Bệnh thương hàn có nguy hiểm?

Vi khuẩn thương hàn.
Thương hàn là một hội chứng gồm các biểu hiện đường tiêu hóa và toàn
thân, do S.typhi gây nên. Người bị bệnh do ăn uống phải thức ăn, nước uống bị
nhiễm khuẩn. Hằng năm, trên thế giới có khoảng 16 - 33 triệu người mắc bệnh
thương hàn, trong đó 5 - 6 nghìn người tử vong. Tổ chức Y tế thế giới đặt thương
hàn vào loại bệnh truyền nhiễm quan trọng, bệnh lây lan nhiều nhất ở độ tuổi từ 5
- 19 tuổi.
Vi khuẩn gây bệnh như thế nào?
Bệnh lây lan khi vi khuẩn trong phân người bị bệnh nhiễm vào thức ăn hay
thức uống và truyền sang người khác. Khi theo thức ăn vào đường tiêu hóa, vi
khuẩn xuyên vào thành ruột và bị thực bào bởi đại thực bào. Salmonella typhi lúc
đó thay đổi cấu trúc của nó để chống lại sự phá hủy và cho phép chúng tồn tại bên
trong đại thực bào. Do đó, vi khuẩn chống lại được sự gây hại của bạch cầu hạt, bổ
thể và đáp ứng miễn dịch. Vi khuẩn sau đó lan tỏa theo hệ thống bạch huyết trong
khi vẫn nằm trong đại thực bào. Từ đây chúng xâm nhập hệ thống lưới nội mô và
hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Salmonella typhi là trực khuẩn gram âm, di
chuyển nhờ tiêm mao, tăng trưởng nhanh nhất ở nhiệt độ 37oC, nhiệt độ cơ thể.
Thời gian ủ bệnh từ 5 - 14 ngày, vi khuẩn qua thành ruột, xâm nhập vào
hạch bạch huyết mạc treo và lách. Vi khuẩn vào máu gây nhiễm khuẩn huyết rồi
nhiễm khuẩn khu trú chủ yếu ở hạch lympho của ruột non. Tổn thương gây các
mảng Payer viêm và có thể bị loét nặng, nhất là sau 3 tuần bị bệnh. Vi khuẩn có
thể đến phổi, túi mật, thận và hệ thần kinh trung ương.
Bệnh thương hàn biểu hiện ra sao?
Bệnh thương hàn có đặc trưng là sốt liên tục, sốt cao lên đến 40oC, vã
nhiều mồ hôi, viêm dạ dày ruột và tiêu chảy không có màu. Hiếm gặp hơn là ban
dát, chấm màu (đỏ) hồng có thể xuất hiện. Trường hợp điển hình, diễn tiến của
bệnh thương hàn không được điều trị được chia làm 4 giai đoạn riêng rẽ, mỗi giai
đoạn kéo dài khoảng 1 tuần. Tuần đầu tiên, có một sự gia tăng nhiệt độ từ từ tương
ứng với chậm nhịp tim, khó chịu, nhức đầu và ho. Chảy máu mũi (chảy máu cam)

đến vùng có dịch tễ và khi có dịch xảy ra. Hiện nay có vaccin uống nhiều lần và
vaccin tiêm một lần, tác dụng như nhau, nhưng dạng uống ít tác dụng phụ hơn.
Khi cần phải nhắc lại sau 5 năm cho loại uống và sau 3 năm cho loại tiêm. Xử lý
tốt các chất thải, bảo vệ nguồn nước và thực phẩm khỏi bị nhiễm bẩn là các biện
pháp y tế cộng đồng rất quan trọng để phòng bệnh. Những người lành mang vi
khuẩn không được phép làm việc ở nơi có liên quan đến dịch vụ ăn uống.
Kháng sinh như ampicillin, chloramphenicol, trimethoprim-
sulfamethoxazole, amoxicillin và ciprofloxacin được sử dụng phổ biến để điều trị
bệnh thương hàn. Nếu không được điều trị, thương hàn tồn tại trong 3 tuần - 1
tháng. Thời gian điều trị kháng sinh cho bệnh nhân thương hàn thông thường là 14
ngày. Tử vong từ 10 - 30% ở những trường hợp không được điều trị. Người già và
người ốm liệt giường thường có tiên lượng xấu. Ở trẻ em, bệnh sẽ nhẹ hơn. Khi có
biến chứng, tiên lượng xấu, tình trạng mang vi khuẩn có thể tồn tại dù được dùng
thuốc