ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
------- TRƢƠNG THỊ MỲ
ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC ĐỊA DANH
THUỘC HUYỆN VÕ NHAI (THÁI NGUYÊN)
TỪ GÓC ĐỘ VĂN HOÁ
CHUYÊN NGÀNH: NGÔN NGỮ HỌC
MÃ SỐ: 60 22 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC
CHUYÊN NGÀNH: NGÔN NGỮ HỌC
MÃ SỐ: 60 22 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS. TS. NGUYỄN ĐỨC TỒN
THÁI NGUYÊN, NĂM 2009
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
2
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các
kết quả trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong
bất cứ công trình nào.
Tác giả luận văn Trương Thị Mỵ
Trương Thị Mỵ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
4
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ................................................................................................................................................. 8
I. TÍNH THỜI SỰ CỦA ĐỀ TÀI ................................................................................... 8
II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGIÊN CỨU ............................................................. 9
1. Mục đích nghiên cứu ........................................................................... 9
2. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................... 9
III. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ .................................................................................. 10
1. Tình nghiên cứu địa danh trên thế giới ............................................... 10
2. Tình hình nghiên cứu địa danh ở Việt Nam ....................................... 12
3. Vấn đề nghiên cứu địa danh của Võ Nhai .......................................... 15
IV. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ................................................ 15
1. Đối tƣợng nghiên cứu ........................................................................ 15
2. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................... 16
V. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN .................................................................. 16
thuộc Võ Nhai ............................................................................................ 51
2.3. KIỂU MÔ HÌNH CẤU TẠO PHỨC THỂ ĐỊA DANH VÕ NHAI ................... 53
2.3.1 Mô hình cấu trúc phức thể địa danh Võ Nhai ................................... 53
2.3.2. Phân tích thành tố chung trong phức thể địa danh Võ Nhai ............ 55
2.4.2. Đặc điểm một số kiểu cấu tạo của địa danh Võ Nhai do các
phƣơng thức định danh chi phối ................................................................ 70
2.5. TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 ......................................................................... 75
Chƣơng 3: ĐẶC TRƢNG VĂN HOÁ CỦA ĐỊA DANH VÕ NHAI ...............79
3.1 MỘT VÀI VẤN ĐỀ VỀ VĂN HOÁ VÀ NGÔN NGỮ .................................. 79
3.2. ĐẶC TRƢNG VĂN HOÁ THỂ HIỆN TRONG ĐỊA DANH VÕ NHAI ............ 82
3.2.1. Đặc trƣng văn hoá đƣợc thể hiện qua thành tố ngôn ngữ ................. 82
3.2.2. Sự thể hiện các dạng tồn tại của văn hoá trong địa danh Võ Nhai ... 87
3.3. MỘT VÀI NHẬN VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỊA DANH VÕ NHAI SO VỚI
BẮC KẠN ................................................................................................... 96
3.4. TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 ......................................................................... 99
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................................... 108
PHỤ LỤC.................................................................................................................. 113
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
6
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
7
DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG
Bảng 2.1. Kết quả thu thập địa danh huyện Võ Nhai
Bảng 2.2. Kết quả thống kê theo nguồn gốc ngôn ngữ các yếu tố
Bảng 2.3. Kết quả thống kê cấu tạo của thành tố chung trong địa
danh Võ Nhai
Bảng 2.4. Kết quả thống kê sự phân bố của thành tố chung khi chuyển
hóa thành các yếu tố trong địa danh
Bảng 2.5. Thống kê địa danh Võ Nhai theo kiểu cấu tạo
DANH MỤC CÁC MÔ HÌNH SƠ ĐỒ
Mô hình 2.1. Sự phân bố các loại hình ở địa danh Võ Nhai
Mô hình 2.2. Số lƣợng các loại hình địa danh theo nguồn gốc ngôn ngữ
Mô hình 2.3.Mô hình cấu trúc phức thể địa danh Võ Nhai
Mô hình 2.4. Mô hình cấu trúc phức thể địa danh khi thành tố chung
chuyển hóa thành yếu tố thứ nhất trong địa danh
Mô hình 2.5. Mô hình cấu trúc phức thể địa danh khi thành tố chung
chuyển hóa thành yếu tố thứ hai trong địa danh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
9
nói riêng, qua đó có thể hiểu thêm đƣợc sự phát triển của tiếng Việt trong mối
quan hệ vơí các tiếng địa phƣơng thuộc các lĩnh vực ngữ âm, từ vựng, ngữ
pháp qua các thời kì, giai đoạn khác nhau.
4. Võ Nhai là một vùng quê cách mạng nên rất cần tìm hiểu về lịch sử,
văn hoá của địa phƣơng nơi đây nhằm giới thiệu và giáo dục lòng yêu nƣớc
và tinh thần cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay và mai sau. Hiện
nay chƣa có một công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện và có
hệ thống về địa danh Võ Nhai dƣới góc độ ngôn ngữ - văn hoá. Do tầm quan
trọng, ý nghĩa của vấn đề, luận văn đã chọn đối tƣợng địa danh của Võ Nhai
để nghiên cứu.
II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGIÊN CỨU
1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là tìm hiểu những đặc điểm của địa
danh Võ Nhai về các phƣơng diện khác nhau: ngôn ngữ, văn hoá, lịch
sử,v.v…, nhằm làm nổi bật những đặc điểm về phƣơng thức định danh từ góc
độ ngôn ngữ - văn hoá, qua đó làm sáng tỏ truyền thống lịch sử - văn hoá của
địa phƣơng.
Việc nghiên cứu đặc điểm của hệ thống địa danh Võ Nhai cũng nhằm
góp phần xây dựng bộ môn địa danh học vốn chƣa đƣợc phát triển ở
Việt Nam, đồng thời phục vụ cho việc viết cuốn dƣ địa chí, sổ tay địa danh
của huyện.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đƣợc mục đích đã nêu, luận văn cần giải quyết các nhiệm vụ
nghiên cứu sau đây:
- Nghiên cứu các vấn đề lí thuyết về định danh, danh học nói chung, về
địa danh nói riêng, và vấn đề đặc trƣng văn hoá của địa danh để làm cơ sở cho
việc nghiên cứu tiếp theo;
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
11
địa điểm hay sự minh hoạ có tính nguyên lai về lịch sử, dân tộc học và địa lí
học” (1864) của I ssac Taylor; cuốn “Địa danh học” (1872) của J.J. Egli; cuốn
“Địa danh học” (1903) của J. W. Nagh.
Từ đầu thế kỉ XX có thêm nhiều công trình nghiên cứu đi sâu về địa
danh. Ví dụ nhƣ cuốn “Nguồn gốc và sự phát triển địa danh” (1926) của A.
Dauzat, “Các tên gọi, một khảo sát về việc đặt tên địa điểm” (1958) của
George, “Thực hành địa danh học” (1977) của P. E. Raper. Ngoài ra còn có
hàng loạt công trình của các nhà địa danh học Nga đặt nền tảng đầu tiên cho
việc xây dựng hệ thống lí luận về địa danh học. Đó là E.M.Murzaev với
“Những khuynh hướng nghiên cứu địa danh học”, A.Kapenko với tác phẩm
“Bàn về địa danh học đồng đại”, hay “Những nguyên tắc cơ bản của công
tác nghiên cứu địa danh” của A.I.Popôv, đặc biệt là công trình “Địa danh học
là gì” của A.V. Superanskaja [30] đã mang lại những định hƣớng mới cho
việc nghiên cứu địa danh, tạo ra những giá trị nhất định trong quá trình phát
triển của địa danh học.
Trong quá trình tìm hiểu địa danh, các nhà nghiên cứu đã có rất nhiều
cách phân loại địa danh khác nhau. Đáng chú ý là cách phân loại của các nhà
địa danh học Nga dựa vào đối tƣợng mà địa danh biểu thị. Chẳng hạn, G. L.
Somolisnaja và M.V. Gorbanevskij đã chia địa danh thành 4 loại:
1. Phƣơng danh: Tên các địa phƣơng.
2. Sơn danh: Tên núi, gò, đồi…
3. Thuỷ danh: Tên các dòng chảy nhƣ hồ. vũng…
4. Phố danh: Tên các đối tƣợng trong thành phố.
A. V. Superanskaja (1985) trong cuốn “Địa danh là gì” [ 30, tr.3] lại
chia địa danh thành 8 loại:
1. Tên gọi của các điểm dân cƣ;
2. Tên gọi các con sông;
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
13
- Địa danh tự nhiên
- Địa danh kinh tế- xã hội.
2. Kiểu địa danh (7 kiểu): Thuỷ danh; Sơn danh; Lâm danh; Làng xã;
Huyện thị; Tỉnh; Thành phố; Quốc gia.
3. Dạng địa danh (11 dạng ): Sông ngòi; Hồ đầm; Đồi núi; Hải đảo;
Rừng rú; Truông trảng; Làng xã; Huyện quận; Thị trấn; Tỉnh; Thành phố;
Quốc gia.
Cách phân loại của Nguyễn Văn Âu quá chi tiết và rối, trùng lặp, bởi lẽ
nếu việc phân chia dựa trên các kiểu, các dạng địa lí…thì vô kể và thiếu tính
khái quát.
Lê Trung Hoa [ 22 ], [ 23 ] chia địa danh thành hai nhóm lớn:
1. Địa danh chỉ các đối tƣợng tự nhiên
2. Địa danh chỉ các đối tƣợng nhân tạo
- Địa danh chỉ các công trình xây dựng thiên về không gian hai chiều.
- Địa danh chỉ các đơn vị hành chính.
- Địa danh chỉ các vùng lãnh thổ không có ranh giới rõ ràng.
Lê Trung Hoa đƣa ra cách phân loại theo nguồn gốc địa danh:
1. Địa danh thuần Việt
2. Địa danh Hán Việt
3. Địa danh bằng các ngôn ngữ đân tộc thiểu số
4. Địa danh bằng ngoại ngữ.
Cách phân loại của Lê Trung Hoa khá dễ hiểu, rõ ràng và lôgích. Việc
tách bạch riêng rẽ theo đối tƣợng và theo nguồn gốc để phân định là khá
hợp lí.
Gần đây đã có một số luận án, luận văn nghiên cứu về địa danh thuộc
các địa phƣơng cụ thể khác nhau: Nguyễn Kiên Trƣờng với luận án “Những
đặc điểm chính của địa danh Hải Phòng”(1996), Từ Thu Mai với luận án Tiến
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
15
3. Vấn đề nghiên cứu địa danh của Võ Nhai
Nghiên cứu địa danh Võ Nhai là một vấn đề rất mới mẻ. Trong các tài
liệu “Võ Nhai lịch sử đấu tranh vũ trang cách mạng chống quân xâm lược và
xây dựng bảo vệ tổ quốc” [4] của Ban chỉ huy quân sự huyện Võ Nhai, “Lịch sử
Đảng bộ huyện Võ Nhai” [25], [26] của huyện uỷ Võ Nhai có đề cập đến lịch sử
địa lí của vùng đất Võ Nhai. Các phƣơng tiện thông tin đại chúng cũng ít nhiều
phản ánh đặc điểm kinh tế, văn hoá, con ngƣời Võ Nhai, nhƣng chỉ ở góc độ
phản ánh thông tin, chƣa đề cập đến việc tìm hiểu ý nghĩa, phƣơng thức định
danh ẩn chứa trong mỗi địa danh. Cho đến nay, kể cả ở trong và ngoài nƣớc,
chƣa có công trình chuyên sâu nào nghiên cứu về các địa danh thuộc huyện Võ
Nhai tỉnh Thái Nguyên. Vì vậy luận văn của chúng tôi là công trình đầu tiên
khảo sát một cách toàn diện và có hệ thống các địa danh nơi đây.
Nhƣ vậy, vấn đề nghiên cứu địa danh trên thế giới ra đời rất sớm và đã
có nhiều công trình đi sâu nghiên cứu những mặt khác nhau, nhƣng ở Việt
Nam, việc nghiên cứu địa danh mới chỉ có một số công trình nghiên cứu ở
một vài địa phƣơng và cũng mới đang ở bƣớc đầu đi vào từng vùng cụ thể.
Nghiên cứu địa danh Võ Nhai dƣới góc độ ngôn ngữ - văn hoá sẽ đóng
góp một phần cho việc hoàn thiện lí luận nghiên cứu địa danh nói chung ở
Việt Nam.
IV. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1. Đối tƣợng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là tất cả các địa danh biểu thị các
đối tƣợng địa lí đƣợc đặt bằng tiếng Việt và tồn tại trên địa bàn huyện Võ
Nhai (Thái Nguyên). Huyện Võ Nhai bao gồm 14 xã: Bình Long, Phƣơng
Giao, Dân Tiến, Nghinh Tƣờng, Liên Minh, Phú Thƣợng, Lâu Thƣợng, Tràng
xá, Thần Sa, Cúc Đƣờng, La Hiên,Thƣợng Nung, Vũ Chấn, Sảng Mộc và 1
thị trấn: Đình Cả.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
17
học luận văn sẽ kiểm tra đƣợc những giả thiết có liên quan đến vấn đề xuất
xứ, ý nghĩa của hàng loạt địa danh và nghiên cứu về cấu tạo, phƣơng thức
định danh gắn với ý nghĩa của các yếu tố một cách khoa học.
Phƣơng pháp cụ thể: Luận văn sử dụng phƣơng pháp điều tra điền dã
bằng phiếu anketa để thu thập tất cả các cứ liệu có trên địa bàn Võ Nhai .
Sau khi thu thập, phân loai đầy đủ tƣ liệu, luận văn sử dụng phƣơng
pháp thống kê để tìm hiểu mức độ phổ biến của từng loại địa danh, từng đặc
trƣng đƣợc chọn làm cơ sở định danh. Phƣơng pháp miêu tả đƣợc sử dụng để
nêu những đặc điểm về cấu tạo, phƣơng thức định danh ngôn ngữ, các kiểu
ngữ nghĩa của định danh, về nguồn gốc, văn hoá đƣợc biểu hiện qua địa danh.
VII. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3
chƣơng.
Chƣơng 1: Một số vấn đề lí thuyết về định danh và địa danh học
Nội dung chƣơng này trình bày những cơ sở lí thuyết về định danh
ngôn ngữ, nguồn gốc của các định danh, các kiểu ngữ nghĩa và cách thức biểu
thị của định danh; hệ thống hoá những vấn đề lí thuyết về địa danh, cách phân
loại và vị trí của địa danh trong ngôn ngữ học.
Chƣơng 2: Những đặc điểm định danh của địa danh Võ Nhai
Chƣơng này phân tích một cách chi tiết những đặc điểm về định danh
cùng các kiểu mô hình cấu tạo phức thể của hệ thống địa danh Võ Nhai.
Chƣơng 3: Đặc trưng văn hoá của địa danh Võ Nhai
Chƣơng này phân tích mối quan hệ, giao thoa ngôn ngữ- văn hoá - lịch
sử trong cách định danh giữa các vùng miền, từ đó nêu rõ những đặc trƣng,
các phƣơng diện văn hoá trong địa danh, đồng thời có sự so sánh địa danh Võ
Nhai với địa danh vùng miền khác (cụ thể là các địa danh thuộc tỉnh
Bắc Kạn).
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
19
kích thƣớc các loài cá khác và kích thƣớc to này vốn đƣợc biểu thị bằng tên
gọi con vật có kích cỡ khổng lồ tƣơng đƣơng là “voi”. Cuối cùng, ngƣời ta
dùng biện pháp cấu tạo từ của tiếng Việt theo cách ghép tên chỉ đặc trƣng
“voi” vào tên gọi chỉ loại là “cá” để tạo ra tên gọi cho đối tƣợng này, khi đó
sẽ có tên gọi là cá voi.
Từ đây có thể thấy rằng, đặc điểm định danh của dân tộc này so với dân
tộc khác hoặc địa phƣơng này so với địa phƣơng khác có thể khác nhau ở ba
điểm sau:
Thứ nhất, cách quy loại khái niệm của đối tƣợng đƣợc định danh.
Chẳng hạn, “củ lạc” thực chất là “quả lạc” nếu xét theo thực vật học,
nhƣng theo tƣ duy ngôn ngữ và sự hiểu biết của ngƣời Việt thì phàm những
bộ phận nào của cây chứa chất bột, phình to, nằm ở dƣới đất hay trong lòng
đất thì đều đƣợc quy vào khái niệm củ. Do đó ta không gọi quả lạc mà gọi là
củ lạc.
Thứ hai, cách lựa chọn đặc trƣng của đối tƣợng để làm cơ sở cho tên
gọi của nó.
Ví dụ: cây cảnh cỡ nhỏ, thân có gai, lá kép có răng, hoa màu hồng, có
hƣơng thơm… ngƣời Việt đã quy nó vào loài hoa và chọn đặc trƣng “đập vào
mắt” là màu hồng để gọi tên là “hoa hồng”. Sau đó tên gọi hoa hồng lại
đƣợc sử dụng làm tên một loài hoa cho dù màu của hoa loài cây này là trắng
hay đỏ nhƣ nhung. Khi đó tuỳ màu hoa cụ thể mà có các tên gọi mới cho từng
tiểu loại trong loài hoa hồng này, chẳng hạn, hoa hồng bạch, hoa hồng
nhung...(Xem thêm:[ 42, tr.166-167]).
Khi bàn về lí do của tên gọi, Nguyễn Đức Tồn [42, tr. 171 và tiếp theo]
đã chỉ rõ: tham gia vào quá trình định danh gồm có hai tham tố: Chủ thể định
danh và đối tƣợng đƣợc định danh. Phụ thuộc vào hai tham tố này sẽ có hai
loại lí do khác nhau:
Song, đặc điểm của hệ thống ngôn ngữ, đặc biệt là loại hình ngôn ngữ, có ảnh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
21
hƣởng quan trọng đến đặc tính của các thủ pháp định danh. Chính các thủ
pháp này sẽ làm nên đặc trƣng của hành vi định danh ngôn ngữ.
1.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT VỀ ĐỊA DANH
1.2.1. Định nghĩa về địa danh
Mỗi vùng đất, mỗi miền quê đều gắn với một tên gọi riêng cụ thể.
Những tên gọi này tồn tại trong vốn từ vựng của các ngôn ngữ khác nhau trên
thế giới. Những tên gọi địa lí ấy đƣợc biểu thị bằng thuật ngữ toponima hay
toponoma (tiếng Hi Lạp: topos - địa điểm và onoma / onima – tên gọi với ý
nghĩa “tên gọi địa điểm địa lí”).
Địa danh là lớp từ ngữ nằm trong từ vựng của một ngôn ngữ, đƣợc
dùng để gọi tên các đối tƣợng địa lí, do đó nó hoạt động và chịu sự tác động,
chi phối của quy luật ngôn ngữ nói chung về mặt ngữ âm, từ vựng - ngữ nghĩa
và ngữ pháp.
Nhà ngôn ngữ học Nga A. V. Superanskaja (1985) trong cuốn “Địa
danh là gì” đã cho rằng: “Tên gọi các địa điểm được biểu thị bằng những từ
riêng. Đó là các tên gọi địa lý, địa danh hay toponoma” [30, tr.1] và chỉ rõ
“những địa điểm, mục tiêu địa lí đó là những vật thể tự nhiên hay nhân tạo
với sự định vị xác định trên bề mặt trái đất, từ những vật thể lớn nhất (các lục
địa và đại dương) cho đến những vật thể nhỏ nhất (những ngôi nhà, vườn cây
đứng riêng rẽ) đều có tên gọi. Khác với những vật thể thông thường, những
mục tiêu địa lí có hai loại tên: Tên chung để xếp chúng vào hệ thống cả khái
niệm nào đó (núi, sông, thành phố, làng mạc) và tên riêng biệt của từng vật
thể” [30, tr.13]
Theo Nguyễn Văn Âu: “Địa danh là tên đất, gồm tên sông, núi, làng
mạc… hay là tên các địa phương, các dân tộc… [3, tr.5]
Lê Trung Hoa đƣa ra cách hiểu “Địa danh là những từ ngữ cố định
- Địa danh chỉ các công trình nhân tạo:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
23
+ Các công trình giao thông: Đƣờng, cầu, quốc lộ…
+ Các công trình xây dựng: Đập, bến xe, khu di tích…
1.2.3. Vị trí địa danh học trong ngôn ngữ học
Địa danh học là một ngành khoa học quan trọng có liên quan đến sử
học, địa lý học, văn hoá học, nằm trong từ vựng học. Cụ thể là:
Trong từ vựng học có Danh xƣng học nghiên cứu các qui luật, phƣơng
thức định danh sự vật, hiện tƣợng. Trong Danh xƣng học có:
Nhân danh học - nghiên cứu lịch sử, cấu tạo tên ngƣời.
Vật danh học: Nghiên cứu tên gọi các sự vật, hiện tƣợng không phải là
ngƣời và không phải là các đối tƣợng địa lí.
Địa danh học: Nghiên cứu sự hình thành về cấu tạo, phƣơng thức định
danh và chức năng của các tên gọi địa lí. Địa danh học còn chia thành các
ngành nhỏ hơn nhƣ Sơn danh học, Thủy danh học, Phƣơng danh học và Phố
danh học. Sơn danh học nghiên cứu tên gọi đồi núi, địa hình dƣơng so với
mặt đất. Thủy danh học nghiên cứu về tên gọi liên quan đến nƣớc và các dòng
chảy. Phƣơng danh học nghiên cứu tên gọi địa điểm cƣ trú của con ngƣời (địa
danh các đơn vị dân cƣ). Phố danh nghiên cứu tên gọi đƣờng phố và các đối
tƣợng trong thành phố (địa danh công trình nhân tạo).
Tên gọi các công trình xây dựng và vùng đất nhỏ phi dân cƣ chƣa đƣợc
các nhà nghiên cứu đặt tên cho môn học. Căn cứ trên tình hình thực tế chúng
tôi xếp địa danh chỉ công trình xây dựng vào loại hình địa danh các công trình
nhân tạo; Các địa danh chỉ vùng đất nhỏ phi dân cƣ xếp vào loại địa danh địa
hình tự nhiên. Cũng căn cứ trên tình thực tế, khi các nhà nghiên cứu xếp loại
hình địa danh khu di tích và danh lam thắng cảnh vào loại địa danh công trình
nhân tạo, nhƣng trong luận văn chúng tôi xếp vào loại địa danh địa hình tự
nhiên, bởi ở Võ Nhai các đối tƣợng đƣợc địa danh này biểu thị hoàn toàn là
trong ba cách sau:
Copyright: Tài liệu đại học ©