Ý THỨC PHÁP LUẬT
I. KHÁI NIỆM Ý THỨC PHÁP LUẬT: giữ vai trò quan trọng, chi phối
tất cả các mắt khâu của quá trình điều chỉnh bằng PL đối với hành vi con
người
KN: ý thức PL là tổng thể những quan điểm, quan niệm, tư tưởng, hành
vi thịnh hành trong xh về PL; là thái độ tình cảm, sự đánh giá của con người
đối vs PL cũng như đối vs hành vi PL của các chủ thể trong xh
* Ý thức PL của xã hội được hiểu là tổng thể quan niệm, quan điểm, thái độ,
sự đánh giá của xh đó về PL cũng như các hiện tượng PL khác. ( quan điểm
có tính chất chung). Cũng như các hình thái ý thức xh khác, ý thức PL cũng
được xem xét đánh giá trong từng chế độ xh cụ thể
* Ý thức cá nhân: ý thức PL thể hiện thế giới quan pháp lý, thái độ pháp lý
của cá nhân. Sự hình thành và phát triển ý thức PL cá nhân là quá trình con
người nhận thức, tích lũy những kiến thức về PL và các hiện tượng pháp lý
khác. Ý thức PL cá nhân bị chi phối bởi lập trường giai cấp, hệ tư tưởng
thịnh hành trong xh, truyền thống DT, điều kiện, hoàn cảnh sống
ĐẶC ĐIỂM Ý THỨC PHÁP LUẬT:
_ Một là, YTPL do tồn tại xh quy định nhưng luôn có tính độc lập tương
đối và có sự tác động trở lại tồn tại xh
+ sự phụ thuộc: xh nào cũng có ý thức PL của nó, khi đời sống xh biến đổi
thì quan điểm của con người về PL và các hiện tượng pháp lý cũng có sự
thay đổi theo
+ tính độc lập tương đối: YTPL thường lạc hậu hơn so vs tồn tại xh; YTPL
đặc biệt là hệ tư tưởng PL nhiều khi có sự phát triển vượt trước so vs tồn tại
xh; YTPL luôn có tính kế thừa; YTPL có quan hệ tác động qua lại vs các
hình thái ý thức xh khác
+ YTPL có sự tác động trở lại tồn tại xh. Sự tác động phụ thuộc vào mức độ
phản ánh đúng đắn của YTPL đối vs thực trạng và nhu cầu đời sống xh, vai
trò của giai cấp cầm quyền cũng như mức độ phổ biến, thâm nhập của tư
tưởng PL trong các tầng lớp nhân dân
_ Hai là, YTPL mang tính giai cấp. Các giai cấp khác nhau do điều kiện
đó ms thể hiện thành cac quy định cụ thể. Như vậy, chất lượng từng quy định
phục thuộc nhiều vào ý thức PL của nhà làm luật.
= Ý thức PL là tiền đề tư tưởng trực tiếp để XD và hoàn thiện hệ thống
PL
2. Ý thức PL đối với việc thực hiện PL: đây là 1 nhân tố quan trọng
thúc đẩy việc thực hiện PL trong đời sống xh
_ Việc thực hiện PL nghiêm chỉnh trước hết phụ thuộc vào sự hiểu biết PL of
chủ thể. Cần lưu ý rằng, 1 chủ thể ko khi nào VPPL hoàn toàn ko đồng nghĩa
vs việc chủ thể đó thực hiện PL nghiêm chỉnh. Cũng ko thể cho rằng cứ hiểu
biết PL là sẽ luôn thực hiện PL nghiêm chỉnh.
_ Trong các hình thức thực hiện PL, ADPL là hình thức thực hiện PL của cơ
quan, tổ chức, nhà chức trách có thẩm quyền. Vì nó là hoạt động ảnh hưởng
trực tiếp đến tới cá nhân, tổ chức trong xh nên đòi hỏi nhà chức trách phải
nắm vững các tình tiết của trường hợp cần AD; linh hoạt trong mọi tình
huống; tuyệt đối tôn trọng PL, có tinh thần thượng tôn PL, chấp pháp nghiêm
chỉnh
3. Tác động của PL và các hiện tượng pháp lý khác đối với YTPL:
_ PL và đời sống pháp lý là cơ sở, động lực, mục đích của nhận thức PL. Tri
thức PL xuất phát phát từ thực tiễn đời sống pháp lý và do thực tiễn quy định
PL và đời sống pháp lý là chất liệu, nội dung của tri thức PL. Mặt khác,
thực tiễn cũng là tiêu chuẩn khẳng định tính đúng đắn, khoa học của các tri
thức PL
_ PL là sự thể chế hóa các quan niệm, quan điểm, tư tưởng PL, là kênh
truyền tải chính thức hệ tư tưởng PL của giai cấp cầm quyền đến toàn xh.
_ PL và đời sống pháp lý cũng là cơ sở hình thành tâm lý PL của các cá nhân
trong xh
2
IV. GIÁO DỤC PHÁP LUẬT :
1. Khái niệm: GDPL là tác động có mục đích, có định hướng tới nhận thức
của con người nhằm trang bị cho mỗi người tri thức PL nhất định để từ đó
_ GD trong các tổ chức xh
_ GD qua các cuộc thi tìm hiểu PL, các loại hình câu lạc bộ....
3