Hạch toán kế toán đối với chi phí khuyến mại,
quảng cáo
Một trong những nguyên lí cơ bản của thuế GTGT là nộp thuế ở khâu trước (khi
mua hàng hoá, dịch vụ-HHDV) thì được khấu trừ hay hoàn lại ở khâu sau, ngược
lại đã được khấu trừ hoàn lại ở khâu trước thì phải kê khai, nộp thuế khi HHDV
sản xuất được bán ra hoặc xuất dùng vào các mục đích khác không phục vụ cho việc
sản xuất kinh doanh (SXKD) các HHDV chịu thuế GTGT.
Nếu có thuế GTGT đầu ra thì bao giờ cũng phải phát sinh thuế đầu vào và ngược lại
(trường hợp thuế đầu ra bằng 0 như xuất khẩu với thuế suất 0% là do chính sách thuế quy
định, không phải bản chất của thuế GTGT), thuế GTGT đầu vào có nguồn thanh toán là
được khấu trừ với thuế đầu ra hay được hoàn lại thì thuế GTGT đầu ra cũng phải có
nguồn thanh toán (nguồn từ công nợ của khách hàng nếu bán HHDV; nguồn quỹ tiền
lương, thưởng…; nguồn kinh phí sự nghiệp, nguồn khác…) khi mà các HHDV đó không
xuất dùng cho việc sản xuất HHDV chịu thuế GTGT (trong kế toán có thể tạm gọi là ghi
nợ TK nguồn). Trong phạm vi bài viết này, xin chỉ đề cập đến việc hạch toán kế toán
khoản thuế GTGT đầu ra của HHDV xuất dùng cho khuyến mại, quảng cáo (KMQC) có
liên quan đến SXKD-HHDV chịu thuế GTGT của những tổ chức đăng ký, kê khai và nộp
thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thuế.
Thông tư số 89/1998/TT-BTC ngày 27/6/1998 của Bộ Tài chính hướng dẫn Nghị định số
28/1998/NĐ-CP ngày 11/5/1998 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật thuế
GTGT không quy định cụ thể về việc phải kê khai thuế GTGT đầu ra đối với HHDV mua
ngoài hay tự sản xuất dùng cho việc KMQC mà chỉ quy định đối với hàng hoá dùng để
trao đổi, biếu tặng, sử dụng nội bộ…Việc KMQC được hiểu khi cho, biếu, tặng…những
phục vụ cho SXKD-HHDV chịu thuế GTGT như biếu, tặng khi tổ chức hội nghị khách
hàng, quảng cáo sản phẩm…Quy định này cho phép hiểu rằng dù phải kê khai thuế
GTGT đầu ra thì cũng đựơc kê khai đầu vào để khấu trừ và hạch toán vào TK "Thuế
GTGT đầu vào được khấu trừ"-TK 133 chính số thuế GTGT đầu ra đó (Ghi Có TK 3331,
đồng thời ghi Nợ TK 133)
Quy định về cách hạch toán này được thể hiện tại Thông tư số 100/1998/TT-BTC ngày
15/7/1998 của Bộ Tài chính hướng dẫn hạch toán về thuế GTGT và thuế TNDN khi hai
luật thuế này có hiệu lực từ ngày 1/1/1999

KMQC, chủ hàng không bao giờ thu lại tiền thuế GTGT của khách hàng.
Cách hạch toán như trên là trái với nguyên lý của thuế GTGT, không phù hợp với quy
định của Luật thuế TNDN (không thể hạch toán khoản thuế GTGT vào chi phí) cũng như
không đúng với quy định của hạch toán kế toán hiện hành.
Hạch toán khi hàng hoá mua ngoài dùng cho khuyến mại, quảng cáo.
Bút toán 1: Nợ TK 156- Giá không thuế của hàng hoá mua vào.
Nợ TK 133- Thuế GTGT của hàng hoá mua vào
Có TK 111; 112- tổng giá thanh toán
Bút toán 2: Nợ TK 3331/Có TK 133- Thuế đầu vào khi mua hàng hoá khấu trừ với thuế
đầu ra khi KMQC
Bút toán 3: Nợ TK 641/Có TK 511- Giá không thuế (giá vốn) hàng hoá KMQC
Bút toán 4: Nợ TK 133/Có TK 3331- Thuế đầu ra khi KMQC kết chuyển vào TK 133 để
khấu trừ kỳ sau
Xét nghiệp vụ trên, thuế GTGT đầu ra và thuế GTGT đầu vào của nghiệp vụ này từ lúc
mua, lúc xuất cho KMQC đều không đổi
Bút toán (1) hạch toán khoản thuế GTGT đầu vào của hàng hoá mua vào dùng cho
khuyến mại, quảng cáo ghi Nợ TK 133
Bút toán (4) hạch toán thuế GTGT đầu ra khi xuất HHDV để KMQC; đối tượng nhận nợ
của khoản thuế GTGT kê khai, phải nộp này là TK 133 (có thể tạm gọi là TK vốn tài sản,
chờ để hi Nợ với TK nguồn TK 3331) và về nguyên tắc, không thể hạch toán vào bất kỳ
một TK nào khác để tất toán nghiệp vụ trên.
Nếu nhìn bút toán (1) và (4), có ý kiến cho rằng nghiệp vụ này đã được khấu trừ 2 lần,
nhưng thực tế không đúng như vậy. Khoản thuế GTGT đầu vào khi mua HHDV kết
chuyển hết với thuế GTGT đầu ra khi KMQC như bút toán (2) đã được đối trừ hết, còn
thuế đầu vào ở bút toán (4) sẽ được khấu trừ với thuế GTGT đầu ra tăng thêm do tăng
doanh thu sau khi KMQC và do chính KMQC đem lại nếu xét về lý thuyết (trường hợp
thuế GTGT đầu ra sau KMQC bằng 0 hay thấp hơn cả thuế đầu vào là do việc KMQC
không hiệu quả)
Trường hợp hàng hoá, dịch vụ do DN sản xuất ra dùng cho KMQC
Bút toán 1: Nợ TK 133/Có TK 3331- Thuế GTGT đầu ra khi xuất dùng cho KMQC