Vì sao cổ phiếu ngân hàng tăng giá?
Nhìn lại thời gian hơn một năm qua, cổ phiếu của các
ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) đã có
những bước nhảy vọt về giá làm ngạc nhiên không chỉ
những nhà đầu tư không chuyên mà cả các chuyên gia
tài chính ngân hàng. Theo tôi, có bảy lý do đằng sau
sự tăng gia mạnh mẽ này và các yếu tố này liên hoàn,
tác động cộng hưởng và quan hệ hỗ tương, gồm:

1. Nguyên nhân cốt lõi không thể chối cãi là hoạt động
kinh doanh có hiệu quả cao và rất ổn định của các
NHTMCP trong 4-5 năm gần đây. Khi nhìn vào tăng
trưởng các mặt và lợi nhuận của các ngân hàng từ
năm 2000 đến nay thì chúng ta sẽ rõ (xem biểu đồ).

2. Nguyên nhân thứ hai thoạt nhìn không quan trọng
nhưng được xếp vào loại cơ bản - là nguồn gốc của mọi vấn đề - đó là nhu cầu tăng vốn điều lệ
liên tục theo tốc độ tăng trưởng hàng năm của ngân hàng. Đây là một đặc thù của ngành ngân
hàng so với các ngành sản xuất kinh doanh khác. Theo quy định thì các ngân hàng phải đảm bảo
chỉ số vốn tự có/tổng tài sản có rủi ro trên 8%. Nói cách khác, khi ngân hàng phát triển và tài sản
có tăng lên bao nhiêu thì đòi hỏi phải tăng vốn tự có lên tương ứng thông qua việc phát hành
thêm cổ phiếu ra thị trường. Trong mỗi đợt phát hành, giá mà ngân hàng bán cho các cổ đông
chiến lược đã tạo ra cho cổ đông mức chênh lệch giá rất cao.

Thí dụ: trong năm 2005 khi ACB bán gần 10% (56.000 cổ phần) cho Standard Chartered với mức
giá 6,2 triệu đồng/cổ phần thì đã tạo ra một khoản chênh lệch (premium) là (6,2 triệu - 1 triệu) x
56.000 cổ phần = 291 tỉ đồng, có nghĩa là mỗi cổ đông của ACB khi đó thụ hưởng mức lãi 44%.

3. Nguyên nhân thứ ba tạm gọi là yếu tố kỹ thuật mà các ngân hàng đang áp dụng, bao gồm chia
cổ tức (toàn bộ hay một phần) bằng cổ phiếu; chia phần chênh lệch giá có được sau khi phát
hành cổ phiếu. Những yếu tố này đem lại lợi ích cho cổ đông tương tự như việc các ngân hàng

vay vốn tại ngân hàng hoặc thông qua nghiệp vụ Repo (mua lại) tại các công ty chứng khoán với
một mức chi phí vốn (lãi vay, khoảng 1-1,1%/tháng) thấp hơn nhiều so với lợi nhuận thu được.
Với mức cho vay tương đương 50-60% giá cổ phiếu trên thị trường thì các nhà đầu tư có một tỉ
đồng có thể mua được 2 tỉ đồng cổ phiếu sau nhiều vòng quay.
7. Nguyên nhân cuối cùng thuộc về niềm tin. Các nhà đầu tư hiện nay đều tin tưởng rằng các
NHTMCP rất khó phá sản, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước sẽ không để cho điều đó xảy ra vì
sự liên quan mật thiết của các NHTMCP trong hệ thống ngân hàng VN.
(theo Thời báo kinh tế Sài gòn)