Dùng corticosteroid trong
điều trị bệnh khớp

Trong lâm sàng người ta sử dụng các thuốc glucocorticosteroid tổng
hợp có hoạt tính chống viêm và chứa nhân steroid có 17 phân tử carbon với
ưu điểm có tác dụng chống viêm mạnh và ít tác dụng phụ.
Có nhiều thuốc chống viêm corticosteroid, được phân loại theo cấu trúc
sinh hóa, chính cấu trúc này quyết định thời gian bán hủy, tính chất chống viêm và
cả các tác dụng phụ.
Các tác dụng chính dùng trong điều trị và cơ chế của thuốc chống viêm
corticoid
Các tác dụng chính được dùng trong điều trị là chống viêm, chống dị ứng
và ức chế miễn dịch, các tác dụng này chỉ đạt được khi nồng độ thuốc ở trong máu
cao hơn nồng độ sinh lý. Trong thực hành điều trị bệnh khớp chủ yếu dùng thuốc
với vai trò chống viêm và ức chế miễn dịch.
Tác dụng chống viêm
Corticosteroid (còn gọi là corticoid) tác dụng trên nhiều giai đoạn khác
nhau của quá trình viêm, không phụ thuộc vào nguyên nhân gây viêm. Cơ chế
chống viêm của các corticoid tổng hợp: ức chế tạo acid arachidonic, từ đó giảm
tổng hợp và giải phóng các chất gây viêm như prostaglandin, leucotrien...; ức chế
sản xuất các chất trung gian của quá trình viêm, ức chế sự giãn mạch và tăng tính
thấm mao mạch ở tại vùng tổn thương; ức chế sự di chuyển bạch cầu, làm giảm
hoạt động thực bào của đại thực bào, của bạch cầu đa nhân, giảm sản xuất các
cytokin; ổn định màng tiêu thể của bạch cầu đa nhân và đại thực bào, do đó ức chế
giải phóng các enzym tiêu protein, các ion superoxyd (các gốc tự do), làm giảm
hoạt tính của các yếu tố hóa hướng động, các chất hoạt hóa của plasminogen,
collagenase, elastase...
Tác dụng ức chế miễn dịch

Không nên dùng corticosteroid cho người đục thủy tinh thể hoặc viêm loét
dạ dày - tá tràng.

thận trọng, phải có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, trong điều kiện tuyệt đối vô
khuẩn.
Chống chỉ định và thận trọng
Loét dạ dày - tá tràng tiến triển, đái tháo đường, tăng huyết áp, lao cũ hoặc
đang tiến triển; bệnh nhiễm vi khuẩn, virut, ký sinh trùng đang tiến triển; đục thủy
tinh thể. Một số cơ địa đặc biệt như phụ nữ có thai, trẻ em, người cao tuổi khi
dùng cần hết sức thận trọng và chỉ dùng khi thật cần thiết.
Các tác dụng phụ
Viêm loét dạ dày tá tràng, nặng có thể gây xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ
dày; ở da gây trứng cá, teo da, đỏ mặt, chậm liền sẹo, vết rạn da; ở mắt gây đục
thủy tinh thể, tăng nhãn áp; hội chứng Cuhsing; tăng đường máu, giữ nước, mất
kali, mất calci; tăng huyết áp, suy tim mất bù; kích thích hoặc trầm cảm; tăng nguy
cơ nhiễm trùng, khởi phát nhiễm trùng tiềm tàng; loãng xương, hoại tử xương, yếu
cơ, nhược cơ. Đặc biệt lưu ý tai biến do dùng thuốc: cơn suy thượng thận cấp khi
dừng thuốc đột ngột.
Nguyên tắc dùng thuốc
Chỉ dùng thuốc khi có chẩn đoán chính xác, dùng trong thời gian cần thiết,
giảm liều ngay khi có thể, phải theo dõi thường xuyên các tác dụng phụ của thuốc
và phòng ngừa các biến chứng khi dùng kéo dài. Chú ý các điều trị bổ sung như