Bài 11: Đô Thị Hoá và Vấn Đề Di Cư từ Nông Thôn ra Thành Thị
Munir Mahmud
Dịch viên: Lê Thu
Trong những năm vừa qua, người dân ở các nước đang phát triển di chuyển
ồ ạt tới các thành phố với một tốc độ chưa từng thấy. Như đã đề cập đến
trong buổi học trước, chúng ta quan sát thấy điều đó trong thời điểm, khi các
nước phát triển hiện nay luôn tăng tưởng, nhưng dân cư thành thị tăng lên
với một tốc độ chậm hơn sự phát triển của các ngành và chắc chắn với một
tốc độ chậm hơn các công việc đang được tạo ra trong khu vực sản xuất. Tuy
nhiên, hiện nay vấn đề này rất khác đối với các nước đang phát triển. Ở các
nước này chúng ta nhận thấy rằng dân cư ở các thành phố đang tăng lên với
tỷ lệ nhanh hơn nhiều so với tăng trưởng trong khu vực sản xuất. Vì thế
trong khi các mô hình phát triển kép như mô hình Lewis có thể được áp
dụng rộng rãi trong giai đoạn này khi mà các nước phát triển hiện nay đã
tăng trưởng, họ không thể giải thích được việc các nước đang phát triển lại
gặp phải tình trạng thất nghiệp gay gắt ở đô thị. Ngoại trừ các mô hình phát
triển kép (đã thừa nhận chỉ có hai khu vực kinh tế, khu vực sản xuất nông
nghiệp truyền thống và khu vực sản xuất chế biến hiện đại), các nhà kinh tế
hiện nay đã bắt đầu thừa nhận sự tồn tại cần thiết của khu vực thứ ba. Cụ thể
là khu vực không chính thức.
Khu vực phi chính thức (Informal Sector): Khu vực này bao gồm các
hoạt động không hoàn toàn là bất hợp pháp, nhưng thường không được sự
chấp nhận của xã hội và hầu hết các hoạt động này đều không đăng ký với
1
nhà nước. Chẳng hạn như: đứng đường, bán hàng rong, mài dao, viết thư,
thu lượm đồng nát, đánh giày, v.v sơn đông mãi võ!
Các đặc điểm của người lao động trong khu vực phi chính thức: Phần
lớn người lao động trong khu vực này:
1. là các cư dân vừa mới chuyển từ vùng nông thôn tới
2. họ ít được đào tạo hay không được đào tạo chính thức
3. họ thường không có chuyên môn

tại nan giải vấn đề thất nghiệp. Chúng ta đã bàn thảo đến biểu đồ của mô
hình này. Có một thiếu sót trong cuốn sách trong việc định nghĩa L
US
mà tôi
muốn các bạn chữa lại. Nếu các bạn không đến lớp, hãy nói với một người
bạn tham gia buổi học ngày hôm nay hay tới nói với tôi. L
US
nên được định
3
nghĩa như tổng số lực lượng lao động ở đô thị. Điều đó sẽ bao gồm cả các
lao động được thuê mướn và người lao động thất nghiệp. Cuốn sách này
định nghĩa nó chỉ là các lao động không được thuê mướn ở thành phố. Sách
giáo khoa định nghĩa L
US
= O
M
L
A
- O
M
L
M
. Giải thích chính xác về L
US
(phù
hợp với mô hình này) là L
US
= O
M
L

giá (price incentive micro model).
5. Các chương trình phát triển vùng nông thôn nên được khuyến khích. Các
chính sách tập trung vào cả nguồn thu từ khu vực nông nghiệp và phi nông
nghiệp đều phải được chú trọng.
(TQ hiệu đính: xem xét cơ hội kinh tế giữa "nông thôn" và thành thị. Ở nông
thôn, đập 1 giạ lúa, tương đương với 40kg gạo, được 40 ngàn. Một người
siêng năng làm việc cực nhọc được 80 ngàn/1 ngày. Trong khi đấm lưng cho
Việt Kiều hay Việt Gian trúng mánh ở Thành Phố, tiền "bo" được 100 ngàn.
Vào những tháng ế như tháng tư đến tháng tám, đấm lưng 1 ngày 1 cái vẫn
nhiều tiền hơn đi đập lúa. Các ví dụ khác như, xem tiền kiếm sống của nông
dân hàng tháng là bao nhiêu? Các cô có ngoại hình đi làm nghề "lấy lỗ làm
lời" với Việt Kiều thì được bao nhiêu một đêm? Và các nhà chính sách ở
Việt Nam, hãy đặt mình vào trong hoàn cảnh các cô gái có ngoại hình tương
đối, nhưng thất học và không có tay nghề, thì các nhà kinh tế đó sẽ làm gì để
5
giúp cha mẹ tậu nhà, mua xe? Các nhà tâm lý học và tôn giáo thì nhấn mạnh
vào "tiết dục", nghĩa là "tri túc, tiện túc, đãi túc hà thời túc". Còn kinh tế
học, thì giả định rằng lòng tham con người vô đáy, nhưng nếu quân bình cơ
hội kinh tế, và không có lợi để người ta lên thành phố, người ta sẽ ở lại quê
cha đất tổ!!! Nương theo ý này, tại sao lại không có những chính sách đưa tệ
nạn mãi dâm ra khỏi thành thị mà mà đến các tỉnh. Nương nhờ vào đồng tiền
hoang phí của Việt Kiều và Việt Gian trúng mánh, xây dựng khách sạn và
kỹ nghệ "phục vụ" ngoài thành phố? Thêm, các cô làm nghề "lấy lỗ làm lời"
trên lý thuyết vẫn đang bị thất nghiệp, vì chính phủ không công nhận và
đánh thuế ngành đó. Sự hiện diện của Khu Vực Phi Chính Thức giải thích tại
sao, tuy tỷ lệ thất nghiệp trên thành phố cao, nhưng người nông thôn vẫn lên
thành thị. Vì họ có việc làm trong Khu Vực Phi Chính Thức, và đồng tiền
kiếm được vẫn cao hơn ở lại nông thôn.).
Nghiên cứu: Nền kinh tế Mexico:
Mexico là nước lớn thứ 3 ở Mỹ La-tinh. Mexico nằm dưới ách thống trị của

lồ tràn vào trong nước và đất nước lại thậm chí rơi vào vấn đề khó giải quyết
hơn. Họ vẫn đang cố gắng để khôi phục lại đất nước sau tình trạng này.
Nghiên cứu: Nước Ai Cập
Khi nghĩ đến Ai Cập, hiện lên tâm trí chúng ta là những kim tự tháp, những
ông vua Ai Cập cổ và các xác ướp. Đó là một đất nước có nền văn minh rực
rỡ vào giai đoạn sớm nhất. Đất nước đó cũng nằm ở vị trí chiến lược phía
7
nam Địa Trung Hải và ở phía tây Biển Đỏ. Mặc dù ngay từ đầu mảnh đất
này đã bị xâm chiếm bởi con người, tuy nhiên, nó chưa bao giờ bị chiếm
thành "thuộc địa" khi chúng ta xem xét nguồn gốc thuộc địa của các nước
đang phát triển. Lý do là 98% diện tích của đất nước này là sa mạc. Mặc dù
lưu vực sông Nilerất phì nhiêu và mặc dầu hết tất cả công việc trồng trọt là ở
bên bờ sông Nile, nhưng sản lượng nông nghiệp vẫn không thể đủ đáp ứng
nhu cầu của số lượng dân số ngày càng tăng. Chính vì vậy, nhập khẩu chính
của đất nước này là lương thực. Về các nguồn tài nguyên khoáng sản, Ai
Cập có dầu và gas. Học sinh không phải đóng học phí cho đến trình độ đại
học. Tuy nhiên, nước này lại chịu ảnh hưởng nặng nề bởi tình trạng "chảy
máu chất xám". Đơn giản là Ai Cập không đủ khả năng để giữ lại lực lượng
lao động có tay nghề ở lại trong nước. Cùng với vấn đề này, tỷ lệ tăng dân số
tăng 2% cũng đang gây ra tình trạng thất nghiệp khó kiểm soát ở nước này.
Vì thế, vấn đề lớn nhất của Ai Cập vẫn là giải quyết vấn đề thất nghiệp và
đồng thời cũng cần phải giảm bớt tình trạng chảy máu chất xám.
8