a/ Trình bày lý luận lợi nhuận của Adam Smith. Đưa ra những nhận xét về lý luận này.
b/ Phân tích và so sánh lý luận địa tô của Adam Smith với lý luận địa tô của David Ricardo.
Nhận xét rút ra từ lý luận địa tô của hai ông.
a/ Lý luận lợi nhuận của Adam Smith:
Adam Smith cho rằng lợi nhuận là khoản khấu trừ thứ hai vào sản phẩm của lao động, không
chỉ lao động trong nông nghiệp mà cả trong công nghiệp cũng tạo ra lợi nhuận. Lợi nhuận
tăng hay giảm tùy thuộc vào sự giàu có tăng hay giảm của XH. Ông thừa nhận sự đối lập của
tiến công là lợi nhuận. Ông nhìn thấy sự cạnh tranh giữa các ngành và thường xuyên
thì tỷ
xuất lợi nhuận giảm sút. Theo ông, tư bản đầu tư càng nhiều thì tỷ
suất lợi nhuận càng thấp.
Ngoài ra, ông cũng cho rằng tư bản trong lĩnh vực sản xuất cũng như tư bản trong lĩnh vực lưu
thông đều đẻ ra lợi nhuận như nhau.
Theo cách giải thích của Adam Smith thì lợi nhuận địa tô lợi tức chỉ là những hình thái khác
nhau của giá trị thặng dư.
Nhận xét:
-
Không thấy được sự khác nhau giữa giá trị thặng dư và lợi nhuận. Ông cho rằng toàn bộ
lợi nhuận là do tư bản đẻ ra.
-
Do không phân biệt được lĩnh vực sản xuất và lưu thông nên ông cho rằng tư bản trong
lĩnh vực sản xuất cũng như trong lưu thông đều đem lại lợi nhuận như nhau.
-
Ông coi lợi nhuận trong phần lớn trường hợp chỉ là món tiền thưởng cho việc mạo hiểm và
cho lao động khi đầu tư tư bản. Lợi nhuận là một trong những nguồn gốc đầu tiên của mọi
thu nhập cũng như của mọi giá trị trao đổi. Một tiến bộ của Adam Smith là nêu được
nguồn gốc thật sự của giá trị thặng dư sinh ra từ lao động.
b/ Phân tích và so sánh lý luận địa tô của Adam Smith với lý luận địa tô của David Ricardo.
Nhận xét rút ra từ hai lý luận trên.
Adam Smith:
1/ Khi ruộng đất trở thành sở hữu tư nhân thì địa tô chỉ là khoản khấu trừ thứ nhất vào sản

-
Ông bị khống chế bởi tư duy sai lầm, giá cả tự nhiên của hàng hóa do các nguồn thu nhập
quyết định mâu thuẫn: trước kia coi địa tô là yếu tố hình thành của giá cả tự nhiên, sau lại
cho là khoản
dôi ra ngoài giá cả tự nhiên, trước coi địa tô là nguyên nhân của giá cả, sau
lại coi nó là hiệu quả của giá cả.
-
Ông chưa hiểu được địa tô chênh lệch nhất và phủ nhận địa tô tuyệt đối.
-
Vẫn còn chịu sự ảnh hưởng của chủ nghĩa trọng nông khi cho rằng năng suất lao động
trong nông nghiệp cao hơn năng suất lao động trong công nghiệp vì cho rằng trong nông
nghiệp còn có sự giúp đỡ của tự nhiên.
Những hạn chế của David Ricardo:
-
Ông đã gắn lý luận địa tô với quy luật ruộng đất sinh lợi ngày càng giảm vì ruộng đất là cái
có hạn. Điều này đã bị phê phán trong kinh tế chính trị học.

-
Ông chưa đề cập đến “địa tô chênh lệch II” và phủ nhận địa tô tuyệt đối vì không biết cấu
tạo hữu cơ, không thấy được tính quy luật cấu tạo hữu cơ trong công nghiệp thường lớn
hơn so với trong nông nghiệp, chưa thừa nhận địa tô tuyệt đối
nghĩa là phủ nhận quy luật
giá trị.