-1-
Hệ thống kiểm soát khí xả
Bố cục của chương
Chương này trình bày về Hệ thống kiểm soát khí xả. ã Các khí độc hại do ôtô sinh ra
ã Nguyên lí sản sinh ra khí xả
ã Các Tiêu chuẩn về Khí thải
ã Hệ thống kiểm soát khí xả
ã Kiểm tra và điều chỉnh CO/HC -2-

Các khí độc hại do ôtô sinh ra Mô tả

1. Hệ thống kiểm soát khí xả là gì ?
Hệ thống kiểm soát khí xả giúp hạn chế lượng khí thải có
hại cho con người và môi trường.
2. Khí thải là gì ?
Thuật ngữ khí thải dùng để chỉ nhiên liệu bay hơi từ
thùng nhiên liệu, khí lọt ra qua khe giữa píttông và thành
xy-lanh, và khí xả.
Khí thải có hại cho môi trường và con người vì chúng có
những chất độc như CO (cacbon oxit), HC
(hyđrôcacbon) và NOx (nitơ oxit)
Xe có động cơ điêzen không những thải ra các khí như
CO, HC và NOx mà còn có các hạt cácbon, chúng cũng
có tác động đến môi trường và con người.

oC
. Nhiệt độ của buồng đốt càng cao, lượng NOx
sản ra càng nhiều.
Khi hỗn hợp không khí-nhiên liệu nghèo, NOx sinh ra
nhiều hơn vì tỷ lệ ôxy trong hỗn hợp không khí-nhiên liệu
cao hơn. Như vậy, lượng NOx được sinh ra tuỳ theo hai
yếu tố: nhiệt độ cháy và hàm lượng ôxy.
N2 (nitơ) + O2 (ôxy) = 2 NO (NO2,N2...NOx)
Khi NOx được hít vào cơ thể, nó gây kích thích mũi và
họng. Nó cũng gây ra hiện tượng sương khói quang hoá.
(1/2) 1. Khí xả
Khí xả được thải ra qua ống xả.
Theo lí thuyết, khi đốt cháy xăng thì chỉ sinh ra CO
2

(cácbon điôxit) và H
2
O (hơi nước). Tuy nhiên, không phải
toàn bộ xăng đều tham gia phản ứng như lí thuyết, do
ảnh hưởng của các yếu tố như tỷ lệ hỗn hợp không
khí-nhiên liệu, nitơ trong không khí, nhiệt độ cháy, thời
gian cháy... Đó là nguyên nhân sinh ra các khí độc hại
như CO, HC hoặc NOx.
2. Nhiên liệu bay hơi
Hơi nhiên liệu thoát ra từ thùng nhiên liệu, bộ chế hoà
khí ... và đi vào khí quyển. Thành phần chủ yếu của nó là
HC.

phải là ốctan thuần chất mà là ôctan và các HC khác nhau.
Vì vậy, tỷ lệ hỗn hợp không khí-nhiên liệu lí thuyết là 14,7
(1/1) Biểu đồ sản sinh CO/HC/NOx
Biểu đồ bên trái cho thấy quan hệ giữa tỷ lệ hỗn hợp không
khí-nhiên liệu và lượng CO/HC/NOx sinh ra.
1. Đậm hơn
CO/HC : tăng
NOx : giảm
2. Nhạt hơn
CO : Giảm
HC : Giảm
Tuy nhiên, lượng này sẽ tăng lên vì động cơ nổ không tốt
khi hỗn hợp không khí-nhiên liệu quá nghèo.
NOx: Khí này được sinh ra nhiều nhất khi hỗn hợp không
khí-nhiên liệu hơi nghèo hơn so với tỷ lệ lí thuyết. Nhưng
khi hỗn hợp lại nghèo hơn nữa thì lượng khí này sẽ giảm
vì nhiệt độ cháy giảm.
Lượng khí CO/HC/NOx tăng lên trong các điều kiện sau
đây:
3. Trong khi động cơ còn lạnh
Lượng khí CO/HC tăng lên vì động cơ được cung cấp hỗn
hợp không khí-nhiên liệu giàu.
4. Khi tải lớn
Lượng khí thải tăng vì lượng không khí cũng như nhiên
liệu đều tăng.
ã Lượng CO/HC tăng vì động cơ được cung cấp
hỗn hợp không khí-nhiên liệu giàu

biện pháp thích hợp cho từng động cơ thì đã được sử dụng.
1. Cấu tạo của buồng đốt và cải thiện hệ thống nạp
khí
(1) Sử dụng vùng rối
Vùng rối trong buồng đốt tạo ra dòng rối mạnh mẽ, bắt
đầu từ cuối kỳ nén đến đầu kỳ nổ. Dòng rối này làm tăng
tốc độ cháy, giúp hỗn hợp không khí-nhiên liệu cháy
hoàn toàn, giảm lượng CO và HC.
(2) Tạo ra xoáy lốc
Cửa nạp được làm cong, tạo ra dòng xoáy thích hợp cho
hỗn hợp không khí-nhiên liệu được hút vào trong kỳ nạp,
cho đến mép ngoài của buồng đốt.
Dòng xoáy này tiếp tục từ kỳ nén cho đến kỳ nổ, tạo ra
hiệu quả tương tự vùng rối.
2. Sử dụng EFI, ESA và DIS
Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp không khí-nhiên liệu và
giảm khí xả nhờ có sử dụng EFI (điều khiển phun nhiên
liệu điện tử) để tạo ra hỗn hợp không khí-nhiên liệu thích
hợp, và sử dụng ESA (Đánh lửa sớm điện tử), DIS (hệ
thống đánh lửa trực tiếp) để điều khiển định thời đánh lửa
chính xác theo điều kiện vận hành.
(1/1)