Đề tài :
Vai trò của kinh tế nhà nước trong việc xây dựng nền kinh tế thị trường
theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đề cương:
1. LÝ LUẬN CHUNG
1.1 Quan niệm về kinh tế thị trường
1.1.1 Khái niệm kinh tế thị trường
1.1.2 Kinh tế thị trường định hướng XHCN
1.2 Quan niệm về kinh tế nhà nước ở nước ta
1.2.1 Khái niệm kinh tế nhà nước
1.2.2 Vai trò của kinh tế nhà nước
2. THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA KINH TẾ NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH
TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC TA HIỆN
NAY.
2.1 Thực trạng vai trò mở đường, hướng dẫn, hỗ trợ các thành phần kinh tế
khác.
2.2 Thực trạng vai trò đòn bẩy đẩy nhanh tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã
hội.
2.2 Thực trạng là lực lượng vật chất để nhà nước điều tiết kinh tế vĩ mô
3. PHƯƠNG HƯỚNG CẢI CÁCH NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CHỦ ĐẠO
CỦA KINH TẾ NHÀ NƯỚC TRONG VIỆC XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
3.1 Nắm giữ lĩnh vực then chốt trọng yếu của nền kinh tế
3.2 Nâng cao hiệu quả kinh tế nhà nước
3.3 Tổ chức, sắp xếp lại kinh tế nhà nước
3.4 Đổi mới cơ chế quản lý của nhà nước
1. LÝ LUẬN CHUNG
1.1Quan niệm về kinh tế thị trường
1.1.1 Khái niệm kinh tế thị trường
Kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức kinh tế – xã hội, trong đó quá
trình sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng đều được thực hiện thông

nền tảng và kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo nền kinh tế quốc dân; kết
hợp nhiều hình thức phân phối, trong đó phân phối chủ yếu theo kết quả lao
động và hiệu quả kinh tế, thực hiện tốt các chính sách xã hội; Nhà nước xã
hội chủ nghĩa là Nhà nước của dân, do dân, vì dân thực hiện chức năng quản
lý nền kinh tế thị trường dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Có
thể luận giải ba điểm trên như sau:
Thứ nhất, chế độ đa sở hữu và đa thành phần kinh tế. Cốt lõi của kinh
tế thị trường là sản xuất hàng hóa, trao đổi mua bán hàng hóa, dịch vụ trên
thị trường theo quy luật thị trường. Sản xuất và trao đổi chỉ xảy ra khi mọi
chủ thể tham gia vào nền kinh tế thị trường độc lập với nhau, và vì vậy
muốn thỏa mãn nhu cầu xã hội thì phải trao đổi sản phẩm gọi là hàng hóa.
Các chủ thể, bởi thế, phải ý thức rõ ràng về sở hữu vật đem trao đổi, cũng
như lợi ích từ việc trao đổi đó. Người lao động có thể là một người lao động
cá thể hay một người lao động tổng thể. Xét trên phạm vi cả xã hội thì chỉ
thông qua trao đổi lao động tư nhân mới biểu hiện thành lao động xã hội,
mới chứng tỏ lao động tư nhân đó được xã hội thừa nhận.
Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dựa trên nhiều hình
thức sở hữu, như: sở hữu toàn dân mà nhà nước là đại diện chủ sở hữu, sở
hữu tập thể, sở hữu tư nhân và sở hữu hỗn hợp, song chế độ sở hữu công
cộng (công hữu, toàn dân) về tư liệu sản xuất chủ yếu đóng vai trò nền tảng
của nền kinh tế quốc dân. Từ các hình thức sở hữu cơ bản hình thành nhiều
thành phần kinh tế với các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh đa dạng,
đan xen, hỗn hợp.
Việc thực hiện nhất quán, lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế
nhiều thành phần dựa trên cơ sở giải phóng sức sản xuất, động viên tối đa
nguồn lực bên trong và bên ngoài để đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa, nâng cao hiệu quả kinh tế – xã hội, cải thiện đời sống nhân dân.
Bên cạnh đó phải chủ động đổi mới, củng cố và phát triển kinh tế nhà
nước và kinh tế tập thể để chúng trở thành nền tảng của nền kinh tế, có khả
năng hướng dẫn các thành phần kinh tế khác phát triển theo đúng định

Mặt khác, phải có chính sách, biện pháp bảo vệ thu nhập chính
đáng, hợp pháp cho người giàu, khuyến khích người có tài năng.
Việc điều tiết phân phối thu nhập được thực hiện theo hai kênh: Nhà
nước xã hội chủ nghĩa là chủ thể duy nhất tiến hành tổ chức điều tiết phân
phối thu nhập trên phạm vi toàn xã hội, nhằm bảo đảm công bằng xã hội; thị
trường có những nguyên tắc riêng trong điều tiết phân phối thu nhập. Chế độ
phân phối trong xã hội là sự kết hợp giữa cơ chế thị trường và sự quản lý,
điều tiết của Nhà nước.
Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc
thực hiện công bằng xã hội không thể chỉ dựa vào chính sách điều tiết và
phân phối lại thu nhập của các tầng lớp dân cư, mà còn phải thực hiện tốt
các chính sách phát triển xã hội, nhằm giải quyết hài hòa các mối quan hệ xã
hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, phấn đấu vì mục tiêu dân
giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Đối tượng của các chính sách xã hội là toàn thể nhân dân, bởi vậy các
chính sách ấy bao gồm:
Chính sách lao động và việc làm là chính sách xã hội cơ bản. Nó có
nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nguồn lao động có kiến thức, kỹ năng và lương
tâm nghề nghiệp ngày càng cao, tạo ra nhiều việc làm mới, đồng thời sử
dụng hiệu quả nguồn lực ấy, giảm dần tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm,
vươn tới toàn dụng lao động xã hội. Đó chính là biện pháp quan trọng để
vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa "phát triển sự phong phú của bản chất
con người" trong lao động sáng tạo ra mọi của cải có giá trị cho bản thân,
gia đình và xã hội.
Chính sách xóa đói, giảm nghèo không đơn thuần chỉ là một chính
sách từ thiện, mà là một hệ thống chính sách kinh tế, xã hội, văn hóa, chính
trị và môi trường nhằm tác động trực tiếp và gián tiếp đến các nguyên nhân
cơ bản dẫn đến đói nghèo, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người. Đó là các
chính sách giao quyền sử dụng đất, tạo vốn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ
trợ về giáo dục và y tế, hỗ trợ xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu, phát huy

Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa vai trò đó được thể hiện như sau:
Một là, kinh tế nhà nước có vai trò mở đường, hướng dẫn, hỗ trợ các
thành phần kinh tế khác . Kinh tế Nhà nước kiểm soát các thị trường của
hoạt động vốn và thị trường tiền tệ để đảm bảo khả năng ổn định kinh tế vĩ
mô của Nhà nước. Các công cụ tài chính tiền tệ, tín dụng là công cụ chính
yếu của Nhà nước trong quản lý vĩ mô nền kinh tế.
Thành phần kinh tế Nhà nước thể hiện vai trò chủ đạo chi phối các
thành phần kinh tế khác, làm biến đổi các thành phần kinh tế khác theo đặc
tính của mình, tạo cơ sở hạ tầng cho mỗi kinh tế hàng hóa, chiếm giữ các
ngành then chốt và trọng yếu xã hội, làm đòn bẩy nhanh tăng trưởng kinh tế
gắn với công bằng xã hội. Đóng góp phần lớn vào tổng sản phẩm quốc nội
(GDP) của toàn xã hội.
Quy hoạch, chiến lược phát triển ngành, vùng, sản phẩm của bản thân kinh
tế nhà nước cũng như của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Trên cơ sở đó, các
thành phần kinh tế khác có thêm luận cứ để xây dựng chiến lược kinh doanh
của mình.
Cung cấp cơ sở hạ tầng và những dịch vụ công cộng với chất lượng
cao, giá cả rẻ cho các thành phần kinh tế khác ở những lĩnh vực mà Nhà
nước muốn khuyến khích họ đầu tư. .
Hai là, Làm đòn bẩy nhanh tăng trưởng kinh tế và giải quyết những
vấn đề xã hội
Để nền kinh tế nước ta phát triển một cách nhanh chóng thì cần phải
có những bước tăng trưởng. Do vậy, cần có một lực lượng có sức mạnh kinh
tế làm đòn bẩy để thúc đẩy các lực lượng khác cùng phát triển. Doanh
nghiệp Nhà nước hiện nay chưa đủ khả năng chi phối toàn bộ nền kinh tế
nhưng có một thực lực to lớn nên chỉ có doanh nghiệp Nhà nước mới có thể
thực hiện được chức năng đòn bẩy.
Những vấn đề xã hội đang là một vấn đề hạn chế của nước ta. Muốn
phát triển kinh tế - xã hội, Nhà nước phải giải quyết triệt để những vấn đề

sự có mặt của doanh nghiệp Nhà nước. Đến lúc nào đó, khi các doanh
nghiệp dân doanh đủ sức đáp ứng nhu cầu thị trường, doanh nghiệp Nhà
nước có thể rút khỏi thị trường đó, nhường chỗ cho các doanh nghiệp dân
doanh. Quá trình diễn ra liên tục, lặp lại ở mọi lĩnh vực của nền kinh tế quốc
dân hình thành vai trò điều tiết của doanh nghiệp Nhà nước. Chức năng này
còn thể hiện ở trong phạm vi từng vùng, đặc biệt quan trọng với các vùng
sâu, vùng xa.