Thuốc Chống Trầm Cảm
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức (Câu Chuyện Thầy Lang)Theo Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Bệnh Hoa Kỳ, thuốc chống trầm cảm
hiện nay được các bác sĩ biên toa cho bệnh nhân nhiều hơn là thuốc trị cao huyết áp, cao
cholesterol, hen suyễn, nhức đầu. Theo Trung Tâm này, trong năm 2005, tại Hoa Kỳ có
2.4 tỷ toa thuốc thì thuốc chống trầm cảm chiếm 118 triệu, thuốc trị cao huyết áp có 113
triệu toa. Từ năm 1995 tới 2002, số lượng TCTC tiêu thụ tăng 48%.
Bác sĩ Ronald Dworkin, học giả của Hudson Institute ở Maryland, nhận thấy nhiều bác sĩ
dùng thuốc CTC để chữa “không có hạnh phúc” thay vì khuyên người bệnh coi lại và
thay đổi nếp sống.
Một số bác sĩ khác lại cho việc tiêu thụ nhiều thuốc trị trầm cảm là dấu hiệu tốt, vì bệnh
nhân đã ý thức được tâm bệnh của mình và mạnh dạn tìm kiếm điều trị.
Ngoài ra, trong mấy năm vừa qua, kết quả nhiều nghiên cứu cho hay một vài loại thuốc
chống trầm cảm có thể “tăng rủi ro có ý định tự tử ở một số trẻ em đang dùng thuốc này”.
Sau một thời gian cân nhắc, thảo luận, Cơ Quan Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ đã mạnh mẽ
khuyến cáo các công ty sản xuất phải ghi rõ rủi ro này trên bản hướng dẫn về thuốc để
lưu ý bác sĩ và bệnh nhân.
Thuốc chống trầm cảm có nhiều công dụng trị bệnh tốt nhưng cũng có tác dụng ngoại ý,
đôi khi bất lợi.
Xin cùng tìm hiểu thêm về loại thuốc khá phổ thông này.
1-Thuốc chống trầm cảm là gì?
Như tên gọi, thuốc Chống Trầm Cảm (antidepressants) là những dược phẩm được dùng
để chữa bệnh buồn rầu, trầm cảm và một vài tâm bệnh khác. Thuốc có tác dụng tăng chất
dẫn truyền thần kinh serotonin, norepinephrine và dopamine ở não bộ và được uống một
lần hoặc nhiều lần trong ngày.
Thuốc rất hữu hiệu để giúp người bệnh cảm thấy phấn khởi, yêu đời và trở lại với sinh
hoạt thường nhật.
2-Thuốc tác động như thế nào?
Hầu hết các thuốc chống trầm cảm có tác dụng làm chậm sự mất mát một vài hóa chất ở

4- Xin cho biết tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm.
Thuốc CTC có thể gây ra các tác dụng phụ như sau:
a-Buồn nôn
Ðây là tác dụng phụ thường thấy nhất của thuốc CTC và cũng là lý do khiến bệnh nhân
ngưng thuốc. Ngay tuần lễ đầu sau khi uống thuốc là buồn nôn đã xảy ra. Nhưng khó
khăn này cũng ngưng mau sau khi uống thuốc vài tuần hoặc khi cơ thể quen với thuốc.
Ðể tránh buồn nôn, nên uống thuốc khi no bụng, uống nhiều nước, dùng thêm thuốc
chống chất chua bao tử. Nếu có thể, uống loại thuốc tan chậm.
Nên nói ngay cho bác sĩ khi có tác dụng phụ này.
b-Tăng cân
Ăn ngon miệng và tăng cân rất thường xảy ra. Lên cân có thể là do giữ nước trong cơ thể,
không vận động hoặc ăn ngon hơn khi thuốc CTC làm bệnh nhân yêu đời hơn.
Ðể tránh tăng cân, nên ăn uống lành mạnh, nhiều rau trái cây và các loại hạt; giảm chất
ngọt, chất béo; vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày. Nên cho bác sĩ hay là đang lên cân để
có thể lựa thuốc khác cùng công hiệu mà ít lên cân.
c-Rối loạn tình dục
Rối loạn tình dục có thể là giảm ước tình (libido), loạn cương dương, chậm xuất tinh,
giảm khoái cảm (orgasm) và có thể kéo dài trong suốt thời gian dùng thuốc.
Nhóm SSRI (Prozac, Paxil) thường gây ra rối loạn này nhiều hơn, đặc biệt là bệnh nhân
cảm thấy chậm hoặc không có khoái cảm.
Nhóm thuốc 3 vòng lại hay gây ra rối loạn cương dương.
Ðể tránh tác dụng ngoại ý này, nên nói với bác sĩ đổi thuốc; uống loại chỉ cần một viên
mỗi ngày và lập kế hoạch giao hợp trước giờ uống thuốc; xin bác sĩ cho thuốc chữa rối
loạn tình dục. Ðôi khi có thể xin ngưng thuốc một vài ngày trong tuần.
d-Mệt mỏi, buồn ngủ
Tác dụng này rất thường xảy ra nhất là vào tuần lễ bắt đầu uống thuốc CTC.
Ðể tránh khó chịu, nên ngủ mươi phút vào ban ngày, vận động nhẹ, không lái xe cho tới
khi hết mệt mỏi, uống thuốc hai giờ trước khi đi ngủ.
đ-Mất ngủ
Một vài loại thuốc CTC có tác dụng kích thích thần kinh, làm cho con người tỉnh táo và

Có tất cả tới vài chục loại thuốc CTC, tất cả đều công hiệu và không có bằng chứng là
thuốc này tốt hơn thuốc kia. Ngoài ra mỗi loại trầm cảm đáp ứng với thuốc một cách
khác nhau. Thí dụ người vừa buồn rầu vừa dễ bị kích động sẽ cảm thấy khá hơn nếu dùng
thuốc có tác dụng xoa dịu tinh thần. Còn người trầm cảm mà lại tự cô lập, tiêu cực sẽ cảm
thấy vui vẻ, hòa nhập với mọi người hơn.
Với mỗi loại thuốc CTC, có khoảng từ 70-80% bệnh nhân cảm thấy khá hơn. Tuy nhiên,
thất bại với thuốc này không có nghĩa là cũng thất bại với thuốc kia.
Ðôi khi bác sĩ phải thử với vài loại thuốc trước khi tìm ra loại công hiệu với người bệnh.
7- Thuốc cần thời gian bao lâu để có công hiệu?
Thuốc không có tác dụng ngay, mà thường thường phải từ 2 đến 4 tuần lễ sau khi dùng
mới thấy hiệu quả. Vì thế cần phải kiên nhẫn để coi xem thuốc công hiệu hay không. Nếu
một loại thuốc có khả năng tác dụng tốt mà ngưng quá sớm thì thuốc mất cơ hội chữa
bệnh.
Ngoài ra, liều lượng thuốc cũng phải đúng với nhu cầu bệnh.
8- Khi thấy bớt buồn rầu, liệu có cần tiếp tục uống thuốc không?
Vẫn cần phải tiếp tục uống.
Thuốc CTC không giống như thuốc kháng sinh, chỉ cần uống vài tuần là đủ. Kháng sinh
tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Khi ta cảm thấy bớt bệnh sau khi uống kháng sinh theo chỉ
định của bác sĩ có nghĩa là bệnh nhiễm khuẫn đã hết và không cần uống thêm kháng sinh
nữa.
Thuốc CTC không tác dụng như kháng sinh, mà tác dụng tương tự như viên tylenol
chống đau đầu. Khi uống, tylenol làm giảm cơn đau, nhưng nguyên nhân gây đau vẫn còn
đó và khi ngưng tylenol thì nhức đầu trở lại.
Trong bệnh trầm cảm, nguồn gây bệnh là thay đổi sinh hóa học ở não và thay đổi này kéo
dài. Vì thế cần phải uống thuốc CTC lâu hơn, dù triệu chứng bệnh đã giảm. Nguyên nhân
đưa tới tái phát trầm cảm đều vì ngưng thuốc quá sớm.
9- Như vậy tôi phải uống thuốc suốt đời hay sao?
Thường thường, các bác sĩ khuyên bệnh nhân nên tiếp tục dùng thuốc từ 6 tới 9 tháng sau
khi đã hết bệnh. Tới lúc này, thay đổi sinh hóa trong não đã trở lại bình thường và người
bệnh ít bị tái phát sau khi ngưng thuốc.