TÁC ĐỘNG CỦA THẢM HOẠ ĐẾN SỨC KHOẺ TÂM THẦN
VÀ CÁC BIỆN PHÁP CHĂM SÓC, HỖ TRỢ TÂM LÝ

Những năm gần đây, ngày càng có nhiều thảm hoạ do thiên tai (lũ
lụt, bão, núi lửa, sóng thần…) cũng như do chính con người (chiến
tranh, khủng bố, các tai nạn lớn…) gây ra mà tất cả mọi người trên thế
đều phải gánh chịu. Các thảm hoạ đã gây ra nhiều nỗi kinh hoàng, đau
thương, tang tóc… Không chỉ gây tổn thất về sinh mạng, của cải vật
chất. Các thảm hoạ còn gây tổn thương rất lớn về mặt tâm thần cho các
nạn nhân và cả cộng đồng. Chính vì vậy, Tổ chức Y tế thế giới (WHO)
và nhiều quốc gia đã đặc biệt quan tâm đến việc chăm sóc sức khoẻ tâm
thần, hỗ trợ tâm lý cho nạn nhân song song với các công tác cứu nạn
khác.
+ Ai là nạn nhân của thảm hoạ?
Theo WHO có 6 loại nạn nhân chịu tác động của thảm hoạ:
- Nạn nhân loại I : Người trực tiếp bị nạn.
- Nạn nhân loại II : Người thân của nạn nhân.
- Nạn nhân loại III: Người đến cứu hộ, cứu nạn.
- Nạn nhân loại IV: Các thành viên trong cộng đồng.
- Nạn nhân loại V : Người bị rối loạn khi nghĩ đến thảm hoạ.
- Nạn nhân loại VI: Người tình cờ liên quan đến thảm hoạ.
+ Thảm hoạ có thể gây ra những rối loạn tâm thần gì?
Thảm hoạ còn là những sang chấn tâm lý (stress) rất mạnh, do có
tính đột ngột, không lường trước được. Nó đe doạ đến tính mạng,
thường ảnh hưởng cùng một lúc đến nhiều người và nạn nhân có một
trải nghiệm dữ dội, mang tính chất nguy hiểm, ít nhiều gây ra các rối
loạn ý thức, phá vỡ cấu trúc tâm lý và loại trừ khả năng tự vệ. Do tác
động của thảm hoạ con người có thể bị các rối loạn tâm thần sau:
- Các rối loạn sau sang chấn đặc trưng: tập trung quanh trạng
thái khiếp sợ với các biểu hiện:
• Kích động cảm xúc: Cơn run rẩy, khóc lóc. Cảm xúc

• Kịp thời chăm sóc, cứu chữa các nạn nhân bị thương, bị
hoảng loạn về tinh thần.
• Giúp mọi người thoát ra khỏi sự đe doạ.
• Giúp mọi người đoàn tụ trong tình yêu thương.
• Chia sẻ kinh nghiệm ứng phó.
• Tạo cảm giác tình hình đã được kiểm soát càng sớm
càng tốt.
• Phân loại xem ai cần trợ giúp trước và giúp đỡ như thế
nào?
Kinh nghiệm các nước cho thấy, vai trò của các thầy thuốc chuyên
khoa tâm thần và tâm lý là rất quan trọng để hỗ trợ tâm lý và chăm sóc
sức khoẻ tâm thần cho nạn nhân thảm hoạ. Đó là người lập kế hoạch và
điều phối các ê-kíp hỗ trợ và chăm sóc, đồng thời là người tuyên truyền,
tư vấn cho nạn nhân.