1
Các công cụ PRA
Lớp tập huấn cán bộ Khuyến nông tại Đồng Nai - 2006
PHƢƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ NÔNG THÔN
CÓ SỰ THAM GIA
Những công cụ chủ yếu trong hoạt động
khuyến nông
 Lược sử
 Vẽ sơ đồ
 Điều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ mặt cắt
 Phân tích lịch mùa vụ
 Phân loại xếp hạng cho điểm
 Phân tích tổ chức và xây dựng sơ đồ VENN
 Cây vấn đề
Công cụ 1:
Lược sử
Mục đích và ý nghĩa
 Đây là một trong những công cụ để tìm hiểu
chung về địa phương.
 Người dân tự nhìn nhận những sự kiện xảy ra
trong quá khứ và ảnh hưởng của nó.
 Từ đó có thể đề ra được những giải pháp trong
tương lai phù hợp với địa phương mình
Công cụ 1:
Lược sử
Nội dung
 Người dân tự liệt kê các
sự kiện đã từng xảy ra ở
thôn, bản theo cột thời
gian.
 Họ tự trao đổi, phân tích,

 để đưa ra được những khó
khăn giải pháp trong từng lĩnh
vực
 từ đó xây dựng kế hoạch địa
phương trong tương lai
Công cụ 2:
Vẽ bản đồ
Công cụ 2:
Vẽ bản đồ
Nội dung
 thông tin về vị trí địa lý: độ cao, độ dốc, hệ thống tưới
tiêu, kênh rạch…,
 thông tin về điều kiện tự nhiên: chất lượng đất, nguồn
nước, rừng…
 thông tin về sản xuất: phân bố các khu vực trồng trọt,
chăn nuôi…
 thông tin về xã hội: các tổ chức nhà nước, trường học,
chợ, bệnh xá, cơ sở hạ tầng…
Công cụ 2:
Vẽ bản đồ
Thực hiện công cụ vẽ sơ
đồ thôn Mangline, phường
7, Tp. Đà Lạt, Tỉnh Lâm
Đồng
Công cụ 2:
Vẽ bản đồ
Phƣơng pháp và thời gian tiến hành
 Đề nghị nông dân phác họa sơ đồ lên mặt đất.
 Có thể dùng nhiều bản đồ để thể hiện các nội dung khác nhau của
vấn đề.

Công cụ 3:
Điều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ mặt cắt
Thời gian và phƣơng pháp tiến hành
 Thảo luận trên sa bàn hoặc trên sơ đồ để xác định các
hướng đi lát cắt.
 Thành lập các nhóm đi lát cắt:
 một số nông dân (5-7 người)
 các cán bộ PRA có chuyên môn khác nhau (3-4 người)
 Có thể chia thành nhiều nhóm nhỏ để chia thành từng khu vực.
 Chuẩn bị công cụ: bản đồ, địa bàn, dụng cụ quan sát, đo
đếm, giấy bút.
Công cụ 3:
Điều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ mặt cắt
Giải pháp
Mong
muốn
Khó khăn
Tổ chức
quản lý
Điều kiện
tự nhiên
Rừng trồngNương rẫyĐất
trồng
Nương chèVườn nhàRuộng bậc
thang
Rừng
tự
nhiên
Công cụ 3:
Điều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ mặt cắt

 Phần trên trục thời gian: các nhân tố chủ yếu của thời tiết, khí
hậu hoặc mô tả các sự kiện thời tiết như: gió, bão, lụt…
 Phần dưới trục thời gian:
 lịch gieo trồng của các loài cậy chính,
 các hoạt động sản xuất lâm nghiệp,
 lịch sử dụng lao động,
 lịch thu nhập và chi tiêu,
 lịch sâu bệnh, bệnh tật...
4
Công cụ 4:
Lịch thời vụ
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Lượng mưa
Lúa
Rau màu
Sâu bệnh
Chăn nuôi (bò, heo, dê) Cá Làm đất
Xuống giống lúa và rau
Đập lúa
xuống giống sống đời
Thu hoạch rau, sống đời

Làm đất
Hè Thu Đông Xuân

 Đảm bảo tính thực tế của địa phương và sự hiểu
biết của cộng đồng.
 Nhiều đối tượng tham gia
 Sử dụng tổng hợp các kỹ thuật có sự tham gia
của người dân
Công cụ 5:
Phân loại xếp hạng cho điểm
Các đối tƣợng
 Cây lâm nghiệp
 Cây ăn quả
 Cây nông nghiệp
 Cây công nghiệp
 Vật nuôi
 Sử dụng lâm sản
 Hoạt động tín dụng...
Công cụ 5:
Phân loại xếp hạng cho điểm
Phƣơng pháp chủ yếu
 Sử dụng phương pháp ô vuông la tinh hay gọi là
phương pháp ma trận:
 Các ô vuông hàng ngang: liệt kê các đối tượng để
phân loại đánh giá cho điểm.
 Các ô vuông hàng dọc: liệt kê các tiêu chuẩn phân loại
đánh giá
5
Công cụ 5:
Phân loại xếp hạng cho điểm
Loài cây
Chỉ tiêu đánh giá
Rau

Phân loại xếp hạng cho điểm
Thời gian và các bƣớc tiến hành
Công cụ phân loại, xếp hạng và cho điểm thường được thực hiện
vào ngày thứ 2 và thứ 3 trong đợt PRA
 thành lập các nhóm nông dân khác nhau tùy thuộc mục đích.
 Mỗi nhóm nông dân gồm: 5-7 người, hiểu biết sâu sắc về địa
phương.
 Mỗi nhóm có ít nhất 2 cán bộ và 1 cộng tác viên địa phương.
 Nên tiến hành công cụ này trên sàn nhà hoặc trên sân nhà...
bằng các vật liệu đơn giản sẵn có như phấn, than, sỏi, hạt,
cành lá của cây, hình vẽ của các con vật...
Công cụ 6:
Xây dựng giản đồ VENN
Mục đích và ý nghĩa
 Người dân nói lên tầm quan
trọng khác nhau và ảnh
hưởngcủa các tổ chức địa
phương hiện tại đối với các
hoạt động của địa phương.
 phát hiện những thay đổi cần
thiết trong hoạt động của các
tổ chức
 yêu cầu của người dân đối với
hoạt động của các tổ chức
Công cụ 6:
Xây dựng giản đồ VENN
Nội dung
 Phân tích tổ chức
 Liệt kê các tổ chức mà người dân quan tâm,
 xác định chức năng nhiệm vụ của từng tổ chức,