A. LỜI MỞ ĐẦU

Tổng bí thư ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam - Lê Khả
Phiêu phát biểu tại hội thảo quốc tế Việt Nam trong thế kỷ 20 đã từng nói: "Dân tộc
chúng tôi hiểu đầy đủ rằng: dân tộc mình là một dân tộc nghèo, một đất nước đang
phát triển ở mức thấp… Chúng tôi hiểu rõ khoảng cách giữa nền kinh tế của chúng
tôi và nền kinh tế của những nước phát triển trên thế giới. Chúng tôi hiểu rõ khoa
học công nghệ trong thế kỷ 21 sẽ có những bước tiến khổng lồ. Thực hiện tư tưởng
vĩ đại của chủ tịch Hồ Chí Minh: "Lấy sức ta mà giải phóng cho ta chúng tôi phải tri
thức hóa Đảng, tri thức hóa dân tộc tiếp tục tri thức hóa công nông, cả nước là một
xã hội học tập, phát huy truyền thống những ngày mới giành độc lập 45 cả nước học
chữ, cả nước diệt giặc dốt, cả nước diệt giặc đói. Phải nắm lấy ngọn cờ khoa học
như đã nắm lấy ngọn cờ dân tộc". Một dân tộc dốt, một dân tộc đói nghèo là một
dân tộc yếu. Chúng ta đã từng chiến thắng thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Thắng lợi
đó là thắng lợi của lực lượng trí tuệ Việt Nam đối với lực lượng sắt thép và đô la
khổng lồ của Mỹ. Con người Việt Nam đã làm được những điều tưởng như không
làm được, và tôn tin rằng con người Việt Nam trong giai đoạn mới với những thử
thách mới vẫn sẽ làm được những điều kỳ diệu như thế với lực lượng lao động dồi
dào, ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng. Đất nước Việt Nam sẽ sánh
vai được với các cường quốc năm châu cho dù hiện nay chúng ta gặp rất nhiều khó
khăn, rất nhiều sự đối đầu. Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: "Vấn đề về đào tạo
nguồn nhân lực con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nước" cho đề án kinh tế chính trị của mình.
B. NỘI DUNG

I. VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CON NGƯỜI TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG
NGHIỆP HÓA - HIỆN ĐẠI HÓA
1. Thế nào là công nghiệp hóa - hiện đại hóa
a. Tính tất yếu khách quan và tác dụng của công nghiệp hóa - hiện đại
hóa
Những nước quá độ tuần tự hay còn gọi là những nước quá độ từ Chủ nghĩa

xác định: Công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội ở nước ta".
c. Nội dung cơ bản của công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta
* Quan niệm về công nghiệp hóa
Trước đây chúng ta cho rằng, công nghiệp hóa là quá trình trang bị kỹ thuật
hiện đại cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân, thay thế lao động thủ công bằng lao động
cơ khí hóa, biến một nước kém phát triển thành một nước có cơ cấu công nông
nghiệp hiện đại, khoa học kỹ thuật tiên tiến.
Theo quan niệm của liên hiệp quốc, công nghiệp là một quá trình phát triển
kinh tế trong đó có một bộ phận nguồn lực quốc gia ngày càng lớn được huy động
để xây dựng cơ cấu kinh tế nhiều ngành với công nghiệp hiện đại về chế tạo ra tư
liệu sản xuất, hàng tiêu dùng, có khả năng bảo đảm một nhịp độ tưang trưởng cao
trong toàn bộ nền kinh tế và đảm bảo sự tiến bộ kinh tế và xã hội.
Kết hợp quan niệm truyền thống và quan niệm hiện đại, và vận dụng vào
điều kiện cụ thể hóa Việt Nam, hội nghị lần thứ VII ban chấp hành Trung ương
Đảng khóa VII đã đưa ra quan niệm mới về công nghiệp hóa - hiện đại hóa: công
nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động
sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng lao động thủ
công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ,
phương tiện và phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công
nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao.
* Nội dung cơ bản của công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta
Trước đây một thời gian dài với quan niệm truyền thống về công nghiệp hóa,
chúng ta thường xác định nội quy của công nghiệp hóa theo trình tự:
1. Tiến hành cách mạng khoa học - kỹ thuật để xây dựng cơ sở vật chất -kỹ
thuật cho chủ nghĩa xã hội.
2. Xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý và phân công lại lao động xã hội. Trong
điều kiện giao lưu kinh tế giữa các nước chưa được mở rộng quá trình chuyển giao
công nghệ giữa các nước chưa phát triển mạnh mẽ, thì phải "tự lực, cánh sinh là
chính" đó chính là một trình tự hợp lý để tiến hành công nghiệp hóa.

Cơ cấu vùng kinh tế: phải tạo điều kiện cho tất cả các vùng đều phát triển
trên cơ sở khai thác thế mạnh và tiềm năng của mỗi vùng, liên kết giữa các vùng,
làm cho mỗi vùng đều có cơ cấu kinh tế hợp lý và đều có chuyển biến tiến bộ góp
phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước.
Cơ cấu giữa thị tứ, thị xã, thị trấn, thành phố và đô thị tùy điều kiện từng nơi,
tất cả các thị xã, thị trấn đều được phát triển trên cơ sở đẩy mạnh công nghiệp, dịch
vụ mang ý nghĩa tiểu vùng. Hình thành các thị tứ làm trung tâm kinh tế, văn hóa
cho mỗi xã hoặc cụm xã.
Cơ cấu thành phần kinh tế lấy việc giải phóng sức sản xuất, động viên tối
đa mọi nguồn lực bên trong và bên ngoài cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo
hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa.
b. Đẩy mạnh cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đi đôi với
tiếp nhận chuyển giao công nghệ mới từ nước ngoài. Đó là:
Cách mạng về phương pháp sản xuất đó là tự động hóa.
Cách mạng về năng lượng
Cách mạng về vật liệu mới.
Cách mạng về công nghệ sinh học
Cách mạng về điện tử và tin học
2. Vấn đề đào tạo nguồn nhân lực con người trong sự nghiệp công nghiệp
hóa - hiện đại hóa.
a. Vai trò thực trạng nguồn nhân lực ở nước ta
Thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa là một quy luật khách hang, một
đòi hỏi tất yếu của nước ta. Đặc biệt trong tình hình hiện nay, chúng ta đang thực cơ
chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa có sự điều tiết quản lý của Nhà
nước thì công nghiệp hóa - hiện đại hóa là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Trong những chính sách, đường lối về công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nước, Đảng ta luôn chủ trương lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ
bản cho sự phát triển nhanh và bền vững của nền kinh tế đất nước. Để đẩy mạnh,
nhanh quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, chúng ta phải có một nguồn lực có

nguồn nhân lực cao nhất từ trước đến nay trong lịch sử dân số Việt Nam. Đó vừa là
tiềm năng, cơ hội lớn về nguồn nhân lực và là thách thức rất lớn đối với vấn đề giải
quyết việc làm.
Với số lượng người bước vào độ tuổi lao động đạt mức kỷ lục như hiện nay,
cùng với hàng chục vạn lao động dôi dư từ các cơ quan, doanh nghiệp Nhà nước, 2
thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21 sẽ tạo ra áp lực rất lớn về việc làm và nguồn vốn
đang căng thẳng với tỷ lệ thất nghiệp ở mức cao (một số lao động thất nghiệp rơi
vào nhóm lao động trẻ được đào tạo, gây ra nhiều hậu quả cả về kinh tế xã hội. Bên
cạnh đó còn có hàng triệu người già tuy tuổi cao nhưng vẫn còn khả năng và mong
muốn được làm việc.
Trên phạm vi cả nước, cấu trúc dân số biến đổi tạo cơ hội thuận lợi cho sự
phát triển kinh tế, tuy nhiên do hoàn cảnh địa lý và tình hình kinh tế - xã hội khác
nhau giữa các vùng miền, nên ở các tỉnh đồng bằng do mức sinh sống thấp trong
nhiều năm qua và "cơ cấu dân số vàng" đã bắt đầu phát huy tác dụng, tạo ra nhiều
thách thức lớn về việc làm cho địa phương vốn đất chật người đông. Tại các tỉnh
vùng Tây Nguyên, miền núi Tây Bắc, do mức sinh ở những vùng này vẫn còn cao
nên cấu trúc dân số còn trẻ. Luồng di cư tự phát rất lớn đổ từ các vùng nông thôn,
miền núi đến các thành phố, Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ. Trong một số
doanh nghiệp ở các vùng này, số lao động ngoại tỉnh chiếm đến 80%.
* Chất lượng
Mặc dù là quốc gia đứng thứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo, trên 90% dân
số biết chữ, song hiện tại ở nước ta, cứ 3 trẻ em (dưới 5 tuổi) thì có một cháu bị suy
dinh dưỡng, cứ 3 bà mẹ mang thai thì 1 người bị thiếu máu, thậm chí ở những vùng
khó khăn và đặc biệt khó khăn, cứ 2 trẻ em thì có 1 chú bị suy dinh dưỡng. Tuy
chưa có số liệu chung về cả nước song các nghiên cứu cho thấy thể lực của thanh
niên Việt Nam tiến bộ rất chậm trong nhiều năm qua. Chiều cao trung bình của
thanh niên Việt Nam cuối thập kỷ 80 chỉ là 161 - 162 cm (so với 160 cm và 1930.
Như vậy sau 50 năm, chiều cao của thanh niên Việt Nam hầu như không thay đổi).
Trong khi đó xu hướng chung ở các nước phát triển là chiều cao trung bình của nam
thanh niên cứ sau 10 năm sẽ tăng 1 cm và nặng thêm 1 kg.Tại khu vực thành thị như