PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC TRẺ THÔNG MINH SỚM
Kết hợp Phương pháp “Bé yêu biết đọc” của Tiến sĩ Robert Titzer và “Phương án 0 tuổi”
của Giáo sư Phùng Đức Toàn.
Khoa học đã chứng minh, trước 6 tuổi, đại não đã phát triển tương đối hoàn thiện. Do đó, giai
đoạn 0 đến 6 tuổi là cơ hội tốt nhất để xây dựng cho trẻ nền tảng phát triển cả về thể chất lẫn tinh
thần.
Khoa học kỹ thuật không ngừng phát triển mỗi ngày, lượng thông tin trong xã hội cũng trở nên
tăng vọt, mục tiêu hàng đầu của giáo dục hiện đại không còn gói gọn đơn thuần ở việc dạy trẻ
những kiến thức sẵn có, mà chính là dạy trẻ kỹ năng tự học suốt đời. Trẻ có kỹ năng tự học suốt
đời sẽ dễ dàng thích nghi, phát triển một cách tích cực và nổi trội trong cuộc sống sau này. Kỹ
năng tự học suốt đời thể hiện ở sự đam mê học tập, tò mò, và có óc phân tích. Sách chính là
nguồn tài liệu vô tận để trẻ thỏa lòng đam mê, tìm tòi kiến thức mới ngay cả khi trẻ trưởng thành
và rời ghế nhà trường.
Phương pháp giáo dục trẻ thông minh sớm giúp trẻ ham thích khám phá, có khả năng đọc sách
tốt và nhanh từ khi còn rất nhỏ. Có được kỹ năng đặc biệt này, trẻ sẽ rất có hứng thú và say mê
sách, cũng như phát triển nổi trội cả về thể chất lẫn tinh thần so với trẻ em cùng lứa.
Giáo dục thời kì sớm là gì?
Con người là động vật có tinh thần. Não là bộ máy của trí tuệ. Chức năng bộ não được Engels ca
ngợi là “loài hoa đẹp nhất trên trái đất”. 0 tuổi (thai nhi) – 6 tuổi là thời kì bộ não phát triển
nhanh chóng. Trước thời kì bộ não phát triển, nó là thời kì sớm nhất của con người. Ở thời kì
này, chúng ta nên dành cho trẻ sự ảnh hưởng, dẫn dắt, bồi dưỡng khai phá tiềm năng, tức gọi là
giáo dục sớm.
Giáo dục sớm là một môn khoa học, hiểu theo ý nghĩa nào đó, cũng có thể là một môn khoa học
mới ra đời. Nhất là giáo dục từ lúc thai nhi đến lúc 3 tuổi, cơ hồ nó chỉ cònlà một khoảng không,
một khoảng đất hoang chưa khai khẩn, chờ mọi người đi khai khẩn, cày ruộng và làm cỏ.
Giáo dục sớm là một loại khách quan tồn tại. Dù bạn tán thành hay không tán thành, thừa nhận
hay không thừa nhận, tin hay không tin, cha mẹ người thân, hoàn cảnh gia đình, và xã hội đều
tiến hành một loại giáo dục nào đó đối với thai nhi, trẻ sơ sinh. Không giáo dục là không tồn tại.
Do đó, giáo dục sớm là giáo dục được mọi người tham gia và phổ biến nhất, số người tham gia
đông nhất, lịch sử giáo dục dài nhất. Đơn giản tiện lợi nhất, đầu tư tiết kiệm nhất. Người khởi
xướng “Phương án 0 tuổi”, chính là người có ý thức, tự giác, toàn diện, có khoa học, căn cứ vào
phân biệt chương mục rõ ràng. “Phương án 0 tuổi” đã đưa ra nội dung tham khảo dạy học đại
cương 15 mặt và hơn một trăm mục hoạt động tham khảo. Đây chính là “bộ công cụ ưu việt”
để khai mở tiềm năng trí tuệ, tố chất thông minh, tài năng, bồi dưỡng nhân cách cao đẹp
cho trẻ từ 0 – 6 tuổi, tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển của nhân tài.
Phương thức giáo dục “Phương án 0 tuổi”
Dạy trẻ từ khi còn là thai nhi, thuấm nhuần hoàn cảnh giáo dục, giáo dục vui chơi trong cuộc
sống, giáo dục học đường trong sự hoạt bát, giáo dục tình cảm khoa học.
Nét đặc sắc giáo dục của “Phương án 0 tuổi”
- Đem tính cách, phẩm chất tốt đẹp bồi dưỡng hàng đầu, nuôi dưỡng thành đứa trẻ có tính cách
vui vẻ hoạt bát, an tĩnh, chuyên chú, tích cực hướng thượng, dũng cảm tự tin, cần cù lương thiện,
ý chí kiên cường, trở thành thiếu nhi có tính độc lập, sáng tạo.
- Biết chữ sớm chọn cách viết chữ thành thạo, vui chơi biết chữ và xem đọc biết chữ, khiến cho
trẻ thơ nhận biết được vật. 3, 4 tuổi thoát nạn mù chữ, đi sâu vào việc xem đọc , phổ biến.
“Phương án 0 tuổi” cho rằng điều kiện giáo dục như nhau, trẻ thơ học ngôn ngữ thị giác (đọc
nhận chữ) và học ngôn ngữ thính giác (nghe và nói) đều dễ như nhau. Từ xưa đến nay, đây là sự
biến đổi có ý nghĩa đưa thời đại về thực tiễn và lý luận dạy học biết chữ.
- Tạo điều kiện cho trẻ học ngoại ngữ sớm để trẻ em xem việc học ngoại ngữ cũng như học tiếng
mẹ đẻ và trẻ có thể học một cách tự nhiên, chuẩn mực như trẻ học tiếng mẹ đẻ.
- Giáo dục của “Phương án 0 tuổi” là hướng về giáo dục tố chất phổ biến của toàn thể trẻ thơ,
không phải là giáo dục vượt cấp, giáo dục thiên tài. Nhưng trên cơ sở phổ biến, những gia đình
và nhà trẻ thực hiện theo “Phương án 0 tuổi” một cách kiên trì, khoa học và sự nghiêm túc tất
yếu sẽ xuất hiện hàng loạt nhi đồng thông minh sớm. Đây là điều mà chúng tôi hằng mong đợi,
cũng là để chứng minh thực tiễn rằng: mọi đứa trẻ đều là Thần đồng, trẻ không bình thường
cũng là Thần đồng nếu có phương pháp giáo dục ưu việt để khai mở tiềm năng trí tuệ thiên
bẩm vốn có của mỗi con trẻ. Vì vậy, “Phương án 0 tuổi” coi trọng và động viên phát triển sở
trường đặc biệt của trẻ thơ, cho trẻ học vượt, nâng cao vượt cấp. “Phương án” cho rằng, thiếu
nhi đồng sớm thông minh có nhiều hình thức như: hình thức ca múa dưới trăng, hình thức tăng
cường, hình thức sở trường đặc biệt v.v…, chúng đều là những nhân tài mầm non có tố chất cao.
Cho đến nay “Phương án 0 tuổi” đã cho ra đời vài ngàn trẻ thơ thông minh tài năng, đặc
biệt trong đó có nhiều tài năng được coi là xuất chúng, hiếm có của nhân loại từ xưa đến
thường. Khi giáo dục thời kì sớm được phổ cập thì giáo dục siêu thường cũng phát triển theo và
sẽ thay thế giáo dục phổ thông. Điều này cần phải có sự phấn đấu và sáng tạo của các thế hệ sau.
Lý tưởng cuối cùng của “Phương án 0 tuổi”
Thực hiện giáo dục thời kì sớm để hướng tới hiện đại hóa, hướng tới thế giới và hướng tới mục
tiêu chiến lược sau này, biến gánh nặng dân số của nước ta thành nguồn tài nguyên trí lực vô tận,
biến vấn đề nuôi dậy con cái khó khăn vất vả thành niềm hạnh phúc vô bờ bến, đồng thời thúc
đẩy biến đổi lớn về tư tưởng giáo dục và thể chế giáo dục.
TRẺ CÓ THỂ TẬP ĐỌC NGAY TỪ 9 THÁNG TUỔI'
"Không phải đến khi trẻ lên 4-5 tuổi cha mẹ mới bắt đầu dạy chúng tập đọc, đơn giản là vì đã
quá trễ", tiến sĩ Robert C. Titzer, một chuyên gia về giáo dục trẻ em ở Mỹ, lập luận. Phương
pháp dạy trẻ đọc sớm của ông đang được xem là một đột phá.
Robert Titzer cho rằng, cũng như cách chúng ta hướng trẻ con theo ngôn ngữ nói, đọc có thể học
được dễ dàng ngay từ giai đoạn đầu đời. Khi được trình bày một cách hài hước, tiếp cận theo
nhiều giác quan, thì tập đọc là một hoạt động rất thú vị cho trẻ con và cả những bé mới biết đi.
Nghiên cứu của ông cho thấy có một cửa sổ cơ hội học
ngôn ngữ bắt đầu từ khi trẻ biết đi và đóng lại khi trẻ lên
4. Trong giai đoạn cửa sổ này, trẻ được dạy đọc thì kỹ
năng sẽ tốt hơn hẳn so với bé được dạy ở lứa tuổi 5-6, dù có cùng chỉ số thông minh và địa vị xã
hội.
Theo Titzer, những bằng chứng khoa học cho thấy rằng trong những năm đầu đời, não bộ trẻ
phát triển rất nhanh và có những tiềm năng lớn. Trong giai đoạn này, khi các giác quan thính
giác, thị giác, xúc giác được kích thích đúng phương pháp, trẻ sẽ phát triển tốt nhất tiềm năng trí
tuệ sẵn có. Tiềm năng của não bộ trẻ là cơ sở của các chiến lược giáo dục sớm, trong đó có việc
học ngôn ngữ sớm. Chính vì vậy tập đọc ngay từ thơ ấu sẽ dễ dàng hơn nhiều so với bất kỳ giai
đoạn nào khác.
"Trong thời kỳ sơ sinh, trẻ em có khả năng học ngôn ngữ tự nhiên ở mức độ cao hơn bất cứ giai
đoạn nào trong cuộc đời. Tôi đã phát triển phương pháp học đọc đa giác quan mới này để tận
dụng cửa sổ cơ hội của trẻ để học ngôn ngữ", Titzer cho biết.
Giải pháp của ông là: Để trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi tiếp xúc với ngôn ngữ đọc cũng như ngôn
ngữ nói thông qua chương trình đa giác quan sinh động mà trẻ có thể vừa nhìn thấy từ vừa nghe
hút sự chú ý của các chuyên gia, phụ huynh và giới truyền thông. Công trình của ông đã được
Robert Titzer và con gái
Aleka. Ảnh:
yourbabycanread.com
đăng trên các tờ báo khoa học, như Psychological Review. Ông từng giảng dạy tại 3 trường đại
học khác: Penn State, ĐH Indiana và ĐH quốc gia California ở Fullerton.
Để bạn đọc hiểu rõ hơn phương pháp giáo dục đặc biệt này, VnExpress.net sẽ tổ chức buổi phỏng
vấn trực tuyến với tiến sĩ Robert C. Titzer vào 14h chiều ngày thứ ba, 5/8. Bạn đọc có thể đặt
câu hỏi ngay từ bây giờ tại đây.
'Hãy cho trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc'
"Sáng sớm là thời điểm trẻ tiếp thu tốt nhất, hoặc trước và sau khi bé ngủ trưa", tiến sĩ Robert C.
Titzer trao đổi về quan điểm cho trẻ học đọc tốt nhất từ 1 đến 4 tuổi trong buổi phỏng vấn trực
tuyến với VnExpress.net chiều ngày 5/8.
- Thưa tiến sĩ, đây là phương pháp giáo dục trẻ em mới, tôi chưa thể hình dung nó ra sao. Ông có
thể hướng dẫn tôi cụ thể được không? (Truong Thi Bich Loan, 36 tuổi, Hà Nội)
- Xin cảm ơn vì bạn đã đặt câu hỏi này. Phương pháp học đa giác quan là phương pháp mà qua
đó trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc. Khi trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc thì
sẽ học tốt hơn. Trong trường hợp học đọc, trẻ nhìn hình ảnh của ngôn ngữ xem thể hiện ngữ
nghĩa của từ. Trẻ vừa nghe vừa nhìn từ, sau đó xem sự thể hiện hoạt động theo nghĩa của từ đó.
Chính bằng cách này chúng ta đã giúp cho trẻ học bằng nhiều giác quan cùng một lúc.
- Con tôi 9 tháng tuổi, nếu như theo phương pháp của tiến sĩ thì nên cho trẻ tập đọc từ bây giờ để
trẻ có thể phát huy được tốt nhất khả năng của mình. Nhưng tôi cảm thấy rằng hơi quá sức với
trẻ khi còn quá nhỏ. Hiện tại khi ở lứa tuổi này chỉ học nói bập bẹ, nhiều đứa trẻ còn chưa nói rõ
từ nào vậy thì phải dậy trẻ học đọc như thế nào? Tiến sĩ có thể chia sẻ kinh nghiệm dạy con của
mình cho chúng tôi được không? (Hà Thị Vân, 29 tuổi, Nha Trang)
- Nguyên tắc cơ bản của giáo dục trẻ là hướng dẫn và kích thích sự thích thú tham gia của trẻ,
cho nên sẽ trở thành quá sức nếu chúng ta buộc trẻ học dưới áp lực của cha mẹ hay thầy cô. Hiện
nay với bé 9 tháng tuổi, chỉ nên sử dụng những từ chỉ các bộ phận cơ thể khi trò chuyện với trẻ.
Ví dụ khi bảo bé chỉ mũi thì đưa kèm chữ "mũi" để bé làm quen. Khi việc này lặp đi lặp lại
nhiều lần, bé sẽ thuộc luôn mặt chữ "mũi" và chỉ đúng vào mũi của mình ngay khi bé chưa biết