Vi khuẩn liên cầu và bệnh thấp tim

Liên cầu khuẩn nhóm A.
Bệnh thấp tim tức là bệnh về tim nhưng có mối liên hệ giữa viêm khớp và
bệnh tim. Bệnh thường gặp chủ yếu ở trẻ em và thanh, thiếu niên. Ở Việt Nam, tỷ
lệ mắc bệnh thấp tim thuộc lứa tuổi học sinh (từ 7-15 tuổi) chiếm khoảng 0,3%.
Trong dân gian hay có câu “thấp khớp đớp tim”. Thực ra bệnh thấp tim còn liên
quan đến nhiều vấn đề quan trọng khác nhưng chủ yếu vẫn là tác nhân gây bệnh
do vi khuẩn liên cầu, viêm họng và sự đáp ứng của cơ thể. Cũng xin lưu ý rằng
trong họ vi khuẩn liên cầu không phải bất kỳ vi khuẩn liên cầu nào cũng có khả
năng gây nên bệnh thấp tim mà chỉ có vi khuẩn liên cầu nhóm A (Streptococcus
pyogenes) mới là kẻ thù đáng sợ, mặt khác cũng không phải bất kỳ người nào
nhiễm liên cầu nhóm A cũng mắc bệnh thấp tim.
Tại sao liên cầu nhóm A (Streptococcus pyogenes) là căn nguyên gây
bệnh thấp tim?
Họ vi khuẩn liên cầu gồm nhiều loài khác nhau, chúng có một số đặc điểm
sinh học giống nhau nhưng lại có nhiều đặc điểm khác nhau, một số đặc điểm sinh
học có ở loài liên cầu này nhưng lại không có ở loài liên cầu khác và ngược lại.
Người ta phân chia liên cầu thành nhiều nhóm được đặt tên từ A đến R. Mỗi nhóm
liên cầu gây nên một số bệnh khác nhau nhưng chỉ có liên cầu nhóm A mới có khả
năng gây bệnh thấp tim ở người.
Thực ra liên cầu nhóm A không chỉ gây nên bệnh thấp tim mà chúng còn có
khả năng gây nhiều bệnh có liên quan đến bệnh thấp tim. Bệnh hay gặp nhất do
liên cầu nhóm A gây ra là viêm họng mà hay gặp là thể viêm amidan. Trong bệnh
viêm amidan thường amidan sưng to, có khi có hốc, trong các hốc có mủ. Khi
amidan bị viêm người ta có thể tìm thấy vi khuẩn liên cầu nhóm A bằng nuôi cấy
phân lập (xin lưu ý là nhuộm trực tiếp từ bệnh phẩm lấy từ chất nhày họng hoặc
mủ ở amidan bằng phương pháp gram chỉ xác định được hình thể và tính chất bắt
màu, cách sắp xếp của vi khuẩn liên cầu chứ không xác định được là liên cầu
thuộc nhóm nào).
Về mặt cấu tạo có giả thuyết cho rằng, liên cầu nhóm A có cấu trúc vách tế

Khi phát hiện trẻ bị nhiễm liên cầu nhóm A nên làm gì?
Như trên đã trình bày, vi khuẩn liên cầu nhóm A là loại vi khuẩn rất nguy
hiểm bởi lẽ chúng có thể gây nên một số bệnh trong đó nguy hiểm nhất là bệnh
thấp tim. Khi phát hiện trong chất nhày họng hoặc mủ của viêm amidan có loài vi
khuẩn này cần được điều trị một cách triệt để. Sau khi đã được dùng kháng sinh để
điều trị, hằng tháng nên kiểm tra lại (xét nghiệm chất nhày họng) xem đã hết hẳn
vi khuẩn liên cầu nhóm A hay chưa. Song song với việc điều trị, bác sĩ sẽ cho xét
nghiệm máu để định lượng kháng thể kháng liên cầu nhóm A trong máu bệnh
nhân (định lượng ASLO). Khi lượng kháng thể trong máu bệnh nhân vượt quá
mức cho phép bác sĩ sẽ kết hợp với các dấu hiệu lâm sàng và tư vấn để bệnh nhi
được tiêm phòng thấp ở các khoa nhi hoặc bệnh viện nhi. Tại đây bệnh nhân sẽ
được theo dõi một cách cẩn thận cả về các triệu chứng lâm sàng, cả về xét nghiệm
trong một thời gian do bác sĩ điều trị chỉ định.