"Don't study, don't know - Studying you will know!"
NGUYEN TRUNG HOA
1
CHỈÅNG 1
CẠC MẢCH TÊNH TOẠN, ÂIÃƯU KHIÃØN V TẢO HM
DNG KHÚCH ÂẢI THÛT TOẠN
Chỉång ny nhàòm giåïi thiãûu viãûc ỉïng dủng mảch khúch âải thût toạn
(KÂTT) trong cạc mảch khúch âải, tênh toạn, âiãưu khiãøn, tảo hm. Kho sạt cạc mảch
cäüng, trỉì, nhán chia, khai càn, mảch khúch âải loga v âäúi loga, mảch vi, têch phán,
PD,PID, mảch chènh lỉu chênh xạc, mảch so sạnh tỉång tỉû...
1.1 Khại niãûm chung
Hiãûn nay, cạc bäü khúch âải thût toạn (KÂTT) âọng vai tr quan trng v âỉåüc
ỉïng dủng räüng ri trong k thût khúch âải, tênh toạn, âiãưu khiãøn, tảo hm, tảo tên
hiãûu hçnh sine v xung, sỉí dủng trong äøn ạp v cạc bäü lc têch cỉûc... Trong k thût
mảch tỉång tỉû, cạc mảch tênh toạn v âiãưu khiãøn âỉåüc xáy dỉûng ch úu dỉûa trãn bäü
KÂTT. Khi thay âäøi cạc linh kiãûn màõc trong mảch häưi tiãúp ta s cọ âỉåüc cạc mảch tênh
toạn v âiãưu khiãøn khạc nhau.
Cọ 2 dảng mảch tênh toạn v âiãưu khiãøn : tuún tênh v phi tuún.
R
v
...
R
v
R
v
N
out
n
inn
2
2in
1
1in
=++++
+++=
inn
n
N
2in
R
v
N
3
1
in
=+
Maỡ
32
3
out3
RR
R
vv
+
=
(õióửu kióỷn R
N
R
3
)in
3
2
1
N
out
v)
R
2
R
n
Hỗnh 1.1. Sồ õọử maỷch cọỹng õaớo
R
N
v
3
R
3
R
2
v
in
v
out
R
1
Hỗnh 1.2. Sồ õọử maỷch khuóỳch õaỷi õaớo vồùi trồớ khaùng vaỡo lồùn
3
Trỉåìng håüp u cáưu hãû säú khúch âải låïn thç phi chn R
1
nh. Lục âọ tråí khạng
vo ca mảch Z
V
R
R
R
vv
P
P
P
2inP
+
=
Âiãûn ạp åí cỉía vo âo :
()
out
N
N
N
out1inN
v
a
R
R
R
vvv +
+
−=
Vç v
d
= v
p
out
) + v
out
⇒ v
out
= a (v
in2
-v
in1
) (Nãúu R
N
= R
P
)
1.2.4 Mảch trỉì våïi tråí khạng vo låïn R/n
KR
R
V
ín2
v
out
V
n
R
v
R
vv
NoutNN1in
=
+
Maỡ v
N
= v
in2
v
in1
-v
in2
= nv
in2
+
K
vv
2inout
= 0
Kv
in1
- (n + 1) Kv
in2
). Trồớ khaùng vaỡo cuớa cổớa P lồùn (Z
v
= r
d
), nón khọng yóu cỏửu
nguọửn v
in2
coù cọng suỏỳt lồùn.
Hỗnh 1.4.b trỗnh baỡy maỷch õióỷn coù trồớ khaùng vaỡo cuớa caớ hai cổớa (cổớa v
in1
vaỡ v
in2
)
õóửu lồùn.
Vióỳt phổồng trỗnh doỡng õióỷn nuùt cho N
1
vaỡ N
2
ta coù :
R
vv
1
2in1in
2
2inout
3
2in3
2
1in
1
1in2in
3
1in3
Suy ra: v
out
= (1 + R
2
31
31
RR
R2R
+
)(v
in2
-v
in1
)
Ta thỏỳy trồớ khaùng vaỡo cuớa caớ hai cổớa õóửu lồùn vaỡ bũng r
d
cuớa KTT. Coù thóứ thay
õọứi õổồỹc hóỷ sọỳ khuóỳch õaỷi K = 1 + R
2
31
31
RR
R2R
+
khi thay õọứi R
1.
K = K
min
khi R
1
=
Luùc õoù: v
out
= (1 +
3
2
R
R
)(v
in2
-v
in1
)
Vỗ R
Vỗ : v
P
= v
N
2
vv
out1in
+
= qv
in1
v
out
= (2q - 1)v
in1
Khi thay õọứi tióỳp õióứm trón chióỳt aùp R
2
ta coù hóỷ sọỳ cuớa v
out
luùc dổồng, luùc ỏm.
Khi q = 1/2 v
out
= 0 mỷc duỡ v
in1
0
Khi q > 1/2 v
out
vaỡ v
1
v
in1
v
out
R
Hỗnh 1.6.a. Sồ õọử maỷch tờch phỏn õaớo
6
Phổồng trỗnh doỡng õióỷn nuùt taỷi N:
i
1
+ i
c
= 0 hay
0
dt
dv
C
R
v
out
1in
=+
Suy ra
)0t(vdt)t(v
RC
1
dt).t(v
v
out
1in
1inout
===
bión õọỹ õióỷn aùp ra tyớ lóỷ nghởch vồùi tỏửn sọỳ.
ỷc tuyóỳn bión õọỹ - tỏửn sọỳ cuớa maỷch tờch phỏn :
1in
out
V
V
= f () coù õọỹ dọỳc - 20dB/decade.
Maỷch õổồỹc goỹi laỡ maỷch tờch phỏn trong mọỹt phaỷm vi tỏửn sọỳ naỡo õoù nóỳu trong
phaỷm vi tỏửn sọỳ õoù õỷc tuyóỳn bión - tỏửn cuớa noù giaớm vồùi õọỹ dọỳc 20dB/decade.
óứ giaớm aớnh hổồớng cuớa doỡng tộnh I
t
vaỡ õióỷn aùp lóỷch khọng coù thóứ gỏy sai sọỳ õaùng
kóứ cho maỷch tờch phỏn, ồớ cổớa thuỏỷn cuớa bọỹ KTT ngổồỡi ta mừc thóm mọỹt õióỷn trồớ thay
õọứi õổồỹc R
1
vaỡ nọỳi xuọỳng masse.
v
in1
v
out
Hỗnh 1.6.b. Maỷch tờch phỏn õaớo coù bióỳn trồớ R
1
buỡ doỡng lóỷch khọng.
7
1.2.7 Maỷch tờch phỏn tọứng
Duỡng phổồng phaùp xóỳp chọửng vaỡ vióỳt phổồng trỗnh doỡng õióỷn nuùt õọỳi vồùi nuùt N ta tỗm
õổồỹc:
dt
R
v
...
R
v
R
v
C
1
)vv(d
.C
R
vv
Nout
N
1
N1in
=
+
(1)
ọỳi vồùi nuùt P :
0
dt
dv
.C
R
vv
P
P
2
P2in
=
(2)
Bióỳn õọứi vaỡ cho v
N
= v
- v
P
= R
2
C
P
.
dt
dv
P
Suy ra: v
in2
- v
in1
= RC
dt
dv
out
C
P
C
N
v
in1
v
out
v
in2
dt)vv(
RC
1
1in2in
1.2.9. Maỷch vi phỏn
Ta coù : i = C
1
N
out
1in
R
v
dt
dv
=
v
out
= - R
N
C
1
K tng theo tỏửn sọỳ vaỡ õọử thở bode coù õọỹ dọỳc 20dB/decade.
Vỏỷy : Maỷch õổồỹc goỹi laỡ maỷch vi phỏn trong mọỹt phaỷm vi tỏửn sọỳ naỡo õoù nóỳu trong
phaỷm vi tỏửn sọỳ õoù õỷc tuyóỳn bión - tỏửn cuớa noù tng vồùi õọỹ dọỳc 20dB/decade.
1.2.10 Maỷch PI (Proportional Integrated)
Maỷch thổồỡng õổồỹc sổớ duỷng trong caùc maỷch õióửu khióứn.
Maỷch coù õióỷn aùp ra õổồỹc bióứu dióựn theo daỷng: v
out
= Av
in
+ B
dtv
in
Aẽp duỷng phổồng trỗnh cỏn bũng doỡng taỷi N: i
1
+ i
N
= 0 i
N
= -i
v
out
v
in
Hỗnh 1.10.a. Sồ õọử maỷch PI
9
Mỷt khaùc: v
out
= v
c
+ v
1
=
NNin
iRdti
C
1
+
(2)
Thay (1) vaỡo (2) v
out
= -
R
N
/R
1
+==
ỷc tuyóỳn bión tỏửn:
22
2
o
1
22
22
N
2
1
22
2
N
1in
out
'
C
1
R
1
C
1CR
R
1
N
o
= Khi
o
<< thỗ
C
1
R
1
K
1
'
Suy ra õỷc tuyóỳn bión õọỹ tỏửn sọỳ coù õọỹ dọỳc -20dB/decade (tổồng ổùng khu vổỷc I)
Suy ra sồ õọử laỡm vióỷc nhổ mọỹt maỷch tờch phỏn Khi
>>
1
P
Hỗnh 1.10.b. ỷc tuyóỳn bión tỏửn cuớa maỷch PI
R
1
i
N
N
R
N
v
1
C
V
out
V
in
R
Hỗnh 1.11.a. Sồ õọử maỷch PID
10
PID cuợng laỡ maỷch hay õổồỹc sổớ duỷng trong kyợ thuỏỷt õióửu khióứn õóứ mồớ rọỹng phaỷm
vi tỏửn sọỳ õióửu khióứn cuớa maỷch vaỡ trong nhióửu trổồỡng hồỹp tng tờnh ọứn õởnh cuớa hóỷ
thọỳng õióửu khióứn trong mọỹt daới tỏửn sọỳ rọỹng.
ióỷn aùp ra coù daỷng:
++=
dt
dv
CdtvBAvv
++
+= dt
dt
dv
C
R
v
C
1
R
dt
dv
C
R
v
v
1
N
out
+=
(*)
* tỏửn sọỳ thỏỳp
NN
N
CR
1
=<< thỗ thaỡnh phỏửn tờch phỏn trong (*) chióỳm ổu thóỳ.
* tỏửn sọỳ cao
11
N
CR
1
=>> thỗ thaỡnh phỏửn vi phỏn trong (*) chióỳm ổu thóỳ.
Trong daới:
1N
<<
Klog
log
I
P
D
N
1
I: tờch phỏn
P: tố lóỷ
D: vi phỏn
Hỗnh 1.11.b. ỷc tờnh bión tỏửn maỷch PID
D
v
out
v
in
R
Hỗnh 1.12.a. Sồ õọử maỷch k
huóỳch õaỷi Loga duỡng Diode
11
: dng âiãûn ban âáưu, cọ trë säú bàòng dng qua diode ỉïng våïi âiãûn ạp ngỉåüc
cho phẹp.
v
T
: âiãûn ạp nhiãût. Åí nhiãût âäü bçnh thỉåìng thç v
T
= 26mV
⇒ v
out
≅ - v
D
= - v
T
o
D
I
i
ln
= - v
T
o
in
RI
v
ln
1e
T
BE
v
v
− >> 0 ⇔
1e
T
BE
v
v
>>
Ta cọ: i
C
= A
N
I
Ebh
T
BE
v
v
e
M v
out
= - v
BE
v i
C
1.3.2 Maỷch khuóỳch õaỷi õọỳi Loga
v
out
= - I
D
R = - RI
o
T
D
V
V
e
Vỗ: v
D
= v
in
nón v
out
= - RI
o
T
in
V
V
in
)
v
out
= i
C
R = RA
N
I
Ebh
T
in
v
v
e
1.3.3 Maỷch nhỏn duỡng nguyón từc khuóỳch õaỷi loga vaỡ õọỳi loga
D
v
out
v
in
K
1
ln(v
x
v
y
/K
2
2
)
v
Z
= K
3
v
x
v
y
/K
2
2
v
x
v
y
ln(v
x
v
= K.
2
X
v
Gi sỉí âiãûn ạp vo cọ dảng sin: v
X
= Vcosωt
Thç âiãûn ạp ra: v
out
= K(Vcosωt)
2
=
2
KV
2
(1 + cos2ωt)
=
2
KV
2
(1 + cos2ωt)
⇒ cọ thãø dng mảch ly thỉìa báûc hai âãø nhán táưn säú.
1.3.5 Mảch chia theo ngun tàõc nhán âo
a. Mảch chia thûn Ta cọ tải cỉía thûn :
Kv
v
K
v
Z
v
x
Hçnh 1.15. Så âäư mảch ly thỉìa báûc hai
Mảch nhán
K>0
Kv
x
v
y
v
x
v
Z
v
y
= v
Z
/Kv
x
Hçnh 1.16. Så âäư mảch chia tháû
n
14
cho maỷch chuyóứn sang traỷng thaùi baợo hoỡa gỏy meùo lồùn.
v
X
> 0 chố õuùng vồùi maỷch nhỏn thuỏỷn (K > 0)
v
X
< 0 chố õuùng vồùi maỷch nhỏn õọứi dỏỳu (K < 0)
1.3.6 Chia maỷch duỡng khuóỳch õaỷi loga vaỡ õọỳi loga
A = K
1
x
z
1
2
x
1
2
z
v
v
lnK
K
v
X
, v
Y
: chố lỏỳy giaù trở dổồng
1.3.7 Maỷch khai cn
K>0
R
R
v
x
v
Z
K
v
x
v
y
v
y
Hỗnh 1.17. Sồ õọử maỷch chia õaớo
ln
ln
Hióỷu
Kõaỷi
1/K
1
exp
K
1
ln(v
x
v
Z
v
x
Hỗnh 1.18. Maỷch chia tổồng tổỷ duỡng nguyón từc khuóỳch õaỷi Loga vaỡ õọỳi Loga
15
Maỷch khai cn õổồỹc thổỷc hióỷn bũng caùch mừc vaỡo maỷch họửi tióỳp cuớa bọỹ KTT
mọỹt maỷch luợy thổỡa. v
P
= 0; v
N
=
2
Kv
2
v
2
)v(
K
1
Z
vồùi v
Z
< 0
Ta coù: v
Z
= v
N
Maỡ v
N
=
2
out
2
Y
2
X
KvKvKv ==
R
Hỗnh 1.19.a. Maỷch khai cn õaớo
R
v
x
=
v
y
v
Z
K
Kv
x
2
Hỗnh 1.19.b. maỷch khai cn thuỏỷn
16
1.4 Caùc maỷch phi tuyóỳn khọng lión tuỷc
1.4.1 Nguyón từc thổỷc hióỷn caùc maỷch phi tuyóỳn khọng lión tuỷc vaỡ caùc phỏửn tổớ cồ
baớn cuớa noù
Caùc phỏửn tổớ cồ baớn duỡng õóứ taỷo haỡm phi tuyóỳn khọng lión tuỷc laỡ caùc bọỹ so saùnh
tổồng tổỷ vaỡ diode lyù tổồớng. Diode lyù tổồớng õổồỹc cỏỳu taỷo bũng caùch mừc vaỡo maỷch họửi
tióỳp cuớa bọỹ KTT mọỹt diode thổỷc. Ta so saùnh nguyón lyù laỡm vióỷc vaỡ sai sọỳ trong
trổồỡng hồỹp duỡng diode thổỷc vaỡ diode lyù tổồớng. v
o
= K
o
v
d
= K
o
(v
in
-v
out
)
v
D
+ v
out
= K
o
(v
in
-v
out
) vồùi K
o
1
v
out
D
Hỗnh 1.20.b. Maỷch phi tuyóỳn khọng lión tuỷc duỡng diode lyù tổồớng
V
in
17
Vồùi K
o
cồợ 10
4
ữ 10
5
vaỡ V
ng
0,6V thỗ maỷch õióỷn naỡy coù thóứ chốnh lổu õổồỹc õióỷn
aùp cồợ mV.
1.4.2 Maỷch chốnh lổu chờnh xaùc
ổồỹc duỡng chuớ yóỳu trong caùc bọỹ nguọửn cung cỏỳp, trong caùc maùy õo.
Phỏn loaỷi maỷch chốnh lổu:
- Maỷch chốnh lổu nổớa soùng.
- Maỷch chốnh lổu toaỡn soùng : gọửm chốnh lổu cỏn bũng vaỡ chốnh lổu cỏửu.
1.4.2.1 Maỷch chốnh lổu nổớa soùng
= 2 v
in
1.4.2.2 Maỷh chốnh lổu toaỡn soùng duỡng sồ õọử cỏửu: (chốnh lổu giaù trở trung bỗnh sọỳ
hoỹc)
Khi v
in
> 0 i
in
=
1
in
R
v
chaỷy qua R
1
, diode D
1
, õióỷn trồớ taới (duỷng cuỷ õo), diode D
3
rọửi õóỳn õỏửu ra bọỹ KTT vaỡ vóử õỏỳt.
Khi v
in
< 0 i
in
chaỷy tổỡ õỏửu ra bọỹ KTT, qua D
2
, qua duỷng cuỷ õo, qua diode D
4
18
v
out
= v
t
(trón cồ cỏỳu õo) = v
in
(lỏỳy N laỡm mọỳc).
1.4.2.3 Maỷch chốnh lổu giaù trở hióỷu duỷng
Khi mừc thóm vaỡo cổớa õaớo maỷch nọỳi tióỳp R
2
, C
2
thỗ ta coù mọỹt maỷch chốnh lổu giaù
trở hióỷu duỷng.
T
0
2
dt)tsinI(
T
1
= I
2
I
2/T
T
1
=
so vồùi trở trung bỗnh sọỳ hoỹc thỗ trở hióỷu duỷng lồùn gỏỳp
22
lỏửn.
D
1
D
2
D
4
v
in
v
out
hd
=
22
I
2
2
1
Sh
ππ
=
I
Sh
Lục âo âiãûn ạp mäüt chiãưu thç R
2,
C
2
khäng cọ tạc dủng.
Lục âo âiãûn ạp xoay chiãưu thç R
2,
C
2
tham gia vo âiãûn tråí R
1
dỉåïi dảng R
1
// R
2
.
Âãø âäưng häư chè giạ trë hiãûu dủng thç ta phi cọ :
+ 1/jωC
2
) ta cọ thãø tçm âỉåüc giạ trë C
2
.
C
2
=
1min
Rf2
32,0
π
1.4.2.4 Mảch chènh lỉu giạ trë âènh Khi v
in
> 0 v v
in
> v
v
out
v
in
C
K
D
v
v
in
v
ou
t
t
Hçnh 1.27. Mảch chènh lỉu giạ trë âènh v dảng sọng r
a
20
Khọa K tảo âỉåìng x cho tủ khi cáưn âo giạ trë måïi.
1.4.2.5 Mảch so sạnh tỉång tỉû
Mảch so sạnh tỉång tỉû cọ nhiãûm vủ so sạnh mäüt âiãûn ạp vo v
in
våïi mäüt âiãûn ạp
chøn V
ch
. Tên hiãûu vo dảng tỉång tỉû s âỉåüc biãún thnh tên hiãûu ra dỉåïi dảng m nhë
phán. Nghéa l âáưu ra hồûc åí mỉïc tháúp (L) hồûc åí mỉïc cao (H). Nọ l mảch ghẹp näúi
giỉỵa ANALOG v DIGITAL.
RL
: âiãûn ạp ra ỉïng våïi mỉïc tháúp.
1.4.2.5.2 Âàûc tuún truưn âảt thỉûc
v
N
v
P
v
out
v
out
v
in
V
RH
v
P
-v
N
Hçnh 1.28. Mảch so sạnh v âàûc tuún vo r
a
v
P
t
c
10ns : goỹi laỡ thồỡi gian chóỳt.
Sổồỡn dọỳc cuớa õỷc tuyóỳn ra tyớ lóỷ thuỏỷn vồùi bión õọỹ v
in
.
Bọỹ so saùnh yóu cỏửu phaới coù õọỹ nhaỷy cao : õaùp ổùng nhanh.
t
c
nhoớ vaỡ phaới coù õọỹ dọỳc lồùn : vuỡng khuóỳch õaỷi beù.
1.4.2.5.4 Bọỹ so saùnh khọng coù tróự
Hỗnh a) v
in
= v
ch
+ V
o
Hỗnh b)
2
Och
1
1
v
in
= -
2
1
R
R
V
ch
+ V
0
( 1 +
2
1
R
R
) + I
N
.R
1
V
ch
V
o
v
in
v
in
= 1mV
t
c
Hỗnh 1.30. ỷc tờnh õọỹng cuớa bọỹ so saùnh
Hỗnh 1.31. Bọỹ so saùnh khọng tróựứ
(a) (b)
22
CHỈÅNG 2
CẠC MẢCH TẢO DAO ÂÄÜNG
Chỉång ny nhàòm trçnh by cạc váún âãư vãư tảo dao âäüng, âiãưu kiãûn v âàûc âiãøm mảch
tảo dao âäüng, äøn âënh biãn âäü v táưn säú dao âäüng, phỉång phạp tênh toạn cạc mảch dao
âäüng 3 âiãøm âiãûn cm, 3 âiãøm âiãûn dung, mảch clapp, mảch dao âäüng ghẹp biãún ạp, mảch
dao âäüng thảch anh, mảch dao âäüng RC...
2.1. Cạc váún âãư chung vãư tảo dao âäüng
Mảch dao âäüng cọ thãø tảo ra cạc dảng dao âäüng :
- hçnh Sine (âiãưu ha) - xung chỉỵ nháût.
- xung tam giạc. - xung ràng cỉa...
Åí âáy ta xẹt tảo dao âäüng hçnh Sine (âiãưu ho) vç âáy l dảng dao âäüng cå bn.
Cạc mảch dao âäüng hçnh Sine thỉåìng âỉåüc dng trong cạc hãû thäúng thäng tin, trong
cạc mạy âo, mạy kiãøm tra, trong cạc thiãút bë y tãú ... Cạc pháưn tỉí têch cỉûc dng âãø tảo dao
âäüng nhỉ ân âiãûn tỉí, transistor lỉåỵng cỉûc, FET, KÂTT, hồûc nhỉ diode tunel, diode gun.
- Ân dng khi cáưn cäng sút ra låïn, táưn säú tỉì tháúp âãún ráút cao.
- KÂTT khi táưn säú u cáưu tháúp v trung bçnh.
- Transistor khi táưn säú u cáưu cao.
• Tham säú cå bn ca mảch dao âäüng
- Táưn säú dao âäüng.
- Biãn âäü âiãûn ạp ra.
K
ht
= K.e
j
ht
X
r
=
K
ht
. X
r
Maỡ X
r
=
K . X
v
X
r
=
K . K
ht
.X
v
Maỷch chố dao õọỹng khi X
K
ht
: module hóỷ sọỳ họửi tióỳp
ht
: goùc pha cuớa maỷch họửi tióỳp
Tổỡ (*)
=+=
=
)2(n2
)1(1K.K
htk
ht
Vồùi n = 0, 1, 2, ...
K (A)
_
K
ht
(B)
_
X
r
X
V
X
2.3. ỉn õởnh bión õọỹ dao õọỹng vaỡ tỏửn sọỳ dao õọỹng
2.3.1. ỉn õởnh bión õọỹ dao õọỹng
Khi mồùi õoùng maỷch, nóỳu õióửu kióỷn cỏn bũng pha õổồỹc thoớa maợn taỷi mọỹt tỏửn sọỳ naỡo
õoù, õọửng thồỡi KK
ht
> 1 thỗ maỷch phaùt sinh dao õọỹng ồớ tỏửn sọỳ õoù. Ta noùi maỷch ồớ traỷng thaùi
quaù õọỹ. ớ traỷng thaùi xaùc lỏỷp bión õọỹ dao õọỹng khọng õọứi ổùng vồùi K.K
ht
= 1.
óứ õaớm baớo bión õọỹ ồớ traỷng thaùi xaùc lỏỷp, coù thóứ thổỷc hióỷn caùc bióỷn phaùp sau õỏy :
- Haỷn chóỳ bión õọỹ õióỷn aùp ra bũng caùch choỹn trở sọỳ õióỷn aùp nguọửn cung cỏỳp mọỹt
chióửu thờch hồỹp.
- Dởch chuyóứn õióứm laỡm vióỷc trón õỷc tuyóỳn phi tuyóỳn cuớa phỏửn tổớ tờch cổỷc nhồỡ thay
õọứi õióỷn aùp phỏn cổỷc õỷt lón cổỷc õióửu khióứn cuớa phỏửn tổớ khuóỳch õaỷi.
- Duỡng maỷch họửi tióỳp phi tuyóỳn hoỷc duỡng phỏửn tổớ hióỷu chốnh. Vờ duỷ õióỷn trồớ nhióỷt,
õióỷn trồớ thọng cuớa diode.
Tuỡy thuọỹc vaỡo maỷch õióỷn cuỷ thóứ coù thóứ aùp duỷng mọỹt trong caùc bióỷn phaùp trón.
Copyright: Tài liệu đại học ©