Quản lý thuế TNCN đối với hộ kinh doanh phải chấp nhận thời kỳ
quá độ
Thuận lợi là cơ bản

Tổng cục Thuế cho biết, việc triển khai Luật Thuế TNCN đối với các đối
tượng là cá nhân kinh doanh có rất nhiều thuận lợi: Thứ nhất, từ nhiều năm nay,
các cá nhân kinh doanh đã thực hiện nộp thuế theo quy định của pháp luật nên
nhận thức của họ về nghĩa vụ thuế đã trở thành thói quen, nề nếp, do đó việc
chuyển sang nộp thuế TNCN với họ chỉ đơn giản là việc thay đổi tên gọi của loại
thuế chứ không xáo trộn nhiều. Đây chính là thuận lợi nền tảng và cơ bản nhất. Thứ
hai là, trong quá trình quản lý thuế, nhất là quản lý thuế đối với hộ kinh doanh,
ngành thuế thường xuyên nhận được sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan quản
lý nhà nước, các cấp chính quyền địa phương, các tổ chức, đoàn thể; đặc biệt là sự
hỗ trợ nhiệt tình và trách nhiệm của hội đồng tư vấn thuế xã, phường, đã tạo nhiều
điều kiện thuận lợi cho cơ quan thuế trong việc xác định doanh số, chi phí, thu
nhập, quản lý thu nộp thuế, đôn đốc và cưỡng chế thu hồi nợ đọng thuế. Thứ ba là,
thực tế quá trình quản lý thuế đã cho đội ngũ CBCC trực tiếp quản lý các hộ kinh
doanh những thuận lợi để thấu hiểu từng đặc điểm riêng có của đối tượng này, để
từ đây, rất nhiều địa phương đã có sáng kiến, biện pháp quản lý hiệu quả, được
nhân rộng và đúc kết thành kinh nghiệm chung của toàn ngành. Thứ tư là, ngành
thuế đã và đang đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào quản lý
thuế nói chung và quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh nói riêng. Những ứng
dụng này đã giúp cơ quan thuế kiểm soát tốt hơn về đối tượng nộp thuế, các căn cứ
tính thuế và theo dõi tiến độ thu nộp thuế. Đặc biệt, để triển khai Luật Thuế TNCN,
ngành thuế đã xây dựng nhiều đề án ứng dụng CNTT vào quản lý nên chắc chắn
hiệu quả sẽ được đảm bảo.

... nhưng khó khăn cũng không ít

Mặc dù vậy, Tổng cục Thuế cũng khẳng định, những khó khăn phải đối mặt
khi triển khai Luật Thuế TNCN đối với các cá nhân kinh doanh không phải là nhỏ.

khó khăn vướng mắc, tạo những điều kiện thuận lợi nhất để người nộp thuế TNCN
thực hiện tốt nghĩa vụ với NSNN. Bên cạnh đó, cơ quan thuế sẽ tăng cường kiểm
tra kiểm soát, nhằm phát hiện kịp thời những trường hợp cố tình vi phạm về khai
thuế TNCN để xử lý nghiêm theo luật định.

Một giải pháp quan trọng nữa là ngành thuế sẽ đẩy mạnh ứng dụng CNTT tin
làm cơ sở để đối chiếu doanh số, chi phí và theo dõi kịp thời, chính xác việc nộp
thuế của các hộ kinh doanh. Mặc dù thừa nhận thực tế là trước đây, các hộ kinh
doanh hầu hết đều không thực hiện chế độ kế toán mà nộp thuế theo phương thức
khoán nên cơ sở dữ liệu về số đối tượng này để phục vụ cho việc quản lý thuế
TNCN sẽ phải thiết lập lại gần như từ đầu, nhưng ngành thuế vẫn tin rằng, với sự
đồng tình, hợp tác, ủng hộ của cả cộng đồng, nhất là của hội đồng tư vấn thuế
phường, xã, cùng các cơ quan quản lý ở TW và địa phương, những khó khăn trong
giai đoạn đầu triển khai sẽ nhanh chóng qua đi, những rủi ro trong quản lý sẽ được
giảm thiểu, ngành thuế sẽ thiết lập được môi trường quản lý thuế TNCN minh bạch
và hiệu quả. Cơ sở của niềm tin này còn được kiểm chứng qua kinh nghiệm của
các nước đi trước, theo đó bất cứ quốc gia nào, kể cả những nước có nền kinh tế -
xã hội phát triển như Nhật Bản, úc, Mỹ... khi bắt đầu quản lý thuế TNCN cũng phải
trải qua thời kỳ xây dựng cơ sở dữ liệu ban đầu và tìm kiếm các phương thức quản
lý phù hợp. Đây được xem là thời kỳ quá độ cần thiết để đưa Luật Thuế TNCN vào
cuộc sống.

Trả lời câu hỏi liệu việc triển khai Luật Thuế TNCN có khiến nguồn thu từ các
hộ kinh doanh giảm nhiều so với khi thực hiện khoán thuế TNDN hay không, Tổng
cục Thuế cho rằng, đây là vấn đề chính sách nên phải đánh giá một cách toàn diện,
không thể nhìn nhận đơn thuần về mặt số học mặc dù rõ ràng, với cùng một mức
thu nhập, nếu áp dụng mức thuế suất thuế TNDN 28% như hiện hành, 1 tháng cá
nhân kinh doanh sẽ phải nộp một khoản thuế xác định, nhưng khi thực hiện Luật
Thuế TNCN, do được giảm trừ gia cảnh (mỗi cá nhân có thu nhập từ kinh doanh sẽ
được trừ cho bản thân mình 4 triệu đồng/tháng, được trừ cho mỗi người phụ thuộc