Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các
yếu tố hình học..

PHÒNG GD&ĐT LỆ THỦY
TRƯỜNG TIỂU HỌC MỸ THỦY

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP
NHẰM NÂNG CAO HIỆU
QUẢ DẠY HỌC CÁC YẾU
TỐ HÌNH HỌC CHO HỌC
SINH LỚP 5

Giaựo vieõn thửùc hieọn:

Ngô Thị Thủy

ẹụn vũ: TRệễỉNG TIEU HOẽC MYế THUY

Mỹ Thủy, tháng 5 năm 2019
Phần I: phần Mở đầu
I. Lý do chọn đề tài:

GVTH:

Ngô Thị Thủy

TRệễỉNG TH MYế THUÛY



II. Mục đích nghiên cứu của đề tài:
1. Tìm hiểu mục tiêu, đặc điểm nội dung và phơng pháp dạy
học các yếu tố hình học ở lớp 5.
2. Tìm hiểu thực trạng việc dạy học các yếu tố hình học trong
toán 5.

GVTH:

Ngô Thị Thủy

TRệễỉNG TH MYế THUY


Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các
yếu tố hình học..

3. §Ị xt mét sè biƯn pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học
các yếu tố hình học cho học sinh lớp 5.
III. Nhiệm vụ nghiên cứu.
1. Nghiên cứu tài liệu, nghiên cứu sách giáo khoa và sách giáo
viên Toán 5
2. Tìm hiểu thực trạng dạy và học của giáo viên và học sinh
khối 5 về dạy học các yếu tố hình học ở lớp 5.
IV. Đối tợng nghiên cứu:
Việc dạy học các yếu tố hình học ở lớp 5
IV. Phơng pháp nghiên cứu:
1. Phơng pháp nghiên cứu lý luận
- Đọc các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
2. Phơng pháp quan sát: Thông qua dự giờ thăm lớp của đồng
nghiệp.

TRệễỉNG TH MYế THUY


Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy hoùc caực
yeỏu toỏ hỡnh hoùc..

Giáo viên cho học sinh tìm những ví dụ trong thực tế có
hình ảnh là hình thang hoặc sử dụng bộ lắp ghép mô hình
kỹ thuật để lắp ghép hình thang.
Dới sự hớng dẫn của giáo viên, học sinh quan sát mô hình
lắp ghép và hình vẽ hình thang rồi tự phát hiện các đặc
điểm của hình thang.
3.2. Dạy học các đại lợng hình học (chu vi, diện tích, thể
tích)
Việc dạy học các đại lợng hình học có thể đợc thực hiện
theo một tiến trình gồm các bớc sau:
+ Hình thành biểu tợng và đại lợng hình học
+ Hình thành quy tắc hay công thức tính
+ Hiểu, nhớ, vận dụng các quy tắc và công thức
+ Hệ thống hoá các công thức và quy tắc tính toán (liên
quan chặt chẽ đến việc củng cố các kỹ năng số học)
3.3. Dạy học giải các bài toán có nội dung hình học.
Đối với các bài toán hình học khi giải chỉ cần áp dụng công
thức để tính thì không cần vẽ các hình đó vào bài làm.
Đối với các bài toán hình học có hình minh hoạ kèm theo
thì học sinh cũng không cần vẽ hình.
Đối với một số bài toán có thể yếu cầu học sinh vẽ hình vào
bài làm khi giải các bài toán đó (Bài 3 trang 172.)
Chơng II. Thực trạng việc dạy - học các yếu tố hình học của lớp
5

năng

Nhận

dạng

Khá

TB

Yếu

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

3


3

12,5

5

20,9

10

41,7

6

25,0

6

25,0

10

41,7

6

25,0

2



TRƯỜNG TH MỸ THỦY


Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy hoùc caực
yeỏu toỏ hỡnh hoùc..

Bớc 1: Giáo viên yêu cầu học sinh lấy 2 tấm bìa hình
thang bằng nhau (đà chuẩn bị sẵn ở nhà) đặt lên bàn.
Sau đó giáo viên đặt vấn đề tạo tình huống:
ở lớp 4 chúng ta đà học hình chữ nhật và biết quy tắc
tính diện tích hình chữ nhật. Lên lớp 5 chúng ta học hình tam
giác và biết quy tắc tính diện tích hình tam giác. Đối với hình
thang chúng ta vừa mới học xong, chúng ta cũng sẽ tính đợc
diện tích của nó. Vậy hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm
quy tắc tính diện tích của hình thang
Bớc 2: Giáo viên yêu cầu học sinh:
Với 2 hình thang đà chuẩn bị sẵn cùng các dụng cụ: kéo,
thớc, bút chì các em hÃy vận dụng các quy tắc đà biết để
xây dựng quy tắc tính diện tích hình thang.
Bớc 3: Học sinh hoạt động nhóm 5-7 phút
Bớc 4: Đại diện các nhóm báo cáo và trình bày cách xây
dựng của nhóm mình.
Bớc 5: Giáo viên hớng dẫn cho cả lớp nhận xét để đi đến
quy tắc cần tìm. Đối với bài này, có thể xây dựng quy tắc
tính diện tích hình thang dựa trên hình tam giác, các thao tác
cắt, ghép nh sau:

Nh cách trình bày ở trên, nhờ sự phối hợp của phơng tiện
trực quan và sự tổ chức hớng dẫn của giáo viên, học sinh tích

thống của chơng trình học, đồng thời tích hợp với các mạch
kiến thức khác nh: số học, giải toán, đại lợng cùng các môn học
khác để thấy rõ yếu tố hình học không hoàn toàn độc lập
trong Toán cũng nh trong tổng thể.
* Ví dụ:
Ví dụ 1: Dạy bài Hình tròn
Bớc 1: Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại các đồ vật có
hình dạng hình tròn (đà học ở lớp 1)
Bớc 2: Giáo viên giới thiệu các hình vẽ đà chuẩn bị sẵn sau
dạy cho học sinh quan sát:

Mặt trống trờngMặt trống đồng Đông Sơn
Hỏi học sinh: Trong một hình tròn có đặc điểm gì đặc
biệt?
Học sinh nhận xét đợc: Mỗi hình tròn bao giờ cũng có một
điểm chính giữa hình tròn.
Bớc 3: Giáo viên phát cho học sinh mỗi em một tấm bìa
hình tròn và yêu cầu học sinh cùng với các dụng cụ: kéo, thớc,
GVTH:

Ngô Thị Thủy

TRệễỉNG TH MỸ THỦY


Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy hoùc caực
yeỏu toỏ hỡnh hoùc..

bút chì, compa làm thế nào để xác định đợc điểm chính
giữa.

GVTH:

Ngô Thị Thủy

TRệễỉNG TH MỸ THỦY


Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy hoùc caực
yeỏu toỏ hỡnh hoùc..

+ Đặt câu ngắn gọn, làm nổi bật đợc vấn đề đang đi
tìm (liên quan đến lời văn)
+ Tính toán chính xác, liên quan đến số học (nhân số
thập phân với số tự nhiên)
+ Quy đổi từ mét khối ra đề xi mét khối bởi vì một đề
xi mét khối ứng với đơn vị đo khối lợng là kg
+ Tính số kim loại với đơn vị đo đại lợng là kg.
Hai bớc nhỏ này liên quan đến đại lợng.
Nh vậy, bài toán trên mang yếu tố của hình học nhng nó
có mối liên hệ với các mạch kiến thức khác nhau. Do vậy, giáo
viên phải biết sử dụng biện pháp thích hợp để giúp học sinh
hoàn thành bài giải đúng.
3. Biện pháp 3:
Tổ chức và khuyến khích học sinh hoạt động học tập
thông qua vẽ hình, đo đạc, tính toán nhằm rèn luyện kỹ năng
hình học.
* Ví dụ:
Ví dụ 1: Hình tam giác
Tổ chức cho học sinh vẽ hình tam giác rồi từ tam giác ấy vẽ
chiều cao của nó, các bớc nh sau:

A

C
Đáy

Đáy

Chiều
cao

C

B

Đáy

Chiều cao

A Chiều caoB

(1)

B

A

(2)

(3)


Chiều cao

(1)
(2)
(3)
Đối với tam giác có 1 góc tù:
+ Cách 1: Lấy cạnh đối diện với góc nhọn làm đáy
Ta kéo dài cạnh đáy về phía góc nhọn
Từ đỉnh của góc nhọn hạ một đờng thẳng xuống vuông
góc với đoạn ta kéo dài ra. Nh vâỵ, đờng thẳng hạ từ đỉnh
góc vuông với cạnh đáy, đờng thẳng đó chính là chiều cao
của tam giác.
Từ góc tù, ta hạ một đờng thẳng xuống góc với cạnh đáy,
đờng thẳng đó chính là chiều cao của tam giác.
C

C
X

C
Đáy
H

GVTH:
H

Ngô Thị Thủy
A

Đáy

thang tăng thêm là 40cm. Tính diện tích hình thang đà cho.
Với bài toán này, giáo viên yêu cầu học sinh làm theo các bớc
sau:
27cm
+ Đọc kỹ đề bài
A
B
+ Vẽ hình để tóm tắt bài toán
40cm
D

48cm

C

5c
m là
+ Nhìn vào hình vẽ, các em sẽ thấy đợc phần mở rộng

một hình tham giác có đáy 5cm, diện tích 40cm 2
Vậy muốn tính đợc hình thang đà cho thì phải biết
chiều cao hình thang. Mà chiều cao hình thang cũng chính là
chiều cao hình tam giác.
Do đó:
Chiều cao hình tam giác (cũng chính là chiều cao hình thang
là:

40x 2
= 16(cm)
5

+ Muốn biết khối đá đó nặng bao nhiêu ta phải biết gì?
+ Đơn vị đo thể tích ở bài này có gì thay đổi?
+ Muốn tính thể tích hình lập phơng ta làm thế nào?
- Dành cho học sinh yếu:
Một khối đá hình lập phơng có cạnh 2m. HÃy tính thể
tích khối đá ra mét khối, đề xi mÐt khèi.
* Hái häc sinh:
+ Mn tÝnh thĨ tÝch h×nh lập phơng ta làm thế nào?
(HS phát biểu cách tính thể tích hình lập phơng)
+ HÃy cho biết mối quan hệ giữa 2 đơn vị đo thể tích
m3, dm3
- Dành cho học sinh khá giỏi:
Diện tích toàn phần của một khối đá hình lập phơng là
24m3. Hỏi khối đá hình lập phơng đó nặng bao nhiêu tấn biết
rằng mỗi đề xi mÐt khèi nỈng 2,5kg.
* Hái häc sinh:
+ Mn biÕt khối đá hình lập phơng đó nặng bao nhiêu
ta phải biết gì? (thể tích)
+ Muốn tính đợc thể tích khối đá hình lập phơng ta phải
biết gì? (cạnh)
+ Nhắc lại quy tắc tính thể tích hình lập phơng?
5. Biện pháp 5:
Thiết kế đề kiểm ra sau khi kết thúc chơng “H×nh häc Chu vi, diƯn tÝch, thĨ tÝch mét sè hình để vừa kiểm tra kiến
GVTH:

Ngô Thị Thủy

TRệễỉNG TH MYế THUÛY



(4)

2. Hình thang sau đây có diện tích là bao nhiêu?

6dm

A 0,81cm2
B 81cm2
C 810cm2
D 8100cm2

10d
m

17d
3. Bán kính hình tròn
m sau có độ dài là bao nhiêu? Biết
rằng chu vi hình tròn là 9,42cm?

O

GVTH:

Ngô Thị Thủy

r
=?

A 3,14cm
B 3cm

Yếu

sinh

SL

%

SL

%

SL

%

SL

24

12

50

8

33,3

4


yeỏu toỏ hỡnh hoùc..

* Về phía giáo viên:
+ Có nhận thức đúng ý nghĩa, vai trò của việc dạy học các
yếu tố hình học cho học sinh lớp 5
+ Nắm đặc trng của việc dạy các yếu tố hình hình để
thể hiện làm nổi bật đợc tính đặc trng của hình học.
+ Tích cực đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng lấy học
sinh làm trung tâm.
+ Hiểu biết thông suốt, hiểu sâu hơn về mạch kiến thức
hình học ë tiĨu häc nãi chung vµ ë líp 5 nãi riªng.
* VỊ phÝa häc sinh:
+ TÝch cùc häc tËp díi sự tổ chức, hớng dẫn của thầy giáo
+ Ôn bài chu đáo ở nhà
+ Rèn luyện kỹ năng vẽ hình, cắt, ghép, đo đạc, tính
toán trong toán học và cả thực tế.
Tóm lại: Dạy học các yếu tố hình học ở lớp 5 không thể tách
rời nhau nh một môn học độc lập mà phải phối kết hợp với số
học và các mạch kiến thức khác.
Phần III: kết luận
Trên đây là những kinh nghiệm của bản thân tôi tích luỹ
đợc trong những năm dạy học tiểu học. Phạm vi của đề tài còn
bó hẹp trong khuôn khổ kinh nghiệm của một cá nhân nên
chắc rằng sẽ còn nhiều hạn chế. Kính mong các đồng nghiệp
có ý kiến đóng góp và bổ sung để đề tài hoàn thiện hơn
Mỹ Thuỷ, ngày 20 tháng 5 năm 2009
Xác nhận của

Ngời viết