Chương 1 Khái niệm chung về đường ôtô
Chương 1
Khái niệm chung về đường ôtô
1.1.Những khái niệm cơ bản
1.1.1.Khái niệm về môn học
Môn học thiết kế đường ôtô là môn khoa học nghiên cứu các nguyên lý và phương
pháp thiết kế tuyến đường và các công trình trên đường (nền đường , mặt đường , cầu cống,
các công trình phục vụ khai thác đường và tổ chức giao thông trên đường) để đảm bảo cho
đường ôtô thực hiện được vai trò của nó trong hệ thống giao thông vận tải.
1.1.2.Nội dung chủ yếu của môn học
Trên cơ sở phân tích cơ học đưa ra các nguyên lý xác định các yếu tố cơ bản của đường
trên bình đồ , trắc dọc và ngang .
Thiết kế nền đường và các công trình chống đỡ nền đường.
Thiết kế mặt đường .
Thiết kế các nút giao thông, thiết kết quy hoạch lưới đường .
Thiết kế các công trình phục vụ khai thác và đảm bảo giao thông trên đường .
1.1.3.Tầm quan trọng của ngành vận tải
Có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế quốc dân , trong các lĩnh vực chính trị ,
hành chính, quốc phòng , văn hóa và du lịch .(vận chuyển vật liệu xây dụng , máy móc để
xây lắp nhà máy , vận chiyển nguyên vật liệu cho nhà máy hoạt động , phân phối sản phẩm
đến tay người tiêu dùng )
1.2.Các hình thức vận tải
1.2.1.Vận tải thủy
Gồm vật tải sông và vận tải bỉển (tỷ trọng vận tải biển chiếm 65% tổng số lượng hành
hóa vận tải trên thế giới ).
Đặc điểm của vận tải thủy : Tiết kiệm năng lượng vận chuyển nên giá cước rẻ (chi phí
nhiên liệu vận chuyển một tấn hàng chie bằng 1% so với vận tải hàng không) , tốc độ vận
chuyển chậm , thường vận chuyển các loại hàng công kềnh (máy móc , ngũ cốc, dầu lửa ) ,
tiền đầu tư chủ yếu vào phương tiên và bến cảng (vào luồng ít).
Tổng lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường thủy ở nước ta hàng năm khoảng 4 tỷ.
1.2.2.Vận tải đường sắt

Tuyến đường là đường nối giữa các điểm tim đường ( các điểm nằm giữa nền đường
hoặc giữa phần xe chạy ).
Một con đường thường được thể hiện trên ba bản vẽ cơ bản : Bình đồ , trắc dọc và trắc
ngang .
Bình đồ là hình chiếu bằng của tuyến đường trên địa hình. Ngoài yếu tố địa hình biểu
diễn bằng các đường đồng mức , tuyến đường được xac định bởi các yếu tố sau :
-Điểm xuất phát , điểm tới và các điểm chuyển hướng .
-Các góc ngoặt ở chỗ đổi hướng tuyến .
-Chiều dài và góc phương vị của các đoạn thẳng
-Các yếu tố đường cong(góc ngoặt , bán kính cong R , chiều dài đường tiếp tuyến )
-Các cọc lý trình , các vị trí công trình cầu cống
Trắc dọc lầ mặt cắt đứng dọc theo tuyến đường đã duỗi thẳng.
Trắc dọc thường được vẽ với tỷ lệ chiều đứng gấp 10 lần chiều dài . Cao độ tự nhiên
thể hiện trên trắc dọc theo thói quen bằng mực đen .
2
Chương 1 Khái niệm chung về đường ôtô
Cao độ thiết kế được thể hiện bằng mầu đỏ và được gọi là đường đỏ . Đường đỏ có thể
thể hiện điểm tim đường hoặc điểm mép nền đường với đường cao tốc nên cần có ghi chú.
Trên trắc dọc , các độ dốc thể hiện bằng các đường thẳng các chế độ thay đổi được nối
bằng các đường cong lồi hay lõm để cho xe chạy êm thuận.
Đường đỏ được xác định bằng :
-Cao độ thiết kế điểm đầu và cuối
-Độ dốc dọc và chiều dài các đoạn dốc
-Đường cong lồi hoặc lõm tại chỗ độ dốc thay đổi và các yếu tố của nó
-Cao độ thiết kế (cao độ đỏ ) của cac điểm trung gian , các điểm có công trình, các
điểm lý trình ,các điểm thay đổi địa hình.
Căn cứ vào cao độ đỏ và cao độ đen , xác định được khối lượng đào đắp .
Trắc ngang là hình chiếu các yếu tố của đường lên mặt phẳng thẳng góc với tim đường.
Trên trắc ngang , cao độ tự nhiên cũng thể hiện bằng mầu đen
Các yếu tố thiết kế trên trắc ngang bao gồm:

Xe đạp là loại hình giao thông thuật lợi vì đầu tư thấp tiện lợi , không ô nhiễm môi
trường .
Xe đạp ở Việt Nam có chiều dài khoảng 1,8m ,rộng 0,8m , tốc độ trung bình trong
thành phố khoảng 12km/h.
Lượng xe đạp trong các thành phố rất đông , gây trở ngại cho giao thông vận tải , trên
đường quốc lộ lượng xe đạp giảm nhưng tai nạn giao thông nhiều.
Xe máy là phương tiện giao thông rất linh hoạt , đang thế dần xe đạp
Xe máy tốc độ khá cao , người điều khiển ít được huấn luyện đầy đủ nên xe máy là
thành phần gây nhiều tai nạn giao thông nhất (36,68 % - theo số liệu thống kê từ 1986
-1992)
3) Các loại xe khác
Trong thành phố còn có các loại xe như xe lam , bông sen , xích lô , đường ngoài
thành phố còn có các loại máy nông nghiệp , xe súc vật kéo . Các laọi xe này gây nhiều
trở ngại cho giao thông , gây nhiều tai nạn , trên đường cao tốc cấm lưu thông.
1.4.Mạng lưới đường ôtô và cấp hạng kỹ thuật đường ôtô
1.4.1.Mạng lưới đường ôtô
Mạng lưới đường ôtô là hệ thống các đường nối liền các trung tâm giao thông của một
khu vực.
Một mạng lưới đường tốt là mạng lưới có hình dạng phù hợp với các hướng vận
chuyển hàng hóa , hành khách chủ yếu và trình độ trang bị (cấp hạng kỹ thuật ) đáp ứng
được nhu cầu vận chuyển đặt ra .
Mức độ phát triển mạng lưới đường ôtô được đánh giá bằng các chỉ tiêu sau :
-Mật độ đường trên 1000km
2
diện tích lãnh thổ (ở các nước phát triển chỉ tiêu này là
250-1000km , nước chậm phát triển nhỏ hơn 100km , nước đang phát triển 100-
250km)
-Chiều dài đường trên 1000 dân(trung bình : 3-5km/1000)
-Chiều dài đường trên một phương tiện giao thông (Mạng lưới đường được xem như
đủ nếu đạt 50m đường cho một ôtô , 20-50m : cần bổ sung , nhỏ hơn 20 : còn quá thiếu

phương , đường nối các cảng , ga xe lửa , sân bay thứ yếu .
V
5
Đường dịa phương trong tỉnh , liên huyện
Đường nối các khu vực công nghiệp nhỏ , các công trình , hợp
tác xã
VI
Sự lựa chọn cấp hạng của đường còn phải tuân thủ qui định về lưu lượng xe như bảng
1-2
5
Chương 1 Khái niệm chung về đường ôtô
Bảng 1-2 Phân cấp đường theo lưu lượng xe
Cấp đường I II III IV V VI
Lưu lượng
xe tính toán
(xe/ngày.đêm)
6000 3000-
6000
1000-
3000
300-1000 50-300 50
Mỗi cấp hạng đường sẽ có các chỉ tiêu kỹ thuật cơ bản tương ứng , trong đó tốc độ xe
chạy tính toán là chỉ tiêu cơ bản nhất .
TCVN 4054-85 qui định tốc độ xe chạy tính toán là tốc độ lớn nhất của xe đơn chiếc
có thể chạy an toàn trong điều kiện bình thường về sức bám giữa bánh xe và mặt đường (mặt
đường khô ráo và ẩm sạch) (Bảng 1-3)
Bảng 1- 3 Tốc độ xe chạy tính toán (TCVN 4054-85)
Cấp đường Địa hình bình thường Địa hinh miền núi
I
II