Chỉång V

CÄNG
NGHIÃÛP CHÃÚ BIÃÚN HIÃÛN Â
ẢI CẠ, THËT

5.1. CHÃÚ BIÃÚN SN PHÁØM KHÄ BÀỊNG BỈÏC XẢ HÄƯNG NGOẢI
5.1.1. Nhỉỵng khại niãûm cå bn vãư l hc ca cạc quạ trçnh bỉïc xả
häưng ngoải
Nàm 1980 khi nghiãn cỉïu phäø Màût tråìi, láưn âáưu tiãn Uliam Hersel â phạt
hiãûn âỉåüc cạc tia häưng ngoải khäng thãø nhçn tháúy âỉåüc bàòng màõt thỉåìng. Khi di
chuøn nhiãût kãú trong trỉåìng ca phäø Màût tråìi, tháúy ràòng trong vng khäng nhçn
tháú
y cọ nhiãût âäü cao nháút, nọ âỉåüc phán bäú mäüt cạch tỉû nhiãn sau mu â.

Hçnh 5.1. Âỉåìng cong phán bäú nhiãût âäü trong thê nghiãûm ca Hersel

Trãn hçnh 5.1, âỉåìng cong R thãø hiãûn vng ca phäø tháúy âỉåüc, âỉåìng cong
S thãø hiãûn vng khäng tháúy âỉåüc. Chụng âảt nhiãût âäü cỉûc âải khi kãút thục phäø
tháúy âỉåüc, sau mu â. Gi cạc tia ny l tia nhiãût âàûc biãût, nọ khạc vãư cháút
158
lổồỹng so vồùi caùc tia saùng thỏỳy õổồỹc.
Nm 1835, Amper õaợ chổùng minh rũng: caùc tia khọng thỏỳy õổồỹc cuợng coù
tờnh chỏỳt truyóửn soùng, phaớn xaỷ, phỏn cổỷc vaỡ giao thoa, giọỳng nhổ caùc tia aùnh saùng.
Chuùng chố khaùc nhau vóử chióửu daỡi cuớa soùng. Chióửu daỡi soùng cuớa caùc tia khọng
nhỗn thỏỳy õổồỹc lồùn hồn chióửu daỡi caùc soùng cuớa caùc tia aùnh saù
ng.
Bổùc xaỷ họửng ngoaỷi khaùc vồùi caùc daỷng vóử dao õọỹng õióỷn tổỡ bồới caùc õỷc

ngổồỡi ta sổớ duỷng caùc tia họửng ngoaỷi coù chióửu daỡi soùng dổồùi 5 6àm, õọửng thồỡi
caùc tia soùng ngừn (chióửu daỡi cuớa soùng gỏửn 1àm) coù yù nghộa lồùn.
Chổợ
họửng ngoaỷi
xuỏỳt phaùt tổỡ chổợ la tinh
infra
coù nghộa laỡ
dổồùi
, tổỡ tióỳng
ổùc
unterhalf
coù nghộa laỡ coù vuỡng phọứ nũm sau vaỷch õoớ cuớa phọứ Mỷt trồỡi thỏỳy
159
õổồỹc.
Bổùc xaỷ õổồỹc hióứu laỡ quaù trỗnh sinh hay chuyóứn nng lổồỹng bũng caùc soùng
õióỷn tổỡ.
Cuỡng vồùi saùng lỏỷp thuyóỳt bổùc xaỷ họửng ngoaỷi, caùc nhaỡ baùc hoỹc õaợ phaùt trióứn
sổỷ sổớ duỷng caùc tia họửng ngoaỷi trong kyợ thuỏỷt, goỹi laỡ kyợ thuỏỷt họửng ngoaỷi.
Nng lổồỹng bổùc xaỷ trong tờnh toa
ùn cuọỳi cuỡng chuyóứn thaỡnh nhióỷt. Bổùc xaỷ
họửng ngoaỷi cho ta hióỷu suỏỳt nhióỷt lồùn nhỏỳt õoù laỡ ổu thóỳ sổớ duỷng cho kyợ thuỏỷt sỏỳy.
Thổồỡng caùc nguọửn bổùc xaỷ họửng ngoaỷi laỡ nhổợng vỏỷt thóứ cổùng - nhổợng sồỹi toùc cuớa
õeỡn hay laỡ nhổợng nguọửn bổùc xaỷ maỡu õen õổồỹc õun noùng õóỳn mọ
ỹt nhióỷt õọỹ nhỏỳt
õởnh.
Bổùc xaỷ họửng ngoaỷi caùc vỏỷt thóứ cổùng, gỏy ra sổỷ kờch hoaỷt caùc nguyón tổớ vaỡ
phỏn tổớ vỏỷt thóứ do sổỷ chuyóứn õọỹng nhióỷt cuớa chuùng. Khi vỏỷt thóứ hỏỳp thuỷ caùc tia
họửng ngoaỷi thỗ cổồỡng õọỹ chuyóứn õọỹng nhióỷt cuớa caùc phỏn tổớ vaỡ nguyón tổớ trong
vỏỷt thóứ tng lón vaỡ gỏy ra sổỷ õun noùng vỏ
ỷt thóứ.

Q
A
=
A
laỡ khaớ nng hỏỳp thuỷ cuớa vỏỷt thóứ.

Q
Q
R
=
R
laỡ khaớ nng phaớn xaỷ.

Q
Q
D
=
D
goỹi laỡ khaớ nng cho qua cuớa vỏỷt thóứ.
Nón
A
+
R
+
D
= 1.
Mọỹt vỏỷt thóứ ồớ bỏỳt cổù nhióỷt õọỹ naỡo cuợng õóửu hỏỳp thuỷ toaỡn bọỹ tia thỗ õổồỹc goỹi
laỡ vỏỷt õen tuyóỷt õọỳi (
A
= 1,

suọỳt, coù nghộa laỡ õọỳi vồùi chuùng
D
= 0 vaỡ
A
+
R
= 1. Tuy nhión õaợ chổùng minh
rũng phuỷ thuọỹc vaỡo caùc tờnh chỏỳt quang hoỹc trong vuỡng xaùc õởnh cuớa quang phọứ
họửng ngoaỷi maỡ khaớ nng cho qua cuớa vỏỷt thóứ tng lón. Nóỳu
D
= 0 thỗ
A
= 1
R,

coù nghộa laỡ vỏỷt thóứ coù khaớ nng phaớn xaỷ nhoớ, coù khaớ nng hỏỳp thuỷ lồùn vaỡ ngổồỹc
laỷi. Noùi tọứng quaùt, khaớ nng hỏỳp thuỷ phuỷ thuọỹc vaỡo traỷng thaùi vaỡ thaỡnh phỏửn hoaù
hoỹc cuớa bóử mỷt vaỡ hỗnh daỷng vỏỷt thóứ.
5.1.2. Sỏỳy vaỡ gia cọng nhióỷt thổỷc phỏứm bũng bổùc xaỷ họửng ngoaỷi
5.1.2.1. Cồ cỏỳu sỏỳy vaỡ gia cọng nhióỷt bũ
ng tia họửng ngoaỷi, nhổợng nguyón từc
chung õóứ hỗnh thaỡnh chóỳ õọỹ tọỳi ổu cuớa quaù trỗnh
Sỏỳy laỡ mọỹt quaù trỗnh cọng nghóỷ - hoaù lyù phổùc taỷp cỏửn phaới baớo õaớm khọng
chố giổợ õổồỹc caùc tờnh chỏỳt tổỷ nhión cuớa vỏỷt lióỷu maỡ coỡn laỡm tng chỏỳt lổồỹng cuớa
saớn phỏứm. Cho nón theo õuùng nguyón từc khoa hoỹc cuớa cọng nghóỷ sỏỳy, phổồng
phaùp tióỳn haỡnh quaù trỗnh vaỡ chóỳ õọỹ tọ
ỳi ổu cuớa noù cỏửn õổồỹc choỹn dổỷa trón caùc tờnh
chỏỳt cuớa saớn phỏứm. Trón cồ sồớ õoù taỷo ra nhổợng cỏỳu truùc maùy sỏỳy hồỹp lyù. Khi hỗnh
thaỡnh caùc chóỳ õọỹ sỏỳy bổùc xaỷ nhióỷt cỏửn phaới tờnh õóỳn caùc tờnh chỏỳt quang hoỹc cuớa
vỏỷt lióỷu vaỡ nhổợng õỷc õióứm õỷc hióỷu cuớa cồ cỏỳu quaù trỗnh. Caùc nha

Cho nãn âun nọng bàòng tia häưng ngoải cọ nhỉỵng âiãøm âàûc trỉng. Nhỉỵng
âàûc âiãøm ny liãn quan khäng chè chiãưu sáu tạc âäüng ca tia m cn tạc âäüng sáu
sàõc hån âãún cáúu trục phán tỉí ca váût liãûu. Nãúu táưn säú bỉïc xả tạc âäüng gáưn våïi táún
säú dao âä
üng ca cạc ngun tỉí váût thãø (cäüng hỉåíng) thç biãn âäü dao âäüng cỉåỵng
bỉïc ca cạc ngun tỉí s tàng lãn lm cho hãû säú háúp thủ nàng lỉåüng tàng lãn.
Theo thuút R. Lecon sỉû tạc âäüng ca cạc tia häưng ngoải trong cạc váût liãûu cọ
ngưn gäúc thỉûc váût (hoa, qu), trong nỉåïc, trong cháút bẹo cọ kh nàng lm biãún
âäøi cáúu trụ
c ca váût thãø, ch úu åí cạc mảch phán tỉí.
Âiãưu thụ vë l sỉû tạc âäüng âàûc hiãûu ca cạc tia häưng ngoải tåïi cän trng
trãn låïp bãư màût ca hảt. Khi tạc âäüng tåïi hảt bë nhiãùm báøn, hảt cọ mu náu âen s
bë tạc âäüng mảnh hån so våïi cạc hảt cọ mu sạng. Cho nãn chè cáưn 50 s âãø
tiãún
hnh khỉí trng låïp hảt, khäng âỉåüc âun nọng vỉåüt giåïi hản cho phẹp.
Bỉïc xả häưng ngoải nh hỉåíng tåïi âàûc tênh nhiãût v trao âäøi khäúi ca váût
liãûu bë chiãúu. Khi chiãúu tia häưng ngoải âäúi våïi cạc váût liãûu dy s tảo nãn trong
nọ gradient nhiãût låïn âạng kãø (50 - 250
0
C/cm) so våïi sáúy âäúi lỉu thäng thỉåìng
v hiãûn tỉåüng dáùn áøm nhiãût âọng vai tr quan trng. Dng áøm s chuøn vo sáu
bãn trong mäüt lỉåüng nhiãût nháút âënh âãø lm tàng trao âäøi nhiãût bãn trong. Vng
bay håi thỉåìng xy ra bãn trong v xy ra mnh liãût åí vng nhiãût âäü cỉûc âải ca
váût liãûu.
162
Khi chióỳu tia họửng ngoaỷi lón caùc vỏỷt lióỷu rọựng bũng phổồng phaùp trao õọứi
nhióỷt õọỳi lổu bón ngoaỡi, hióỷn tổồỹng lión quan vồùi sổỷ tuỏửn hoaỡn cuớa khọng khờ, bồới
trong caùc ọỳng dỏựn coù aớnh hổồớng tồùi trổồỡng nhióỷt õọỹ vaỡ trổồỡng ỏứm. Do khuóỳch taùn
nhióỷt tổồng õọỳi, khọng khờ, nhổ chỏỳt khờ coù khọỳi lổồỹng phỏn tổớ lồùn (à29) seợ
chuyóứn dởch theo hổồù

khọỳi bón trong) seợ cho hióỷu ổùng cao nhỏỳt.
Trong trổồỡng hồỹp naỡy tng cổồỡng õun noùng vỏỷt lióỷu seợ coù khaớ nng laỡm
tng hóỷ sọỳ khuóỳch taùn ỏứm ồớ bón trong vỏỷt lióỷu. ióửu õaùng chuù yù laỡ ổùng duỷng chióỳu
tia họửng ngoaỷi ồớ chu kyỡ sỏỳy õỏửu tión khi nhióỷt õọỹ cuớa vỏỷt lióỷu khọng cao thỗ
cổồỡng õọỹ
trao õọứi nhióỷt cuớa tia õaỷt cổỷc õaỷi.
163
Khi choỹn chóỳ õọỹ chióỳu cỏửn õóử cỏỷp õóỳn nhổợng õỷc õióứm cọng nghóỷ cuớa vỏỷt
lióỷu. Nhổợng vỏỷt lióỷu cỏửn giổợ giaù trở sinh hoỹc (vitamin, ferment...) cỏửn giaớm cổồỡng
õọỹ chióỳu, õióửu õoù dỏựn õóỳn laỡm tng thồỡi gian cuớa quaù trỗnh.
ọỳi vồùi nhổợng saớn phỏứm nhổ thóỳ tọỳt nhỏỳt laỡ ổùng duỷng caùc phổồng phaùp gia
cọng tọứng hồỹp (nhổ sỏỳy õọỳi lổu - bổùc xaỷ, chióỳu giaùn õoaỷn). ọỳi vồùi caùc quaù trỗnh
sổớ duỷng nhióỷt cao nhổ nổồùng baùnh, rang haỷt caỡ phó, ca cao, hun khoùi caù v.v., ổùng
duỷng chióỳu tia họửng ngoaỷi cho ta hióỷu ổùng cao.
Trong mọựi trổồỡng hồỹp cuỷ thóứ, khi choỹn chóỳ õọỹ sỏỳy bổùc xaỷ cỏửn phaới õóử cỏỷp
õóỳn caùc õỷc õióứm cồ ba
ớn cuớa saớn phỏứm - cọng nghóỷ, quang hoỹc vaỡ trao õọứi khọỳi.
Chuùng ta haợy khaớo saùt cọng nghóỷ sỏỳy vaỡ gia cọng nhióỷt bũng tia họửng ngoaỷi
cho mọỹt sọỳ thổỷc phỏứm.
5.1.2.2. Sỏỳy caù vaỡ thởt
a) Sỏỳy caù
ặẽng duỷng bổùc xaỷ họửng ngoaỷi trong caùc nhaỡ maùy chóỳ bióỳn caù coù nhióửu ổu
vióỷt. Thồỡi gian gia cọng õổồỹc ruùt ngừn khoaớng 2 - 3 lỏửn, nỏng cao caùc chố sọỳ chỏỳt
lổồỹng vóử muỡi vở, maỡu sừc vaỡ hỗnh daỷng saớn phỏứm. Kóỳt quaớ caỡng cao hồn khi aùp
duỷng chóỳ õọỹ sỏỳy lión tuỷc.
Hióỷn taỷi ồớ Nga, Phaùp, Myợ, ổùc ... õa
ợ aùp duỷng gia cọng sỏỳy sồ bọỹ caù õóứ hun
khoùi. Coù thóứ chia ra laỡm ba giai õoaỷn trong quaù trỗnh hun khoùi caù coù sổớ duỷng
nguọửn bổùc xaỷ họửng ngoaỷi: sỏỳy sồ bọỹ, hun khoùi vaỡ sỏỳy sồ bọỹ lỏửn hai.
Hỗnh 5.3 chố tọứ hồỹp thióỳt bở hun khoùi cuớa nhaỡ maùy õọử họỹp Astrakhan duỡng


164

Hỗnh 5.3. Tọứ hồỹp thióỳt bở hun khoùi cuớa nhaỡ maùy õọử họỹp Astrakhan

Thồỡi gian hun khoùi caù õọỳi 21,5 phuùt trong õoù sỏỳy sồ bọỹ 2 phuùt ồớ nhióỷt õọỹ
90 - 100
0
C, sỏỳy sồ bọỹ lỏửn hai laỡ 4 phuùt ồớ nhióỷt õọỹ 150 - 165
0
C.
Caùc thọng sọỳ cuớa quaù trỗnh hun khoùi caù trờch: sỏỳy sồ bọỹ ồớ nhióỷt õọỹ 100 -
120
0
C trong voỡng 6,5 phuùt (khoaớng caùch giổợa caùc panen vaỡ saớn phỏứm 150mm),
thồỡi gian sỏỳy lỏửn hai ồớ nhióỷt õọỹ 140 - 150
0
C trong voỡng 13 phuùt (khoaớng caùch
170mm).
Tọứn hao khọỳi lổồỹng trong quaù trỗnh hun khoùi 20 - 22%, õọỹ ỏứm cuọỳi cuớa saớn
phỏứm 67 - 69%, nng suỏỳt baùn thaỡnh phỏứm 75 - 80kg/h.
b) Sỏỳy thởt
Tổỡ lỏu ngổồỡi ta õaợ ổùng duỷng bổùc xaỷ họửng ngoaỷi trong cọng nghióỷp chóỳ bióỳn
thởt. ặẽng duỷng sỏỳy thởt vaỡ caùc saớn phỏứm tổỡ thởt bũng bổùc xaỷ họửng ngoaỷi õaợ ruùt
ngừn thồỡi gian gia cọng nhióỷt vaỡ tióu dióỷt mọỹt phỏửn caùc vi sinh vỏỷt cổ truù trong
nguyón lióỷu.
óứ sỏỳy thởt lồỹn thn trổồùc khi hun khoùi (thởt ổồùp muọỳi) treo thởt coù bóử daỡy
50mm giổợa caùc panen bổùc xaỷ. Khoaớng caùch giổợa caùc panen coù thóứ thay õọứi.
165
Khung panen âỉåüc lm tỉì sàõt gọc ph båíi låïp thẹp lạ cọ bãư dy 2,5 mm. Panen

Khi nhiãût âäü cạc panen bỉïc xả 250 - 300
0
C cạc tia häưng ngoải xám nháûp
sáu khong 1 - 1,5mm. Viãûc sỉí dủng cạc ân häưng ngoải cho phẹp khäng chè lm
gim thåìi gian gia cäng nhiãût m cn lm gim hao hủt sn pháøm khong 1%.
ÅÍ Canada ngỉåìi ta ỉïng dủng bỉïc xả häưng ngoải âãø cháưn thët. Khi cháưn
bàòng phỉång phạp thỉåìng thç thåìi gian gia cäng khong 6 phụt v máút mạt khäúi
lỉåüng 30%, c
n khi gia cäng bàòng bỉïc xả häưng ngoải thç tỉång ỉïng 5 phụt v
15%. Sau khi cháưn bàòng bỉïc xả häưng ngoải sn pháøm cọ cháút lỉåüng cao hån (cháút
thåm, mu sàõc v cáúu trục).
166
5.2. CHÃÚ BIÃÚN CẠ, THËT KHÄ BÀỊNG PHỈÅNG PHẠP SÁÚY THÀNG HOA
5.2.1. L thuút vãư sáúy thàng hoa
Mäüt säú ngun liãûu (cháút hoảt hoạ sinh hc) cáưn sáúy åí nhiãût âäü tháúp vç chè
cáưn tàng mäüt êt nhiãût âäü cng gáy nãn sỉû gim âạng kãø cạc tênh cháút cäng nghãû
ca ngun liãûu.
Sáúy åí nhiãût âäü tháúp våïi ạp sút ca khê quøn lm cho quạ trçnh sáúy xy ra
ráú
t cháûm. Våïi mủc âêch tàng cỉåìng quạ trçnh sáúy cho cạc ngun liãûu khäng bãưn
nhiãût thỉåìng dng phỉång phạp chán khäng âãø sáúy.
Cỉåìng âäü (lỉåüng nỉåïc) bäúc håi
Q
l hm cạc thäng säú sau: tênh cháút cäng
nghãû
x
TCCN
, nhiãût âäü sáúy
t
0


x
TC CN

x
optt
0
st
0
s minτ
s

τ
s

min

P
s

P

trảm båm chán khäng.

Hãû båm chán Bưng sáúy

Thiãút bë ngỉng tủ

Thi nhiãût
Håi v khäng khê
Nhiãût

Nảp nhiãût

Hçnh 5.5. Så âäư thiãút bë sáúy chán khäng

Sáúy chán khäng åí ạp sút
Nỉåïc
C
B

E

K

Hå
Nỉåïc âạ
A

t
h
O
P
4,58 mHg
0,0098
0

cao, nọ cọ nghéa våïi nhỉỵng sn pháøm sáúy cáưn giỉỵ âỉåüc hçnh dảng, mi vë v
mu sàõc ban âáưu.
Khi sáúy bàòng cạc phỉång phạp thỉåìng, cháút lỉåüng sn pháøm khä bë gim
do nh hỉåíng ca cạc biãún âäøi vãư hoạ l va
ì sinh hoạ:
- Do nhiãût âäü cao lm cho ngun liãûu cọ ngưn gäúc âäüng - thỉûc váût bë nỉït
n, sn pháøm bë bao bc båíi låïp v.
- Do täúc âäü sáúy låïn lm täưn tải trong váût liãûu gradient nhiãût låïn, kãút qu
xút hiãûn âäü áøm khäng âãưu, v ngoi bë våỵ nh.
- Nhiãût âäü cao, ngun liãûu bë caramen lm biãún âäøi vë va
ì mu sàõc.
- Âäúi våïi tạc âäüng ca khäng khê, mäüt säú sn pháøm bë oxy hoạ, âãø trạnh
hiãûn tỉåüng trãn cáưn sỉí dủng khê trung tênh hay chán khäng trong bưng thàng
hoa.
- Trong quạ trçnh sáúy di åí nhiãût âäü tỉì 40
0
C hồûc cao hån, cạc vitamin bë
phạ hy. Sáúy cháûm åí nhiãût âäü tháúp cọ kh nàng phạt triãøn mäúc v vi khøn.
Vç váûy khi sáúy bàòng cạc phỉång phạp thỉåìng, âãø lm tàng cháút lỉåüng sn
pháøm v lm tàng quạ trçnh, cạc ngun liãûu trỉåïc khi sáúy phi qua mäüt loảt cạc
gia cäng så bäü: háúp hay cháưn trong nỉåïc säi âãø bo giỉỵ mu sà
õc tỉû nhiãn v tảo
âäü bãưn khi bo qun; hun khê CO
2
âãø diãût vi sinh váût nhàòm ngàn ngỉìa sn pháøm
khi bë âen khi sáúy v bo qun.
Sau âáy kho sạt cäng nghãû sáúy thàng hoa mäüt säú sn pháøm cạ - thët.

Hçnh 5.7a. Âỉåìng cong âäüng hc Hçnh 5.7b. Âỉåìng cong âäüng hc
thët bàm sáúy cạ (cạ sáúy càõt khục)

Bng 5.1. Cạc thäng säú cå bn khi sáúy thàng hoa
Ngun liãûu

Cạc thäng säú
Thët bàm
viãn
Thët bàm
viãn
Cạ sàõc
lạt
Cạ bàm
viãn
Cạ bàm
viãn
Hm áøm âáưu U
0
, kg/kg 3,02 2,54 3,73 3,40 3,44
Hm áøm cúi U
c
, kg/kg 0,08 0,06 0,18 0,07 0,12
Thåìi gian sáúy, phụt 810 830 860 1000 785
Thåìi gian lảnh âäng, phụt 80 40 70 110 50
Thåìi gian thàng hoa, phụt 345 370 415 720 390
Nhiãût âäü ngun liãûu,
0
C -6 -12 -11 -11 -7÷-12
Nhiãût âäü thàng hoa,
0
C 21-25 13,5 20 19 18,5
p sút dỉ, mmHg 1,5 2 1,5 3 1,5

11- bãû nảp; 12- khay âỉûng sn pháøm; 13- xe âáøy
5.3. SN XÚT CẠ TỈÅI BAO GỌI SÀƠN
Cạ bao gọi sàơn cọ thãø lỉu thäng dỉåïi dảng cạ ngun con, cạ â moi rüt,
philã hồûc tỉìng pháưn ca philã. ÅÍ mäüt säú nỉåïc chàóng hản nhỉ Nháût Bn, cạc
miãúng cạ nh hån thỉåìng âỉåüc bạn åí cạc siãu thë trong cạc bao gọi cho bạn l
gäưm cọ cạc khay polystyren bc lng lo trong polyetylen. Vç quøn khê d sao
cng khäng thay âäøi nãn sỉû ỉån hng tiãú
n triãøn giäúng nhỉ trong cạ khäng bao gọi.
Nãúu sỉí dủng hçnh thỉïc bao gọi chán khäng trong cạc mng mng khäng
173
thỏứm thỏỳu O
2
ồớ mổùc õọỹ khaùc nhau thỗ cổồỡng õọỹ O
2
giaớm õi nhổ thóứ hióỷn ồớ hỗnh
5.11. Caùc con sọỳ cuợng minh hoaỷ cho thỏỳy rũng mỷc duỡ vióỷc xaớ laỡm giaớm lổồỹng O
2

trong bao goùi, chờnh sổỷ sinh trổồớng cuớa vi khuỏứn vaỡ sổỷ sổớ duỷng tổồng ổùng O
2
õaợ
taỷo ra caùc õióửu kióỷn yóỳm khờ. Trong trổồỡng hồỹp caù gỏửy, vióỷc giaớm cổồỡng õọỹ O
2
coù
tỏửm quan troỹng nhoớ vỗ sổỷ giaớm sinh trổồớng cuớa vi khuỏứn tọứng sọỳ bở õọỳi laỷi bồới
lổồỹng saớn sinh gia tng tọứng lổồỹng bazồ bay hồi, nhổ thóứ hióỷn ồớ hỗnh 5.11. mg%N



4

2

0

0

3

7

11

13

14

Caù tuyóỳt chỏỳm õen

Sọỳ ngaỡy sau khi õaùnh bừt

ióứm chỏỳt lổồỹng

Caù tuyóỳt chỏỳm õen

Sọỳ ngaỡy sau khi õaùnh bừt
bao goùi trong polyetylen coù khọng khờ
bao goùi chỏn khọng trong polyetylen

nHỗ h 5.11. Sổỷ phaùt trióứn cuớa (a) tọứng lổồỹng bazồ bay hồi trong miligam phỏửn trm nitồ
vaỡ (b) õaùnh giaù kióứm nóỳm õọỳi vồùi caù tuyóỳt chỏỳm õen (Huss, 1972)
174
Do vỏỷy, theo caùc kóỳt quaớ naỡy, ngổồỡi ta õi õóỳn kóỳt luỏỷn rũng bao goùi chỏn
khọng trong tuùi polyetylen coù thóứ õổồỹc õóử xuỏỳt cho caùc loaỡi caù gỏửy coù chổùa
TMAO vỗ noù khaù reớ, dóự bao goùi vaỡ ổồùp laỷnh. Ngổồỹc laỷi, trong caùc thờ nghióỷm
tổồng tổỷ vồùi caùc loaỡi caù beùo, ngổồỡi ta õaợ phaùt hióỷn õổồỹc vióỷc bao goùi chỏn khọng
laỡm cho chỏỳt lổồỹng tọỳt hồn vaỡ keùo daỡi õổồỹc thồỡi gian baớo quaớn (xem hỗnh 5.12).

ióứm chỏỳt lổồỹng
6

4

2

0

0

6

9

13

16

Sọỳ ngaỡy sau khi õaùnh bừt
Caù họửi
Caù trờch
ióứm chỏỳt lổồỹng

bao goùi trong polyetylen coù khọng khờ

bao goùi chỏn khọng trong polyetylen
bao goùi chỏn khọng trong polyamit khọng thỏứm thỏỳu O
2

a)