Phần thứ nhất
THẾ GIỚI QUAN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN TRIẾT HỌC
CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN
Chương I
CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
I. CHỦ NGHĨA DUY VẬT VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
1. Vấn đề cơ bản của triết học và sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật với
chủ nghĩa duy tâm trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học
1.1 Vấn đề cơ bản của triết học
•
Ăngghen: Vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là triết học
hiện đại, là mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại, giữa ý thức và vật
chất
•
Vấn đề cơ bản của triết học đựoc phân tích trên hai mặt
•
Việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học là xuất phát điểm của
các trường phái triết học
1.2 Sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm

2) Các hình thức phát triển của chủ nghĩa duy vật trong lịch sử
a) Chủ nghĩa duy vật chất phác: mang tính trực quan, chất phác,
ngây thơ
b) Chủ nghĩa duy vật siêu hình: Chịu sự tác động của phương
pháp tư duy siêu hình, máy móc
c) Chủ nghĩa duy vật biện chứng: Do Mác, Ăngghen xây dựng,
sau được Lênin kế tục và phát triển
II. Quan điểm duy vật biện chứng về vật chất, ý thức và mối quan hệ
giữa vật chất và ý thức
1. Vật chất

Vận động là gì?
•
Các hình thức vận động cơ bản của vật chất:
- Vận động cơ học
–
Vận động vật lý
–
Vận động hoá học
–
Vận động sinh học
–
Vận động xã hội
 (Quan hệ giữa các hình thức vận động)
•
Vận động và đứng im
Vận động là tuyệt đối, đứng im là tương đối tạm thời

*) Không gian, thời gian là hình thức tồn tại của vật chất
*) Tính thống nhất vật chất của thế giới
- Chỉ có một thế giới duy nhất và thống nhất là thế giới vật chất
- Thế giới vật chất tồn tại vĩnh viễn vô hạn và vô tận
- Mọi bộ phận của thế giới vật chất đều có mối liên hệ thèng nhÊt với
nhau

2. Ý thức
a) Nguồn gốc của ý thức
*) Nguồn gốc tự nhiên-

nhiên vô sinh. Hình
nhiên vô sinh. Hình
thức phản ánh này có
thức phản ánh này có
tính chất thụ động,
tính chất thụ động,
chưa có định hướng
chưa có định hướng
sự lựa chọn.
sự lựa chọn.

Phản ánh sinh học
Phản ánh sinh học
Đặc trưng cho giới tự nhiên sống. Những
Đặc trưng cho giới tự nhiên sống. Những
hình thức phản ánh này đã có sự định
hình thức phản ánh này đã có sự định
hướng, sự lựa chọn, nhờ đó các sinh vật
hướng, sự lựa chọn, nhờ đó các sinh vật
thích nghi với môi trường để duy trì sự tồn
thích nghi với môi trường để duy trì sự tồn
tại của mình.
tại của mình.
Phản ánh sinh học có nhiều cấp độ
Phản ánh sinh học có nhiều cấp độ

Các cấp độ của phản ánh sinh
Các cấp độ của phản ánh sinh
học
học

Tính cảm ứng

Phản ánh tâm lý
Phản ánh tâm lý
Là hình thức phản
Là hình thức phản
ánh ở các động vật
ánh ở các động vật
bậc cao khi có hệ
bậc cao khi có hệ
thần kinh trung ương
thần kinh trung ương
xuất hiện.
xuất hiện.

Phản ánh tâm lý
Phản ánh tâm lý

Phản ánh tâm lý
Phản ánh tâm lý
Tâm lý động vật là sự phản ánh có tính
Tâm lý động vật là sự phản ánh có tính
chất bản năng do nhu cầu trực tiếp của
chất bản năng do nhu cầu trực tiếp của
sinh lý cơ thể và do quy luật sinh học chi
sinh lý cơ thể và do quy luật sinh học chi
phối.
phối.