A.Phần mở đầu.
Đất nớc ta qua hơn mời năm đổi mới, đã đạt đợc nhiều thành tựu kinh tế lẫn
chính trị-xã hội. Nhìn lại những gì hiện tại chúng ta đã đạt đợc, so với hơn mời
năm trớc, quả thật là rất to lớn. Song so với những nớc trong khu vực và trên thế
giới thì chúng ta còn kém xa họ về nhiều mặt đặc biệt là về kinh tế. Nhng nhìn
một cách toàn diện và có tính chất quá trình và từ xuất phát điểm của một dân
tộc còn nghèo nàn lạc hậu lại phải trải qua nhiều thập kỉ chiến tranh khốc liệt thì
chúng ta phải công nhận thành quả to lớn mà chúng ta đã đạt đợc có thể tin tởng
vào tơng lai. Tất cả những gì gọi là thành quả to lớn đó, chính là công sức và
tránh nhiệm cốt lõi của nhà nớc đối với nền kinh tế-xã hội và sự phát triển của đất
nớc ta trong thời kì quá độ. Nhà nớc có vai trò hết sức to lớn đối với sự phát triển
về tất cả các mặt của đất nớc: kinh tế-chính trị- xã hội, đặc biệt là sự phát triển về
kinh tế. Nhất là hoàn cảnh ngày nay, sự liên kết và hội nhập kinh tế ngày càng
diễn ra nhanh chóng và với quy mô toàn cầu hoá cao độ. Hoàn cảnh đó tạo ra
nhiều điều kiện thuận lợi song cũng nhiều trở ngại, thách thức... cho nền kinh tế.
Đòi hỏi nhà nớc Việt Nam hơn lúc nào hết cần phải tích cực phát huy vai trò to lớn
của mình trong việc tổ chức xây dựng, quản lý và phát triển nền kinh tế. Nhà nớc
không đơn thuần là ngời trọng tài, ngời định hớng, định luật chơi mà mức độ can
thiệp và tác động trực tiếp tới các quá trình kinh tế đã và đang ảnh hởng sâu sắc
đến nền kinh tế nói chung và các doanh nghiệp nói riêng. Nhà nớc với vai trò đặc
biệt quan trọng của mình, đã và đang làm gì để thúc đẩy phát triển nền kinh tế,
tạo điều kiện cho các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp trong nớc phát triển, góp
tiếng nói của mình trong trong thị trờng quốc tế hiện nay.
1
B.Nội dung.
I-lý luận chung về nhà nớc, nền kinh tế thị trờng ở
việt nam và vai trò của nhà nớc trong nền kinh tế.
1-Lý luận về nhà nớc.
a-Khái niệm nhà nớc:
Nhà nớc về thực chất là một thiết chế quyền lực chính trị, là cơ quan
thống trị giai cấp của một hoặc một nhóm giai cấp này đối với một hoặc toàn

-Mục tiêu.
+ Ôn định nền kinh tế: nhằm ổn định chu kỳ kinh doanh, loại trừ khủng
hoảng, suy thoái hoặc phát triển quá nóng vội, giảm thất nghiệp, thúc đẩy
tăng trởng GDP.
+ Nâng cao hiệu quả trong việc phân phối sử dụng các nguồn lực của nền
kinh tế: Nhằm giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa nguồn tài nguyên có giới
hạn của quốc gia và nh cầu vô hạn của thị trờng.
+ Mang lại sự công bằng trong việc giải quyế các quyền lợi và nghĩa vụ,
các mâu thuẫn của các thành viên trong nền kinh tế: nhằm tạo sự bình đẳng
giữa các chủ thể kinh tế, giảm bớt hiện tợng phân hóa xã hội.
+ Củng cố an ninh quốc phòng, ngăn chặn ô nhiễm môi trờng, củng cố và
xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội.
-Chức năng quản lý vĩ mô nền kinh tế của nhà nớc.
Thiết lập khuôn khổ pháp luật: Nhà nớc đề ra hệ thống pháp luật trên cơ
sở đó đặt ra những điều luật cơ bản về quyền sở hữu tài sản và hoạt động
của thị trờng nhằm tạo môi trờng thuận lợi, hành lang an toàn cho sự
phát triển có hiệu quả của các hoạt động kinh tế xã hội.
Nâng cao hiệu quả kinh tế cho các doanh nghiệp: Nhà nớc tạo điều kiện
cho các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh. Đồng thời nhà nớc sửa
3
chữa những khiếm khuyết của thị trờng: Độc quyền, thất nghiệp, khủng
hoảng.
Ôn định kinh tế vĩ mô: Nhà nớc sử dụng các công cụ, các loại thuế, các
khoản chi tiêu và những quy định hay kiểm soát về tiền tệ...để:kiềm chế
lạm phát/ tạo môi trờng thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh/ hỗ
trợ các doanh nghiệp về thông tin, thị trờng...
Đảm bảo các lợi ích công cộng và sự công bằng xã hội: Mục đích là bảo
đảm ổn định xã hội đồng thời không làm triệt tiêu tính tích cực sản xuất
kinh doanh của các thành viên trong xã hội. Nhà nớc thông qua các công
cụ về thuế, giá cả, chính sách thu nhập, bảo trợ...để điều tiết sự bất bình

mại.
Tại Cộng hoà liên bang Đức phạm vi can thiệp của nhà nớc đối với nền kinh
tế hẹp hơn. Nhà nớc không chơi mà đóng vai trò là ngời thiết kế luật chơi và
dùng luật chơi để điều khiển làm cho nền kinh tế có thể tránh khỏi khủng
hoảng, lạm phát.
Khác với Mỹ và Cộng hoà liên bang Đức, các nhà nớc Bắc Âu can thiệp vào
tất cả các mắt khâu hoặc vào một trong những mắt khâu nào đó. Các nhà nớc Bắc
Âu đã lựa chọn phơng thức can thiệp vào khâu phân phối lại thu nhập bằng công
cụ thuế. Thông qua việc điều chỉnh cơ cấu thuế và chi tiêu, chính phủ các nớc Bắc
Âu hớng nền kinh tế của họ đến các mục tiêu thu hẹp khoảng cách giữa ngời giàu
ngời nghèo, bằng cách đem lại cho mọi thành viên trong xã hội một phúc lợi nh
nhau dợc tạo ra từ nguồn thu chủ yếu từ thuế.
Tại các nớc đang phát triển vai trò của nhà nớc đợc thể hiện trên các mặt
sau đây:
-Nhà nớc không chỉ giữ vai trò điều tiết gián tiếp mà còn trực tiếp quản lý
nền kinh tế.Nhà nớc phải đứng ra thực hiện vai trò tích luỹ chủ yếu do tiết kiệm t
nhân quá nhỏ, thị trờng vốn không có hoặc quá yếu.
-Các DNNN vẫn giữ vai trò chủ yếu trong các lĩnh vục then chốt của nền
kinh tế mặc dù vẫn nhấn mạnh đến sự cần thiết của t nhân hoá.Đặc biệt trong
5
ngành tài chính, tiền tệ, một ngành mà tầm quan trọng của nó không thể đo bằng
tỉ lệ so với tổng sản phẩm quốc dân, sở hữu nhà nớc vẫn giữ tỉ trọng lớn.
-Vai trò điều tiết kiểm kê kiểm soát của nhà nớc đối với khu vực t nhân.
Một mặt nhà nớc khuyến khích đầu t phát triển sản xuất không giới hạn quy mô,
nhng mặt khác vẫn tăng cờng công tác kiểm soát, khiến cho các xí nghiệp t nhân ít
có quyền độc lập tự chủ hơn là ở các nớc công nghiệp hoá phát triển.
Với các nớc ASEAN sự can thiệp của nhà nớc thể hiện trên các mặt:
-Định hớng chiến lợc đúng đắn hớng cho nền kinh tế bớc vào giai đoạn
phát triển mới với những thay đổi căn bản.
-Trên cơ sở định hớng đúng đắn sự điều tiết của nhà nớc vào thay đổi nền

triển sản xuất tăng trởng kinh tế theo chiều rộng và chiều sâu, tăng cờng chuyên
môn hoá sản xuất.
-Nhợc điểm.
Trong nền kinh tế hàng hoá, vận động theo cơ chế thị trờng, mỗi chủ thể
kinh doanh, mỗi nghành, mỗi địa phơng đều có lợi ích riêng của mình và đều tìm
mọi cách để tối u lợi ích đó. Do đó trong khi thực hiện tối đa lợi ích của mình họ
có thể nhìn thấy hoặc không nhìn thấy lợi ích của ngời khác. Vì vậy tất yếu náy
sinh hiện tợng: lợi ích của cá nhân hay một bộ phận này tăng lên làm thiệt hại lợi
ích của ngời khác, bộ phận khác.
Nền kinh tế hàng hoá vận động theo cơ chế thị trờng không thể tách rời môi
trờng bất ổn, thờng xuyên có sự đụng độ và xung đột giữa các giai cấp, tầng lớp xã
hội, các quan hệ giao dịch và mua bán trên thị trờng không lành mạnh mang tính
chất lừa đảo, bạo lực kinh tế sẽ không thể phát triển, tình trạng rối loạn, khủng
hoảng xảy ra là tất yếu.
Nền kinh tế thị trờng với cái cốt lõi là lợi ích, luôn tồn tại mặt trái của nó.
Hiện tợng tham nhũng, quan liêu, và những tệ nạn xã hội luôn là một bài toán khó
và làm đau đầu nhà nớc và xã hội.
Qua tìm hiểu u và nhợc điểm của kinh tế thị trờng, để cơ chế này hoạt động
có hiệu quả thì nhất thiết không thể thiếu vai trò của nhà nớc với t cách là chủ thể
7
nền kinh tế. Nhà nớc sẽ hạn chế những mặt trái và phát huy cái đợc của cơ chế thị
trờng.
b-Những đặc trng cơ bản của nền kinh tế thị trờng theo định hớng XHCN ở
Việt Nam.
-Nền kinh tế hiện đại với tính chất xã hội hiện đại (xã hội XHCN ).
Mặc dù nền kinh tế nớc ta đang nằm trong tình trạng lạc hậu và kém phát
triển nhng khi nớc ta chuyển sang phát triển kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trờng, thì
thế giới đã chuyển sang giai đoạn kinh tế thị trờng. Bởi vậy, chúng ta không thể và
không nhất thiết phải trải qua giai đoạn kinh tế hàng hoá giản đơn và giai đoạn
kinh tế thị trờng tự do.