ChÝnh s¸ch cho vay u ®·I ®èi v\Ý HSSV
MỤC LỤC
MỤC LỤC...................................................................................................1
LỜI NÓI ĐẦU............................................................................................2
1
ChÝnh s¸ch cho vay u ®·I ®èi v\Ý HSSV
LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay, Việt Nam đang trải qua việc tăng mạnh nhu cầu giáo dục ở các
bậc học cao hơn tại thời điểm gặp khó khăn lớn về ngân sách nhà nước và cải
cách mạnh mẽ hệ thống giáo dục nhằm nâng cao đáng kể tác động và sự phù
hợp. Với nỗ lực làm giảm gánh nặng đối với ngân sách nhà nước, chúng ta đã
đưa ra chương trình cho học sinh sinh viên vay vốn, hy vọng thu hồi được chi
phí và tăng nguồn thu để mở rộng giáo dục trong khi cùng lúc tạo cơ hội cho
những người dân nghèo được tiếp cận với giáo dục ở các bậc học cao hơn.
Chủ trương cho sinh viên, học sinh vay vốn ưu đãi bắt đầu triển khai năm
1999. Nguồn vốn ban đầu của chương trình là 160 tỷ đồng, do Ngân hàng Công
thương Việt Nam quản lý, tổ chức thực hiện. Năm 2003, việc quản lý, cho vay
tín dụng ưu đãi đối với học sinh, sinh viên chuyển giao cho Ngân hàng Chính
sách xã hội thực hiện. Tuy nhiên vì nhiều lí do đặc biệt là vì dư nợ nên đến năm
2007, Thủ tướng chính phủ đã ra chỉ thị Chỉ thị số 21/2007/CT-TTg và QĐ 157
để hoàn thiện hơn chế độ chính sách tín dụng ưu đãi đối với học sinh, sinh viên.
Chính sách tín dụng ưu đãi ra đời đã đem lại hiệu quả rất lớn, tạo cơ hội
học tập cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Tuy nhiên bên cạnh
những thành tựu đó, chính sách này còn tồn tại nhiều hạn chế.
Chính vì vậy em đã lựa chọn đề tài “Chính sách cho vay ưu đãi đối với học
sinh, sinh viên tại Việt Nam” làm đề án môn học. Kết cấu đề án bao gồm 3
phần:
I. Một số lí luận về chính sách cho vay ưu đãi đối với học sinh, sinh
2
ChÝnh s¸ch cho vay u ®·I ®èi v\Ý HSSV
viên

kiện tài chính để cho con em mình được tiếp tục học tập. Những ưu đãi trong
hình thức cho vay ưu đãi đã góp phần làm giảm gánh nặng đồng thời tạo động
lực thúc đẩy học sinh, sinh viên vươn lên.
I.2. Chính sách cho vay ưu đãi đối với học sinh, sinh viên
I.2.1. Mục tiêu
Mỗi chính sách công đều mang những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội
của đất nước ứng với những đối tượng khác nhau. Mục tiêu của chính sách cho
vay ưu đãi này bao gồm những nội dung cơ bản sau:
1. Mục tiêu ngân sách (tạo thu nhập từ học phí)
•
Tạo thu nhập để duy trì số tuyển sinh vào đại học và đầu ra/chất lượng,
tương xứng với mức chi phí đơn vị tăng ở các trường đại học công lập
4
ChÝnh s¸ch cho vay u ®·I ®èi v\Ý HSSV
(không có tài trợ bổ sung của chính phủ).
•
Thay thế nguồn vốn: để đối phó với việc cắt giảm chi tiêu chung của
chính phủ, bao gồm chi tiêu cho ngành giáo dục.
•
Thay thế nguồn vốn: để đối phó với việc phân bổ lại ngân sách giáo dục
của nhà nước từ trường đại học sang các bậc học khác, đem lại lợi ích
xã hội cao hơn.
2. Mở rộng hệ thống giáo dục đại học
•
Tạo nguồn thu bổ sung từ học phí để trang trải một phần cho việc mở
rộng khối các trường đại học công lập.
•
Mở rộng các trường đại học thông qua phát triển khối các trường đại
học tư thục (để giảm thiểu vai trò của nhà nước trong tài trợ cho sự mở
rộng này).

- Văn phòng Chủ tịch nước;
- Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội;
- Văn phòng Quốc hội;
- Toà án nhân dân tối cao;
- Viện Kiểm sát nhân dân tối cao;
- Kiểm toán Nhà nước;
- UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
- Cơ quan Trung ương của các đoàn thể;
- Ngân hàng Chính sách xã hội;
- VPCP: BTCN, các PCN, Website Chính phủ,
- Người phát ngôn của Thủ tướng Chính phủ, các Vụ, Cục, đơn vị trực
thuộc, Công báo
Đối tượng: là các chủ thể xã hội bị chính sách tác động. Đối tượng của
chính sách cho vay ưu đãi này là: học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn
theo học tại các trường đại học (hoặc tương đương đại học), cao đẳng, trung cấp
chuyên nghiệp và tại các cơ sở đào tạo nghề được thành lập và hoạt động theo
quy định của pháp luật Việt Nam, gồm:
- Học sinh, sinh viên mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc chỉ mồ côi cha hoặc mẹ
nhưng người còn lại không có khả năng lao động.
6
ChÝnh s¸ch cho vay u ®·I ®èi v\Ý HSSV
- Học sinh, sinh viên là thành viên của hộ gia đình thuộc một trong các
đối tượng:
 Hộ nghèo theo tiêu chuẩn quy định của pháp luật.
 Hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người tối đa bằng
150% mức thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình nghèo
theo quy định của pháp luật.

Học sinh, sinh viên mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai
nạn, bệnh tật, thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh trong thời gian theo học

Mức vốn cho vay tối đa là 860.000 đồng/tháng/học sinh, sinh viên theo như
quyết định mới nhất của Thủ tướng chính phủ.
Ngân hàng Chính sách xã hội quy định mức cho vay cụ thể đối với học
sinh, sinh viên căn cứ vào mức thu học phí của từng trường và sinh hoạt phí theo
vùng nhưng không vượt quá mức cho vay quy định tại khoản 1 Điều này.
Khi chính sách học phí của Nhà nước có thay đổi và giá cả sinh hoạt có
biến động, Ngân hàng Chính sách xã hội thống nhất với Bộ trưởng Bộ Tài chính
trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định điều chỉnh mức vốn cho vay.
Hiện nay Ngân hàng này đang có phương án xin tăng mức cho vay tối đa lên
1.200.000 đồng/tháng.
8
ChÝnh s¸ch cho vay u ®·I ®èi v\Ý HSSV
I.3. Kinh nghiệm cho vay ưu đãi đối với học sinh, sinh viên tại một số
nước và bài học đối với Việt Nam
I.3.1. Chính sách cho vay ưu đãi ở một số nước
Hầu hết các nước châu Á đều đang trải qua việc tăng mạnh nhu cầu giáo
dục ở các bậc học cao hơn tại thời điểm gặp khó khăn lớn về ngân sách nhà
nước và cải cách mạnh mẽ hệ thống giáo dục nhằm nâng cao đáng kể tác động
và sự phù hợp. Với nỗ lực làm giảm gánh nặng đối với ngân sách nhà nước,
nhiều nước đã đưa ra chương trình cho học sinh sinh viên vay vốn, hy vọng thu
hồi được chi phí và tăng nguồn thu để mở rộng giáo dục trong khi cùng lúc tạo
cơ hội cho những người dân nghèo được tiếp cận với giáo dục ở các bậc học cao
hơn.
Sự thành công của chương trình cho vay (nhất là ở các nước đang phát
triển) là không rõ ràng. Mặc dù một số chương trình đã được chứng minh là rất
thành công nhưng kết quả thường gây thất vọng xét theo cả khía cạnh đáp ứng
mục tiêu đặt ra và tính bền vững về tài chính. Trong trường hợp những chương
trình ít thành công hơn thì nguyên nhân xuất phát từ sự yếu kém trong quy trình
(yếu kém trong quản lý, kéo dài quá mức thời gian trả nợ hoặc không có mục
tiêu có ý nghĩa) hoặc do những nguyên nhân từ bên trong, và đặc biệt là liên

viên có hoàn cảnh kinh tế giống nhau ở các trường khác nhau lại nhận được số
vốn vay khác nhau. Vì các ngân hàng phải chịu hầu hết các rủi ro về việc người
vay không trả nợ nên họ có xu hướng phân biệt những sinh viên có nguy cơ này
- đó chính là những sinh viên nghèo hơn và học ở những trường có vị thế thấp
hơn. Ngoài ra, vì chính quyền địa phương trợ cấp lãi suất cho các cơ sở giáo dục
ở địa phương nên những nơi nghèo hơn lại ít có khả năng hơn trong việc trợ cấp
lãi suất cho các trường đại học địa phương. Không giống như chương trình do
chính phủ trợ cấp, Chương trình cho sinh viên vay vốn theo hình thức thương
mại thông thường (GCSLS) do các ngân hàng thương mại (và các hợp tác xã tín
dụng nông thôn) thực hiện lại dành cho sinh viên các trường đại học tư thục và
công lập mà không tính đến hoàn cảnh kinh tế xã hội. Lãi suất vay vốn được
tính theo giá thị trường và không được chính phủ trợ cấp. Thời gian hoàn trả vốn
cũng khác nhau vì các ngân hàng tham gia có những quy định riêng về vốn vay.
Vì vốn vay được đảm bảo thông qua tài sản của bố mẹ/người đỡ đầu để giảm tối
thiểu rủi ro không trả nợ nên trong thực tế chương trình chỉ dành cho sinh viên
xuất thân từ những gia đình thuộc tầng lớp trung lưu và thượng lưu có tài sản thế
chấp theo yêu cầu.
Chính vì thế, trong chương trình của Trung Quốc các ngân hàng thương
mại đóng vai trò chính trong cấp vốn, phân phối và thu nợ.
Thái Lan
Chương trình cho vay của Thái lan bắt đầu hoạt động từ năm 1996 và có
đối tượng mục tiêu là học sinh, sinh viên khó khăn ở các trường THPT, trường
dạy nghề, cao đẳng, đại học công lập và tư thục. Quy mô của chương trình là rất
lớn và đến được khoảng một phần tư học sinh THPT, một phần ba sinh viên đại
11
ChÝnh s¸ch cho vay u ®·I ®èi v\Ý HSSV
học (trừ hai trường đại học mở) và một nửa tổng số sinh viên các trường sư
phạm. Chương trình hoạt động thông qua Uỷ ban quốc gia cho học sinh, sinh
viên vay vốn. Uỷ ban này nhận được trợ cấp hàng năm từ ngân sách quốc gia.
Việc chọn lựa đối tượng cho vay được các cơ sở giáo dục thực hiện (trường