Sáng tạo lại mô hình kinh doanh (Phần cuối)
Mô hình kinh doanh mới sẽ mang lại hiệu quả cao nhất khi nó được đưa ra đúng
lúc. Vì thế, biết được khi nào cần thay đổi mô hình kinh doanh là đã thành công một
nửa, thực hiện tốt mô hình đó sẽ đem lại một nửa thành công còn lại.

Khi nào cần mô hình kinh doanh mới
Những công ty danh tiếng không nên thực hiện ý tưởng mô hình kinh doanh một
cách hời hợt. Những công ty này có thể tạo ra sản phẩm mới có tính cạnh tranh
cao mà về cơ bản không cần thay đổi mô hình kinh doanh. Ví dụ,
Procter&Gamble phát triển những "đột phá ý tưởng thị trường" với những sản
phẩm như Swiffer, giẻ lau sàn và khăn lau dùng một lần hay Febreze, máy làm
sạch không khíi. Cả hai ý tưởng này đều xây dựng trên mô hình kinh doanh hiện
tại và vị thế thống trị thị trường tiêu
dùng hộ gia đình của P&G.
Nếu mô hình kinh doanh mới có thể giúp bạn chiến thắng đối thủ
cạnh tranh, hãy nói "có" với mạo hiểm. Ảnh: Corbis

Tuy nhiên, đôi khi sự tăng trưởng
cũng cần đến sự mạo hiểm không chỉ
ở những lĩnh vực thị trường mới mà
còn ở cả những mô hình kinh doanh
mới. Vậy khi nào? Câu trả lời ngắn
gọn là "khi bạn thấy sự thay đổi là cần
thiết đối với cả bốn yếu tố trong mô
hình kinh doanh". Nhưng việc không
chỉ đơn giản như vậy, bạn phải quan
sát năm tình huống chiến lược chứa
đựng yêu cầu thay đổi mô hình kinh
doanh:
1. Những ý tưởng sáng tạo đột phát
sẽ đáp ứng được nhu cầu của những

thời gian, nó dẫn đến phân đoạn thị trường cơ bản bị bão hoà. Hilti cần thay đổi
mô hình kinh doanh một phần vì chi phí sản xuất toàn cầu giảm đi, những công
ty mới gia nhập thị trường với giá thấp hơn họ đã bắt đầu gây ảnh hưởng đến thị
trường dụng cụ chất lượng cao.
Dĩ nhiên, các công ty không nên nhắm mắt theo đuổi việc sáng tạo lại mô hình
kinh doanh trừ khi tự tin rằng việc đó là cần thiết và khả thi. Một mô hình kinh
doanh mới phải mới với không chỉ bản thân công ty mà còn mới với ngành đó
hoặc với thị trường. Nếu không thì việc đổi mới mô hình kinh doanh sẽ chỉ lãng
phí tiền bạc và thời gian.
Những câu hỏi sau đây sẽ giúp bạn quyết định có nên mạo hiểm đổi mới cơ hội
kinh doanh hay không. Mỗi câu trả lời "có" sẽ tăng tính khả thi cho mô hình kinh
doanh mới mà bạn đang ấp ủ:
•
Mô hình mới có mang lại giá trị tập trung và hấp dẫn cho khách hàng
không?
•
Mô hình mới có thể kết hợp tất cả các yếu tố như CVP, công thức lợi
nhuận, các quá trình chủ yếu và các nguồn lực chủ yếu một cách hiệt quả
không?
•
Mô hình kinh doanh mới có thay đổi được những ảnh hưởng tiêu cực của
việc kinh doanh bạn đang tiến hành không?
•
Mô hình kinh doanh mới có giúp bạn vượt qua được các đối thủ cạnh
tranh không?
Tạo ra mô hình kinh doanh mới cho một doanh nghiệp không có nghĩa là mô
hình hiện tại bị đe doạ hay cần phải thay đổi. Mô hình kinh doanh mới thường
củng cố và bổ sung cho mô hình kinh doanh cơ bản như Dow Corning từng nói.
Ý tưởng của Dow Corning
Khi xác định cần phải có ý tưởng đổi mới mô hình kinh doanh, sự thành công

khách hàng. Quy định rõ ràng: việc kinh doanh mới sẽ phải ít nhạy cảm, tự phục
vụ và đạt tiêu chuẩn hoá. Để thành công, Dow Corning phải phá vỡ những quy
tắc trước đó từng giúp công ty thành công.
Sheets phải xem xét liệu những quy tắc kinh doanh mới có thể thành công trong
khuôn khổ cũ của Dow Corning hay không. Ông đã tạo ra cuộc cạnh tranh thử
nghiệm để xem hệ thống và nhân viên hiện tại có thể phản ứng với những yêu
cầu của CVP mới không. Ông vấp phải những quá trình và những thói quen bảo
thủ cản trở bất cứ nỗ lực thay đổi nào. Giải pháp rất rõ ràng là mô hình kinh
doanh mới phải thoát khỏi những quy tắc hiện tại và phải được tự do quyết định
những quy tắc nào là phù hợp để dòng sản phẩm mới phát triển. Để nuôi dưỡng
cơ hội và cũng để bảo vệ mô hình hiện tại rất cần đến một mô hình kinh doanh
mới với nhận diện thương hiệu mới. Và Xiameter ra đời.

Công nghệ thông tin là điều cần cân nhắc khi đổi mới mô hình kinh doanh. Ảnh: Corbis

Xác định năng lực mới
Sau khi xác định CVP mới và công thức lợi nhuận mới, nhóm Xiameter tập trung
vào những năng lực mới mà nó cần, những nguồn lực và quá trình chủ yếu.
Công nghệ thông tin giờ cần phải được coi trọng hơn, Xiameter cũng cần những
nhân viên nhiều tham vọng có thể đưa ra những quyết định thông minh nhanh
chóng thúc đẩy sự phát triển trong một môi trường kinh doanh thay đổi nhanh
chóng.
Mặc dù Xiameter có thể vận hành như một đơn vị kinh doanh riêng biệt, Don
Sheets và nhóm Xiameter vẫn không muốn từ bỏ những lợi thế hiện tại mà kiến
thức trong ngành và sản phẩm mang lại cho họ. Quan trọng là phải sử dụng
được những kinh nghiệm và kiến thức đó nhưng vẫn không chịu ảnh hưởng từ
những quy tắc và tư tưởng cũ. Sheets nghiên cứu nhân lực của Dow Corning để
tìm ra những người mạo hiểm. Khi phát hiện ra những ứng viên có kĩ năng phù
hợp, ông yêu cầu họ đảm nhận công việc ngay lập tức trước khi họ rời khỏi
phòng. Phương pháp này cho phép ông lựa chọn được những người có thể đưa

trên HBS In the news -
•
Nguyễn Tuyến dịch