giá có thể giúp người bán đấu giá đạt
được hiệu quả cao hơn.
John Nash và lý thuyết cân bằng
(Trịnh Minh Giang) - John Forbes Nash Jr., sinh ngày 13 tháng 6 năm 1928, là một
nhà toán học nghiên cứu về lý thuyết trò chơi và hình học vi phân. Ở tuổi 30, khi
đang cống hiến hết mình cho toán học, Nash mắc chứng tâm thần phân liệt kéo dài 25
năm. Năm 1994, nhờ những đóng góp của cân bằng Nash trong kinh tế, ông được trao giải

Trái Phải
A Trái 1,1 0,0
J
ohn Nash và lý thuyết cân
bằng