1
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
LỜI MỞ ĐẦU
Năm 1986, nước Việt Nam ta đánh dấu một mốc lịch sử quan trọng trong việc
chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế tập trung ,bao cấp sang một nền kinh tế
mới,nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,có sự
quản lý vĩ mô của Nhà nước.Sau hơn 20 năm đổi mới,thực tiễn đã chỉ cho ta
thấy rằng,đây là một nền kinh tế tối ưu của Việt Nam hiện nay.
Sự chuyển đổi này đã mở ra nhiều thay đổi lớn trong nền kinh tế với sự
xuất hiện các loại hình doanh nghiệp mới năng động hơn,hiệu quả hơn.Quản
lý kinh tế đã thông thoáng hơn…Theo đó,các doanh nghiệp hoạt động sản
xuất kinh doanh được hoàn toàn tự chủ trong khuôn khổ luật pháp,tự quyết
định và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động kinh doanh của mình.Hơn
thế nữa,các loại hình doanh nghiệp không còn hoạt động trong khuôn
khổ,phạm vi bó hẹp như trước đây,mà đã và đang từng bước tham gia hội
nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới.
Điều này sẽ tạo ra nhiều cơ hội,thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ta
phát triển.Tuy nhiên,bên cạnh đó vẫn luôn còn những mặt trái của nó,đó là
những nguy cơ và thách thức mà các doanh nghiệp phải đối mặt.Chính vì
vậy,để quá trình hoạt động kinh doanh có hiệu quả,đem lại thành công cho
doanh nghiệp,đòi hỏi mỗi nhà quản trị khi hoạch định chiến lược không chỉ
chú trọng quan tâm đến môi trường nội bộ doanh nghiệp,môi trường
ngành,mà còn cần phải chú trọng đến môi trường nền kinh tế quốc dân,môi
trường quốc tế,hay nói cách khác là môi trường vĩ mô của doanh nghiệp.
Đề án này cũng nhằm mục đích phân tích và đánh giá từng nhân tố của môi
trường để chỉ ra vai trò quan trọng của môi trường vĩ mô. Đồng thời đưa ra
những phương pháp để có thể đánh giá chính xác,cụ thể hơn mức độ tác động
của chúng đối với doanh nghiệp.
I.NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN.
SVTH: Nguyễn Thị Liên
1

2
3
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
Phân tích môi trường kinh doanh chính là một quá trình mà cá nhà chiến
lược tiến hành kiểm tra xem xét các nhân tố môi trường khác nhau,có tác
động vào hoạt động của doanh nghiệp để xác định các thời cơ,cũng như nguy
cơ đối với doanh nghiệp.
Thời cơ được hiểu là cơ hội,tạo ra điều kiện thuận lợi cho các doanh
nghiệp trong việc đầu tư,phát triển sản xuất kinh doanh,chiếm lĩnh thị
trường,mở rộng thị phần,tăng doanh thu và hiệu quả kinh doanh trên thương
trường trong và ngoài nước.Còn nguy cơ được hiểu là thách thức,đe doạ gây
ra rủi ro và khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc đầu tư,phát triển sản
xuất kinh doanh…Có thể thấy,thời cơ và nguy cơ là hai vấn đề,hai nhân tố
phát triển ngược chiều.Thời cơ càng phát triển thì nguy cơ càng giảm dần và
ngược lại.
Khi phân tích môi trường kinh doanh của doanh nghiệp cần phải xác định
được việc phải phân tích những vấn đề gì?.Để làm được điều này,phải có
thông tin,thu thập,phân tích và xử lý thông tin…Đồng thời,năng lực cần có
của một nhà quản lý cũng đóng một vai trò hết sức quan trong trong quá trình
phân tích này.
II.VAI TRÒ CỦA VIỆC PHÂN TÍCH &ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG VĨ
MÔ
Mục đích của việc phân tích và đánh giá môi trường vĩ mô là để xác định
đúng đắn các thời cơ,các nguy cơ trong môi trường bên ngoài.Từ đó,doanh
nghiệp có thể khia thác và phát huy các thời cơ,đồng thời tìm ra các giải pháp
SVTH: Nguyễn Thị Liên
3
4
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
hữu hiệu để hạn chế,ngăn ngừa và xoá bỏ nguy cơ,giúp cho các hoạt động

Phần II đã chỉ cho ta thấy được tầm quan trọng của môi trường vĩ mô trong
việc xác định các thời cơ cũng như tìm ra nguy cơ đối với doanh nghiệp.Tuy
nhiên để có thể xác định được các thời cơ và nguy cơ đấy,các doanh nghiệp
cần phải biết rõ các nhân tố chủ yếu tạo thành môi trường vĩ mô,bao gồm:
nhân tố chính trị-luật pháp,nhân tố kinh tế,nhân tố kỹ thuật-công nghệ,nhân tố
tự nhiên,nhân tố văn hoá-xã hội,và nhân tố môi trường quốc tế.
1.Nhân tố chính trị và luật pháp
Việc phân tích nhân tố này là rất quan trọng,bởi lẽ nếu một đất nước mà có
tình hình chính trị không ổn định,sẽ gây ảnh hưởng xấu và rất lớn đến lực
lượng lao động,đến tình hình đầu tư của các đối tác nước ngoài….
Nhân tố chính trị và luật pháp của nhà nước luôn luôn được coi là những vấn
đề mang tích chất cơ sở,nền tảng cho việc xác định các nhân tố khác trong
môi trường kinh doanh của một của quốc gia.Các nhân tố này cũng tạo ra thời
cơ và gây ra nguy cơ đối với hoạt động chiến lược của các ngành kinh tế_kỹ
thuật và các doanh nghiệp thông qua các thành tố của nó,đó là sự ổn định về
chính trị,đường lối đổi mới,tạo lập các tập đoàn kinh tế,xây dựng các công
trình tầm cỡ quốc gia,hệ thống luật pháp và các chế độ,chính sách…
-Sự ổn định chính trị: điều này thể hiện rõ trong quan điểm đường lối chủ
trương nhất quán của Đảng và Nhà nước.Sự ổn định chính trị luôn luôn được
coi là cơ hội thuận lợi và hấp dẫn đối với hoạt động chiến lược của các nhà
Đầu tư,các nhà sản xuất,kinh doanh trong và ngoài nước.
-Đường lối quản lý kinh tế đổi mới: chủ trương thực hiện nền kinh tế mở,nền
kinh tế thị trường định hướng XHCN.Cho đến nay,thành tố này vẫn đã và
đang tạo ra nhiều cơ hội cho các ngành kinh tế kỹ thuật và cá doanh nghiệp ở
trong và ngoài nước được phép gặp gỡ,trao đổi,tham quan,tìm kiếm cơ hội
đầu tư hoặc tìm cách thiết lập các mối quan hệ hợp tác,liên kết liên doanh
SVTH: Nguyễn Thị Liên
5
6
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô

Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
sắc thuế; luật doanh nghiệp; luật cạnh tranh; luật tiết kiệm,chống lãng
phí,chống tham nhũng; luật lao động…
Bên cạnh những thời cơ,thì luật pháp,chế độ chính sách cũng có thể gây ra
nguy cơ,khó khăn cho hoạt động chiến lược của các ngành và các doanh
nghiệp nếu nội dung của chúng không kín kẽ,hoặc không phù hợp với điều
kiện thực tế.Do đó,việc thực hiện,cải tiến và đổi mới luật pháp,chế độ chính
sách là công việc có tính tất yếu.
2.Nhân tố kinh tế
Thực trạng của nền kinh tế và xu hướng phát triển của nó thông qua các
nhân tố kinh tế,có ảnh hưởng vô cùng to lớn đối với hoạt động chiến lược của
các ngành và các doanh nghiệp.
Các thành tố của nhân tố này phải tính đến đó là:Tốc độ tăng trưởng cảu nền
kinh tế; chính sách lãi ngân hàng; chính sách tiền tệ; tỷ lệ lạm phát,tỷ giá hối
đoái; tỷ lệ thất nghiệp…
-Tốc độ tăng trưởng hay suy giảm của nền kinh tế trong các giai đoạn hưng
thịnh hay phát triển,suy giảm hay suy thoái và phục hồi đều có ảnh hưởng đến
hoạt động chiến lược của các ngành và các doanh nghiệp,cụ thể như sau:
• Nếu như nền kinh tế quốc dân(KTQD) đang ở giai đoạn hưng thịnh hay phát
triển thì nó sẽ tạo ra cơ hội thuận lợi cho các hoạt động chiến lược của các
ngành và các doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ hàng hoá
• Ngựơc lại, nếu như nền kinh tế đang ở vào giai đoạn suy thoái hay suy
giảm,thị nó sẽ gây ra nguy cơ cho hoạt động chiến lược của các ngành trong
việc sản xuất và tiêu thụ hàng hoá.
-Mức lãi suất hay tỷ lệ lãi suất ngân hàng cao hay thấp đều có ảnh hưởng
đến hoạt động chiến lược của các ngành và các doanh nghiệp trong việc tạo
ra vốn và sử dụng vốn.Do đó,nếu mức lãi suet hay tỷ lệ lãi suất được coi là
hợp lý,sẽ tạo cơ hội ch oviệc huy động tiền gửi vào ngân hàng và cho các đối
SVTH: Nguyễn Thị Liên
7

8
9
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
nhân tố có tầm quan trọng đặc biệt đối với việc tạo ra lợi thế và khả năng cạnh
tranh của các đơn vị hoạt động trên thương trường.
-Nhờ có ứng dụng khoa học kỹ thuật ngày càng tiên tiến,các doanh nghiệp
càng có thể thực hiện chiến lược cảu doanh nghiệp mình một cách hiệu quả
hơn,khẳng định được vị thế của mình trên thương trường.Đồng thời,thông qua
đổi mới công nghệ,đổi mới khoa học công nghệ đã nâng cao trình độ quản lý
kỹ thuật cho doanh nghiệp
Cần phải nhận thức được rằng,khoa học công nghệ có tác động mạnh mẽ ở
mọi khía cạnh đối với doanh nghiệp
-Các loại công nghệ mới xuất hiện trên thương trường sẽ đồng thời cùng một
lúc vừa tạo ra thời cơ cho một số ngành này,doanh nghiệp này,nhưng lại vừa
gây ra nguy cơ cho một số ngành khác,doanh nghiệp khác.Bởi lẽ,để sủ dụng
được chúng,các doanh nghiệp phải có những điều kiện nhất định,không phải
cùng một công nghệ mà bất cứ ngành nào,doanh nghiệp nào cũng có thể áp
dụng và sử dụng tốt.Các doanh nghiệp cần phải biết lựa chọn công nghệ phù
hợp với doanh nghiệp.
-Mức độ ảnh hưởng của các tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới đối
với các ngành và các doanh nghiệp có sự khác nhau,chẳng hạn như :Đối với
nghàng công nghệ viễn thông,điện tử,hàng không có mức ảnh hưởng lớn hơn
so với các nghành sản xuất xi măng,chế biến kim loại và nghành dệt may.bởi
vì,công nghệ cử những nghành này có sự thay đổi nhanh hơn
-Sự ảnh hưởng của tiến bộ khoa học-kĩ thuật và công nghệ không chỉ đối với
các nghành sản xuất,mà còn tác động mạnh mẽ đến nghành thông tin-kinh
tế,xã hội,thị trường giá cả và thông tin trong quản trị chiến lược
-Thị trường công nghệ và chuyển giao công nghệ:Nói đến thị trường công
nghệ là nói đến sự biến đổi cung và cầu về công nghệ,nói đến việc mua bán
công nghệ hay còn gọi là chuyển giao công nghệ sự biến động này vừa tạo ra

đường.
SVTH: Nguyễn Thị Liên
10
11
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
Mặc dù,nhân tốt tự nhiên có ảnh hưởng khá lớn đến hoạt động sản xuất
kinh doanh,nhưng nó cũng chỉ ảnh hưởng có giới hạn,bởi lẽ,ở những nước có
nền kinh tế phát triển,có công nghệ tiên tiến và hiện đại,thì những khó khăn
về tài nguyên cũng không gây cản trở con đường đi lên của doanh
nghiệp,thông qua giảI pháp khắc phục như:mua nguyên liệu thô về chế biến
mà vẫn đạt hiệu quả cao
5. Nhân tố văn hoá-xã hội
Nhân tố này tác động,gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất-kinh
doanh của doanh nghiệp.nó tạo ra cơ hội (hay thuận lợi) và gây ra nguy cơ
(khó khăn) cho hoạt động chiến lược của các nghành và các doanh nghiệp,do
đó,cần phải phân tích và đánh giá nhân tố văn hoá-xã hội.Sự tác động của
nhân tố này đối với hoạt động chiến lược thường được thể hiện qua các thành
tố của nó như:trình độ,dân trí,tỷ lệ kết hôn,tỷ lệ sinh đẻ,tỷ lệ tăng dân số,lối
sống,phong cách sống,chuẩn mực đạo đức,vui chơi,giải trí,sử dụng lao động
nữ,phong tục tập quán của các dân tộc,vấn đề tôn giáo và tín ngưỡng,tổ chức
của hiệp hội người tiêu dùng….
-Trình độ dân trí càng cao,thì đối với hoạt động chiến lược-sản xuất kinh
doanh càng lớn.bởi lẽ,nó ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ,thị hiếu,kiểu dáng,mẫu
mã,màu sắc của hàng hoá mà người tiêu dùng đòi hỏi.
-Tỷ lệ kết hôn và sinh đẻ,tỷ lệ tăng dân số hợp lí hay không hợp lý đều có
ảnh hưởng đén nhu cầu tiêu dùng hàng hoá trên thương trường và đều ảnh
hưởng đến hoạt động chiến lược sản xuất-kinh doanh của các đơn vị kinh tế.
-Lối sống,phong cách sống,chuẩn mực đạo đức,vui chơi ,giải trí,văn hoá
nghệ thuật.nếu như lành mạnh và phát triển theo hướng tiến bộ sẽ tạo ra tính
tích cực trong tiêu dùng hàng hoá.Ngược lại,nếu không lành mạnh sẽ gây ra

mối quan tâm nhất định đến nhu cầu của thành tố này.
SVTH: Nguyễn Thị Liên
12
13
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
Ngoài việc đánh giá và phân tích 5 nhân tố trên,các ngành và các doanh
nghiệp cũng cần phải quan tâm đến một nhân tố đó là: môi trường quốc
tế.Nhân tố này cung có vai trò và ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình hoạch
định chiến lược,đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.Nội
dung cụ thể của nhân tố này được trình bày chi tiết trong mục 6 dưới đây:
6. Môi trường quốc tế
Môi trường kinh doanh quốc tế được hiểu là môi trường toàn cầu,môi trường
bên ngoài của doanh nghiệp.
Mục đích cảu việc phân tích và đánh giá môi trường này là xá định rõ ràng và
đúng đắn các thời cơ,các nguy cơ của từng nhân tố tạo thành môi trường ảnh
hưởng đến hoạt động chiến lược của doanh nghiệp.
Môi trường quốc tế là một môi trường bao trùm cả môi trường quốc gia,nó
cũng chịu tác động của các nhân tố như: chính trị thế giới; luật pháp và các
thông lệ quốc tế; kỹ thuật-công nghệ; và văn hoá xã hội.
*Nhân tố chính trị thế giới
Nhân tố này được thể hiện qua các thành tố như : chính trị,ngoại giao,quan
điểm đường lối chính trị quốc tế,xung đột về quan điểm chính trị giữa các
quốc gia…Tất cả những thành tố này sẽ làm nảy sinh các thời cơ và nguy cơ
trong môi trường cụ thể ở chỗ:
• Các thành tố về chính trị ,ngoại giao: được coi là dấu hiệu đầu tiên và có ảnh
hưởng lớn đến các hoạt động chiến lược của doanh nghiệp,đặc biệt là doanh
nghiệp xuất-nhập khẩu,chẳng hạn như: chính sách mở cửa,hoạt động ngoại
thương,hoạt động kinh doanh của các nền kinh tế…Mức độ ảnh hưởng cảu
nhân tố này lớn hay nhỏ,tạo ra thuận lợi( thời cơ) hay khó khăn( nguy cơ) đến
đâu tuỳ thuộc vào đường lối chính trị,ngoại giao mở rộng hay thu hẹp,đơn

thế giới.Đây là thời cơ cho các doanh nghiệp,các ngành kinh tế kỹ thuật và
nền kinh tế nước ta trong việc có thêm thị trường rộng lớn để mua các yếu tố
đầu vào và bán các yếu tố đầu ra mà chúng ta có tiềm năng.Song,để đặt được
SVTH: Nguyễn Thị Liên
14