VAI TRÒ CỦA BẢO HIỂM TIỀN GỬI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG
TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH PHÍA NAM
Sự phát triển của thị trường tài chính và xu thế tự do hoá tài chính trong quá trình toàn cầu hoá
và khu vực hoá đã làm cho thị trường tài chính thế giới ngày càng gắn kết và phụ thuộc lẫn
nhau. Đi liền với quá trình đó môi trường hoạt động của các định chế tài chính ngày càng có
nhiều rủi ro hơn, đặc biệt đối với thị trường tài chính với những tính chất riêng có của nó thì
việc nghiên cứu để đưa ra các giải pháp nhằm tối thiểu hoá rủi ro luôn là yêu cầu tất yếu đối
với sự phát triển của bất cứ thị trường tài chính nào trên thế giới. Bảo hiểm tiền gửi (BHTG) là
một trong các định chế tài chính với mục tiêu chính là bảo vệ người gửi tiền và góp phần duy
trì sự ổn định của hệ thống tài chính và ổn định nền kinh tế.
Bảo hiểm tiền gửi là một định chế tài chính rất quan trong trong hệ thống tài chính-ngân hàng của bất
kỳ nền kinh tế nào trên thế giới (hoạt động BHTG đã xuất hiện rất sớm và gắn liền với sự phát triển
của thị trường tài chính). BHTG đã góp phần vào quá trình lành mạnh hoá hoạt động của hệ thống tài
chính nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng. Mô hình của tổ chức BHTG ở các quốc gia trên thế
giới có sự khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện thực tế của từng nước, có thể trực thuộc Chính phủ
hoặc Quốc hội, nhưng đều có điểm chung nhất là một tổ chức độc lập; BHTG có thể hoạt động theo
mô hình doanh nghiệp Nhà nước hoặc công ty cổ phần với các chức năng chính như: chi trả BHTG;
vai trò như cơ quan quản lý tài chính (hỗ trợ tài chính thông qua tiếp nhận và xử lý các ngân hàng);
mua lại và thu hồi nợ khó đòi (truy cứu trách nhiệm pháp lý liên quan các vụ đổ bể ngân hàng); xử lý
khủng hoảng tài chính… (được quy định trong Luật về BHTG).
Tại Việt Nam tổ chức BHTG với mục tiêu chính là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
người gửi tiền, thúc đẩy quá trình huy động vốn, góp phần duy trì sự ổn định của các TCTD, đảm bảo
sự phát triển an toàn lành mạnh hệ thống ngân hàng. Thông qua các hoạt động nghiệp vụ của mình,
BHTG đã góp phần vào việc hoàn thiện hệ thống giám sát tài chính quốc gia; đảm bảo cho hệ thống
tài chính phát triển an toàn và bền vững. Sau 8 năm hoạt động BHTG Việt Nam đã phát huy được vai
trò tích cực đối với sự phát triển của ngành ngân hàng nói riêng và thị trường tài chính nói chung.
Những năm qua, hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) trên địa bàn các tỉnh, thành phố phía Nam
phát triển rất nhanh đặc biệt là trên địa bàn TP.HCM. Trong quá trình đó, BHTGVN đã có những đóng
góp tích cực vào sự tăng trưởng của hệ thống các TCTD như: trong 03 năm (từ năm 2005 đến nay)
tốc độ tăng trưởng huy động vốn và cho vay vốn của hệ thống các TCTD cho nền kinh tế trên địa bàn
các tỉnh, thành phố phía Nam trung bình tăng trên 20%/năm (Huy động vốn: 2005 đạt 280.890 tỷ,

còn có những khó khăn bất cập làm hạn chế đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của BHTGVN cụ
thể như:
Thứ nhất, văn bản pháp lý điều chỉnh lĩnh vực hoạt động BHTG mới chỉ dừng lại ở mức Nghị
định trong khi hầu hết những lĩnh vực về hoạt động tài chính – ngân hàng đều đã có Luật điều chỉnh
do đó chưa đảm bảo tính đồng bộ trong hoạt động cũng như cơ chế xử lý các sự việc phát sinh. Mặt
khác, khi Việt Nam gia nhập WTO đòi hỏi các hoạt động về BHTG cũng như tài chính – ngân hàng
phải có luật điều chỉnh để đảm bảo tính đồng bộ. Bên cạnh đó quy định về mối quan hệ giữa tổ chức
BHTG với các cơ quan khác như NHNN, Bộ Tài chính,... còn chưa được quy định rõ ràng trong Nghị
định. Đây cũng là một bất cập làm hạn chế vai trò của tổ chức BHTG.
Thứ hai, năng lực tài chính của tổ chức BHTG còn thấp, hiện tại mức vốn và các quỹ là 3.014
tỷ đồng, đạt tỷ lệ gần 1% số dư tiền gửi được bảo hiểm, trong đó vốn NSNN cấp là 1000 tỷ đồng, còn
lại là nguồn phí đóng góp của các tổ chức tham gia BHTG và kết dư từ hoạt động đầu tư). Với quy mô
vốn như vậy là rất nhỏ so với tổng lượng vốn huy động của hệ thống ngân hàng. Thông lệ quốc tế thì
nguồn vốn hoạt động của tổ chức BHTG ( quỹ mục tiêu) phải đạt tỷ lệ từ 1,5- 20% số dư tiền gửi được
bảo hiểm, những nước có nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam thì tỷ lệ này thường là 5%. Như vậy
so với yêu cầu thì quỹ mục tiêu của BHTGVN còn rất thấp, với hạn chế này sẽ rất khó khăn cho
BHTGVN trong quá trình triển khai thực hiện chức năng, nhiệm vụ, nhất là việc can thiệp xử lý khủng
hoảng mang tính hệ thống.
Thứ ba, quy định hiện hành về đối tượng tiền gửi được bảo hiểm, hạn mức chi trả tối đa tiền gửi được
bảo hiểm, mức phí BHTG chưa phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế. Một số chức năng, nhiệm
vụ của BHTGVN chưa được quy định rõ ràng, cụ thể như nghiệp vụ hỗ trợ tài chính, nghiệp vụ tiếp
nhận, xử lý đã làm hạn chế vai trò của BHTG.
Thứ tư, trong giai đoạn hiện nay hoạt động tài chính – ngân hàng luôn tiềm ẩn rủi ro cao, trong
khi đó hoạt động của tổ chức BHTG chưa đáp ứng được các chuẩn mực quốc tế sẽ làm giảm vai trò
của tổ chức BHTG đối với sự phát triển của thị trường tài chính nhất là việc tham gia tái cấu trúc hệ
thống ngân hàng.
Thứ năm, nhận thức của công chúng về BHTG và vai trò của tổ chức BHTG đối với người gửi
tiền và hệ thống tài chính còn hạn chế. Điều này sẽ tiềm ẩn rủi ro do sự cố rút tiền hàng loạt khi có
những thông tin không chính xác gây hoảng loạn ngân hàng làm mất an toàn hệ thống.
Để BHTGVN phát huy tốt hơn nữa vai trò trong việc bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, góp