Chỉång 4:
CÄÜT &THANH NẸN ÂỤNG TÁM
ξ1.Khại niãûm chung
Hçnh 4.1: Cäüt tiãút diãûn khäng âäøi
1.1.Âàûc âiãøm chung:
Cäüt v thanh nẹn âụng tám l kãút cáúu
thỉåìng dng trong kãút cáúu thẹp nhỉ: cäüt nh,
cäüt sn cäng tạc, thanh nẹn trong dn.
Cäüt cọ cạc bäü pháûn chênh:
- Âáưu cäüt: bäü pháûn âåí cạc kãút cáúu bãn
trãn v phán phäúi ti trng xúng thán cäüt.
- Thán cäüt: bäü pháûn chëu lỉûc cå bn,
truưn ti trng tỉì bãn trãn xúng mọng.
- Chán cäüt: bäü pháûn liãn kãút cäüt våïi
mọng, phán phäúi ti trng tỉì bãn trãn xúng
mọng.
1.2.Cạc loải cäüt:
Hçnh 4.2: Cäüt tiãút diãûn thay âäøi
Cäüt cọ nhiãưu loải ty theo cạch phán loải:
 Theo sỉí dủng:
- Cäüt nh cäng nghiãûp
- Cäüt nh khung nhiãưu táưng
- Cäüt âåí sn cäng tạc
- Cäüt âåí âỉåìng äúng
 Theo cáúu tảo:
- Cäüt âàûc - Cäüt räùng
- Cäüt tiãút diãûn khäng âäøi
- Cäüt báûc thang
 Theo så âäư chëu lỉûc:

Theo âäü bãưn:
.R
F
N
=
γσ
≤
(4.2)
Theo äøn âënh:
.R.
F
N
=
min
ϕγσ
≤
(4.3)
Våïi:
ϕ
min
: Hãû säú ún dc âỉåüc tênh hay tra bng theo
λ
max
.

λ
max
: Âäü mnh låïn nháút trong 2 phỉång: x-x v y-y.

λ

max

≤
[
λ
] (4.5)
Våïi: [
λ
]: Âäü mnh giåïi hản cho båíi QP.
- Âãø cäüt khäng bë máút äøn âënh củc bäü trỉåïc khi máút äøn âënh täøng thãø:

(4.6)
σ
cb
th

th
th
≥
σ
ξ2.Cäüt âàûc:
Hçnh 4.3a: Cäüt âàûc tiãút diãûn I
2.1.Cạc loải tiãút diãûn:
1.
Tiãút diãûn I:
- Âån gin
- Tha mn cạc u cáưu thiãút kãú
- Dãù liãn kãút våïi kãút cáúu khạc.
Hçnh 4.3b: Cäüt âàûc tiãút diãûn chỉí tháûp
2.Tiãút diãûn +:

Nhổng phaới:





min
theo õióửu kióỷn ọứn
õởnh cuỷc bọỹ.
Tổỡ õióửu kióỷn:


cb
th

th
th

Vaỡ xeùt õóỳn: - Sổỷ cong vónh ban õỏửu
- Sổỷ õỷt lổỷc lóỷch tỏm ngỏựu nhión laỡm

cb
giaớm.
óứ ọứn õởnh cuỷc bọỹ:
1.Baớn caùnh:
b
o
c



E
R

=
:õọỹ maợnh quy ổồùc.

Hỗnh 4.5: Sổồỡn doỹc
Cọỹt I: vồùi: 0,8: (25:CT3)

h
b
0


E
R

(31:CT3) (4.8)
Vồùi
> 0,8: (>25:CT3)







=
b
o

0
coù thóứ khọng cỏửn õỷt sổồỡn doỹc
nhổng phỏửn tióỳt dióỷn buỷng bở mỏỳt ọứn õởnh khọng kóứ vaỡo
tióỳt dióỷn chởu lổỷc

80 - Kờch thổồùc sổồỡn doỹc:
b
s
10
b
(4.11)

s
0,75
b
(4.12)
Hỗnh 4.7: Sổồỡn ngang

Tióỳt dióỷn sổồỡn õổồỹc kóứ vaỡo tióỳt dióỷn tờnh toaùn
cuớa cọỹt.
- Sổồỡn ngang: õổồỹc õỷt khi:

h
b0
/

2,2 E / R

- Cọỹt t/h taùn: - a a
max
2.3.Choỹn tióỳt dióỷn:
1.
Caùc bổồùc:
Xaùc õởnh N tờnh toaùn.
Xaùc õởnh l
ox
,l
oy
; Dổỷ kióỳn tióỳt dióỷn.
Choỹn tióỳt dióỷn ; Kióứm tra.
2.Choỹn tióỳt dióỷn vaỡ kióứm tra:

Hỗnh 4.8:
Sồ bọỹ choỹn:
F
yc
=
N
m. .R

(4.16)
Vồùi:
gt
=100 ữ 70 Khi: N = 150 ữ 250T
= 70
ữ 50 Khi: N 250T
Mỷt khaùc:
i

:cho bồới qui phaỷm.
Tổỡ: F
yc
, h
yc
, b
yc
, vaỡ õ/k ọứn õởnh cuỷc bọỹ
b
,
c

Tổỡ tióỳt dióỷn õaợ choỹn
F , J
x
, J
y
, i
x
, i
y
,
x
,
y
,
min
Vaỡ kióứm tra:
x
[] ;


h
yc
, b
yc
vaỡ õ/k ọứn õởnh cuỷc bọỹ
b
,
c
2.4.Vờ duỷ:
Choỹn tióỳt dióỷn cọỹt I chởu neùn trung tỏm vồùi N = 410T, l
0x
=9,1m, l
0y
=4,55m.
Giaớ thióỳt:
gt
= 60 =0,86 F
yc
=
N
m. .R

= 228 cm

i
yc

=
i
yc
y
y

= 32 cm
Choỹn tióỳt dióỷn nhổ hỗnh veợ:
Kióứm tra ọứn õởnh cuỷc bọỹ:
Hỗnh 4.9:
b
o
/
c
= 40/2x2,2 = 9,1 <15
h
o
/
b
= 40/1,2 = 33 <[ h
o
/
b
]
Coù: F = 224 cm
2
, J
x
= 84900 cm
4

3.1.Tióỳt dióỷn:

Hỗnh 4.10:

82 -Trủc thỉûc: càõt váût liãûu.
-Trủc o: Khäng càõt váût liãûu.
3.2.Cáúu tảo:
 Khe håí giỉỵa 2 nhạnh ≥ 100 ÷ 150 : âãø dãù sån bãn trong.
 Liãn kãút nhạnh âãø :
- Bo âm äøn âënh tỉìng nhạnh v ton cäüt.
- Chëu Q do lãûch tám khi âàût ti hay chãú tảo.
Hçnh 4.11:
 Hãû giàòng cọ 2 loải:
1.Hãû thanh giàòng:
Thanh giàòng âỉåüc lm bàòng thẹp gọc ≥ L40x5.
Âàûc âiãøm: - Âäü cỉïng låïn chäúng xồõn khe.
- Chãú tảo phỉïc tảp.
Sỉí dủng: Khi ti trng låïn, cäüt cao.
Chụ : Trủc thanh häüi tủ bãn ngoi nhạnh cäüt âãø tàng
phảm vi liãn kãút nhạnh cäüt v thanh giàòng.
2.Hãû bn giàòng:

1.Truỷc thổỷc:
Truỷc cọỹt truỷc nhaùnh: khọng aớnh hổồớng bồới hóỷ giũng nón cọỹt laỡm vióỷc nhổ cọỹt
õỷc.

y
oy
i
l
=
y

(4.22) Vồùi: i
y
= i
y
n
2.Truỷc aớo:
Truỷc cọỹt truỷc nhaùnh: coù aớnh hổồớng bồới hóỷ giũng.
Khi laỡm vióỷc hóỷ giũng bióỳn daỷng laỡm khaớ nng ọứn õởnh cuớa cọỹt giaớm. Nón khi
tờnh ta duỡng õọỹ maợnh tổồng õổồng.


tõ
=
à
.

x
(4.23)


=
l
i
n
x
n

b.Cọỹt thanh giũng:

tõ
G
F
F
= + k
x
2
1
. (4.25)
Vồùi : F
G
: dióỷn tờch tióỳt dióỷn thanh giũng kóứ caớ 2 mỷt rọựng.
k
1
: Hóỷ sọỳ phuỷ thuọỹc goùc
1
giổợa thanh giũng vaỡ nhaùnh cọỹt.Vỗ

1
45 ữ 60
0

y
=
l
oy
gt


Vồùi:

gt
= 90 ữ 60 Khi: N = 150 ữ 250T
= 60
ữ40 Khi: N 250T
Tổỡ F
yc
, i
yc
choỹn qui caùch theùp hỗnh U,I cho phuỡ hồỹp.
Kióứm tra ọứn õởnh theo phổồng truỷc y - y:


y
R =
N
F
m.
y
.

(4.28)

2
1

.
F
F
G
(4.31)
Trong õoù F
G
,

n
õổồỹc giaớ õởnh trổồùc. Thổồỡng lỏỳy:

n
= 30 ữ 40

x

i =
l
yc
x
ox

x
yc
(4.32)


(4.33)
Vồùi:

y
õổồỹc tờnh tổỡ

tõ
3.5.Tờnh hóỷ giũng buỷng:

Hỗnh 4.15:
1.
Khaùi nióỷm vóử lổỷc cừt qui ổồùc:
óỳn traỷng thaùi giồùi haỷn do thanh bở uọỳn cong nón sinh ra
lổỷc cừt trong thanh.

Q
dy
dx
=
dM
dx
= N
th
.

Vồùi: y = f.sin x/l

Q
max
= N

2.Tờnh baớn giũng:
Theo thổỷc nghióỷm vaỡ tờnh toaùn khi cọỹt õaỷt õóỳn traỷng thaùi giồùi haỷn thỗ cọỹt bở cong
vaỡ trón tổỡng nhaùnh cọỹt coù bióỳn daỷng theo õổồỡng cong chổợ S .Trong õoù coù caùc õióứm
M=0, nón ta thay vaỡo õoù bừng khồùp. Kóỳt cỏỳu thaỡnh tốnh õởnh. Cừt 1 õoaỷn õóứ xeùt: 85
Hỗnh 4.16:

Hỗnh 4.17: Dổồùi lổỷc cừt Q
r
= Q
qổ
/2 baớn giũng chởu:


= 6 ữ 12 mm
- Khoaớng caùch giổợa 2 baớn giũng: l
n
= (30 ữ 40) i
x
n

b.Lión kóỳt:
Lión kóỳt haỡn: - h
h
=

g
Lión kóỳt taùn: - Mọựi bón lỏỳy 2, 3 hay 4 õinh õọỳi vồùi cọỹt nheỷ,vổỡa hay nỷng.
3.Tờnh thanh giũng:
a.Thanh giũng xión:
Hỗnh 4.18:
Chởu lổỷc doỹc truỷc:

N
tx
=
Q
sin
r

(4.36)


tx

Nọỳi khồùp: duỡng 2 bulon

20 ữ 25 õóứ õởnh vở khi thi cọng vaỡ chởu uọỳn ngỏựu
nhión.
Nọỳi ngaỡm: duỡng 4 bulon

20 ữ 36
Lọự bulon trón baớn õóỳ coù õổồỡng kờnh

l
=(1,5 ữ 2)

b
õóứ dóự lừp cọỹt. Sau khi õởnh vở
cọỹt ta õỷt thóm tỏỳm õóỷm coù õổồỡng kờnh lọự

l
lồùn hồn

b
khoaớng 3mm, vaỡ haỡn vồùi baớn õóỳ
trổồùc khi vỷn ócu.
Chỏn cọỹt õỷt thỏỳp hồn mỷt nóửn
0,5m, sau õoù õọự bótong õóứ chọỳng rộ.

F
m
: dióỷn tờch mỷt moùng.
b.Bóử rọỹng B: lỏỳy theo cỏỳu taỷo:
B = b + 2(

dõ
+ c) (4.40)
Hỗnh 4.20:
Vồùi: b: khoaớng caùch giổợa hai dỏửm õóỳ.


dõ
: bóử daỡy dỏửm õóỳ .


dõ
=10 ữ 16mm: õọỳi vồùi cọỹt t/h haỡn.

87 =80
ữ 100mm: õọỳi vồùi cọỹt t/h taùn.
c = (2 ữ 4)

dõ
=20 ữ 40mm
L = F/B
ọỳi vồùi cọỹt chởu neùn õuùng tỏm hồỹp lyù nhỏỳt laỡ: L/B = 0,5

Nóỳu dỏửm õóỳ lión kóỳt vaỡo nhaùnh cọỹt bũng 4 õổồỡng haỡn thỗ:

h
R
dõ
g
h
l =
N
4. .h
h
h


.
(4.43)
Vồùi: h
h
= (1 ữ 1,2)
dõ
= 10 ữ 14 mm
b.Bóử daỡy dỏửm õóỳ:
Xaùc õởnh theo õọỹ bóửn cuớa dỏửm õóỳ dổồùi aùp lổỷc cuớa moùng truyóửn lón.
5.Muợ cọỹt:
óứ õồớ cỏỳu kióỷn bón trón. óứ nọỳi khồùp giổợa cọỹt vaỡ rổồỡng ngang, õồn giaớn nhỏỳt laỡ
duỡng baớn õỏỷy coù
õ
= 16 ữ 25 mm.

Hỗnh 4.21: