Đề án: "NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ MÔI
TRƯỜNG TRONG DU LỊCH "
Đề án môn học
LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề án.
Bước vào thế kỷ 21 - kỷ nguyên của sự phát triển; ngành du lịch thế
giới nói chung và du lịch Việt Nam nói riêng đang đứng trước nhiều thời cơ
và thách thức mới. Để có thể đáp ứng và bắt kịp được với những vấn đề đang
đặt ra trước mắt cần có nhiều sự đổi mới về cả chất và lượng, trong đó vấn đề
môi trường là vấn đề rất quan trọng trong chiến lược phát triển lâu dài của
ngành này. Thời gian gần đây điểm du lịch chùa Hương (thuộc địa phận
huyện Mỹ Đức - tỉnh Hà Tây) đang thu hút khá nhiều sự quan tâm, chú ý của
các ban ngành chức năng. Nơi đây không chỉ nổi tiếng bởi những danh thắng,
những chùa, những động mà còn có những vấn đề đang gây nhức nhối và xôn
xao dư luận đó là các tệ nạn xã hội và đặc biệt là sự suy thoái môi trường
(Đây là vấn đề được đề cập chính trong nội dung của đề án). Trước đây có rất
nhiều tài liệu đã đề cập đến thực trạng môi trường ở đây nhưng hầu hết đều
chưa sâu sắc và phản ánh đúng thực trạng đó hoặc nếu không thì chưa hoặc có
rất ít giai pháp mang tính khả thi có thể thực hiện được nhằm cải tạo và thay
đổi môi trường ở đây. Do đó việc nghiên cứu sâu sắc, đầy đủ về thực trạng,
nguyên nhân của vấn đề môi trường tại đây đang là vấn đề hết sức cấp bách
không chỉ mang ý nghĩa khu vực và rộng hơn là có ý nghĩa ở cấp quốc gia,
quốc tế. Đồng thời qua sự nghiên cứu đó có thể đề ra những giải pháp thích

CHƯƠNG 1

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ MÔI TRƯỜNG TRONG DU LỊCH

1.1. Bản chất của vấn đề môi trường trong du lịch
1.1.1. Khái quát về môi trường trong du lịch
1.1.1.1. Khái quát
Môi trường du lịch ở đây hiểu theo nghĩa hẹp, đó là các vấn đề liên
quan đến tài nguyên du lịch (tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn), các
vấn đề về cảnh quan, không khí, nguồn nước… Đồng thời qua đó tìm hiểu
mối quan hệ tương tác giữa môi trường với khách du lịch, với dân cư sở tại và
tiềm năng khai thác trong lâu dài cũng như ảnh hưởng qua lại giữa môi trường
với những vấn đề có liên quan để có những biện pháp thích hợp cho sự phát
triển của du lịch nói riêng và kinh tế đất nước nói chung.
1.1.1.2. Đặc điểm của môi trường du lịch trong nửa cuối thế kỷ 20 và
đầu thế kỷ 21
Thứ nhất, cùng với sự phát triển của những ngành trong tổng thể nền
kinh tế quốc dân, ngành du lịch trong nước nói chung và ngành du lịch Chùa
Hương nói riêng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của những tiến bộ khoa học kỹ
thuật trên thế giới. Điều đó tạo ra những máy móc, công cụ tiến bộ góp phần
xử lý những sự cố về môi trường trong các ngành du lịch.
Thứ hai, lượng khách du lịch tăng đột biến trong thời gian qua cả về số
lượng lẫn chất lượng kéo theo lượng chất thải khó phân huỷ rất lớn, điều đó
không chỉ tác động trực tiếp đến việc khai thác các điểm du lịch, đồng thời
môi trường tại các điểm đó bị ảnh hưởng nghiêm trọng và về lâu dài có thể
không khai thác được.
Thứ ba, sự biến động liên tục của ngành du lịch bởi tác động của các
Phạm Hữu Tuyến Lớp Du lịch 43B
3
Đề án môn học

khách du lịch. Theo thống kê của Sở du lịch Hà Tây, hàng năm lượng khách
du lịch đến chùa Hương ngày một tăng và cao điểm nhất vào những ngày lễ
hội. Với hàng trăm nghìn khách du lịch đến hàng năm, lượng rác thải tỉ lệ
thuận với số khách đó. Mặt khác lượng khách đông tạo ra nguy cơ quá tải cho
điểm du lịch và gây tổn hại đến tài nguyên du lịch tại đây.
Ngoài các nhân tố trên, còn kể đến sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch.
Cũng như các quy định, quy chế nơi đây. Chính điều đó vô hình chung đã tạo
ra sự nơi lỏng trong công tác quản lý mọi mặt và gây tác động xấu đến môi
trường.
1.1.2.2. Hậu quả từ những tác động đó
Về trước mắt, ô nhiễm môi trường và sự suy giảm giá trị tài nguyên là
điều khó tránh khỏi. Mặt khác sự ô nhiễm không khí, nguồn nước tại điểm du
lịch chùa Hương có thể ảnh hưởng đến các vùng lân cận và do đó sức khoẻ
của khách du lịch, của người dân cũng bị ảnh hưởng gây ra nguy cơ làm giảm
chất lượng cuộc sống.
Nếu xét về lâu dài, nếu sự ô nhiễm đó không được cải tạo và hạn chế
đến mức tối thiểu thì tại các điểm du lịch ở nước ta nói chung, điểm du lịch
chùa Hương nói riêng lượng khách du lịch có nguy cơ xu hướng ít tham quan
hơn đồng thời các điểm du lịch này sẽ không thể tiếp tục khai thác được nữa.
1.1.3. Lợi ích của vấn đề bảo vệ môi trường tại các điểm du lichk
Nhìn chung việc bảo vệ môi trường tại bất cứ lĩnh vực nào đều là hoạt
động tích cực và có lợi. Tuy nhiên chỉ xét riêng trên khía cạnh du lịch, việc
bảo vệ môi trường mang lại những lợi ích sau:
1.1.3.1. Lợi ích cho toàn xã hội
Xét một cách toàn diện, xã hội sẽ giảm bớt các chi phí phục vụ cho việc
cải tạo môi trường. Mặt khác những chi phí có liên quan do môi trường ô
Phạm Hữu Tuyến Lớp Du lịch 43B
5
Đề án môn học
nhiễm tác động đến cũng được giảm bớt. Đồng thời chất lượng cuộc sống và

di sản văn hoá cho các thế hệ sau. Đó cũng chính là nội dung trong chiến
lược phát triển bền vững mà các cấp, các ban ngành đang nỗ lực thực hiện.
1.2. Lợi thế trong vấn đề bảo vệ môi trường tại điểm du lịch Chùa
Hương
1.2.1. Lợi thế về sự quan tâm của các cấp lãnh đạo TW và địa
phương.
Vì đây chính là một danh thắng cần được giữ gìn và tôn tạo, vì vậy sở
khoa học công nghệ và môi trường Hà Tây trong những tháng cuối năm 2002
đã có những cuộc khảo sát và nghiên cứu thực tế trước sự hỗ trợ của Sở và
Tổng cục du lịch. Bước đầu đã có một số kết luận sơ bộ và có dự án cải tạo
môi trường tại đây trong giai đoạn 2006-2010.
1.2.2. Nguồn kinh phí lớn thu được hàng năm từ các dịp lễ hội góp
phần thúc đẩy được hàng năm từ các dịp lễ hội góp phần thúc đẩy các dự án
bảo vệ môi trường tại nơi đây. Theo báo Hà Tây số ra ngày 18-5-2003, sau
khi kết thúc đợt lễ hội xuân 2003, nguồn thu từ việc bán vé thu được trên 10 tỉ
đồng. Nếu làm một phép tính đơn giản so với năm 2004 vừa qua có thể thấy
con số này sẽ lớn hơn vì số lượng khách đổ về đây trong dịp lễ hội xuân 2004
lớn hơn 2003.
1.2.3. Lợi thế về nguồn lao động tại chỗ
Xã Hương Sơn - địa bàn có chùa Hương, có lượng lao động lớn dư thừa
sau mỗi vụ lễ hội. Vì vậy nếu những dự án bảo vệ môi trường thực thi có thể
sẽ giải quyết phần nào công ăn việc làm của dân cư sau mỗi vụ lễ hội, tránh
được cảnh: "người dân Hương Sơn làm 3 tháng ăn cả năm" (Báo Hà Tây
tháng 9-2002) trong một thời gian ngắn.
Phạm Hữu Tuyến Lớp Du lịch 43B
7
Đề án môn học
CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG TẠI ĐỊA ĐIỂM DU LỊCH

2.1.3. Nghịch lý giữa thu và chi: "Nhiều công trình, điểm du lịch hư
hỏng, xuống cấp nhưng chưa được tồn tại".
Với nguồn thu hàng năm cộng với sự hỗ trợ của nhà nước và tổng cục
du lịch là những nguồn kinh phí lớn cho việc thực hiện các dự án trùng tu và
cải tạo tại đây. Tuy nhiên, tiền "rót" xuống thì nhiều nhưng việc sử dụng lại
chưa có hiệu quả hoặc không hiệu quả. Vì vậy cần có biện pháp quan tâm hơn
nữa đến việc sử dụng các nguồn kinh phí trong việc thực thi các dự án trùng
tu tại đây.
2.1.4. Phải chăng các ban ngành chức năng làm ngơ hoặc bất lực
trước những hành vi phá hoại của người dân nơi đây?
Cứ sau mỗi mùa lễ hội, người dân nơi đây cho nổ mìn lấy đá (có tổ
chức) là một việc làm phổ biến. Tuy nhiên họ không có ý thức được hiểm hoạ
mà họ gây ra trước mắt và lâu dài. Mặt khác chính quyền nơi đây dường nhưu
làm ngơ trước những việc làm đó và cứ để nó diễn ra thường xuyên. Thiết
nghĩ các ban ngành chức năng cần có những biện pháp tích cực hơn để ngăn
ngừa và chấm dứt những hành vi gây hại trên.
2.1.2. Tài nguyên du lịch nhân văn
Nhìn chung, các tài nguyên du lịch nhân văn tại chùa hương mang đậm
những nét kiến trúc độc đáo của người xưa. Tuy nhiên cùng với thời gian và
khí hậu bất ổn của nước ta, hầu hết các công trình kiến trúc này đều đã qua tu
sửa. Nhưng những năm gần đây, lượng khách du lịch về đây rất đông, đôi lúc
quá tải đã dẫn đến hiện tượng nhiều công trình bị xuống cấp nghiêm trọng. Vì
vậy các ban ngành liên quan cần có biện pháp và dự án trùng tu kịp thời,
nhưng không làm mất đi vẻ vốn có của nó. Điều đó không chỉ giữ nguyên giá
Phạm Hữu Tuyến Lớp Du lịch 43B
9
Đề án môn học
trị cho tài nguyên đó, đồng thời sẽ giúp cho khách du lịch có cảm giác an toàn
khi thăm quan tại đây.
Cũng như tài nguyên du lịch tự nhiên, các tài nguyên du lịch nhân văn