Lời nói đầu
Trong nền kinh tế thị trờng, mục tiêu hàng đầu của các doanh nghiệp là
tối đa hoá lợi nhuận, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Để đạt đợc điều đó đòi
hỏi các nhà quản lý phải có những biện pháp thiết thực trong chiến lợc kinh
doanh của mình. Một trong những chiến lợc mũi nhọn của các doanh nghiệp là
tập trung vào khâu bán hàng. Đây là giai đoạn cuối cùng của quá trình luân
chuyển hàng hoá trong doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tạo nguồn thu bù đắp
những chi phí bỏ ra, từ đó tạo ra lợi nhuận phục vụ cho quá trình tái sản xuất
kinh doanh. Vấn đề đặt ra là làm sao tổ chức tốt khâu bán hàng, rút ngắn đợc
quá trình luân chuyển hàng hoá, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh.
Trong đó biện pháp quan trọng nhất, hiệu quả nhất phải kể đến là thực hiện tốt
công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Kế toán bán hàng và
xác định kết quả bán hàng giữ vai trò hết sức quan trọng, là phần hành kế toán
chủ yếu trong công tác kế toán của doanh nghiệp. Góp phần phục vụ đắc lực
hoạt động bán hàng của mỗi doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tăng nhanh khả
năng thu hồi vốn, kịp thời tổ chức quá trình kinh doanh tiếp theo, cung cấp
thông tin nhanh chóng để từ đó doanh nghiệp phân tích, đánh giá lựa chọn các
phơng án đầu t có hiệu quả.
Sau một thời gian ngắn thực tập ở Công ty cổ phần vật t tổng hợp Xuân
Trờng, đợc sự quan tâm giúp đỡ của các cán bộ Phòng Kế toán tại Công ty và
những kiến thức đã đợc học ở trờng em nhận thức đợc vai trò quan trọng của
công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng đối với sự hoạt động và
phát triển của doanh nghiệp. Vì vậy em đã chọn đề tài: Hoàn thiện kế toán
bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại Công ty cổ phần vật t tổng hợp
Xuân Trờng làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp.
1
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung của luận văn gồm 3 chơng:
Ch ơng I : Lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán
hàng trong doanh nghiệp thơng mại.
Ch ơng II : Tình hình thực tế về công tác kế toán bán hàng và xác định
kết quả bán hàng tại Công ty cổ phần vật t tổng hợp Xuân Trờng.

với Nhà nớc. Bên cạnh đó kết quả bán hàng còn là chỉ tiêu tài chính quan trọng
thể hiện rõ nét hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp.
3
Nếu tình hình tài chính tốt, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tham gia thị trờng vốn,
nâng cao năng lực tài chính. Hơn nữa, thông qua quá trình bán hàng đảm bảo
cho các đơn vị khác có mối quan hệ mua bán với doanh nghiệp, thực hiện kế
hoạch sản xuất và mở rộng sản xuất kinh doanh góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu
dùng của xã hội, giữ vững quan hệ cân đối tiền hàng, làm cho nền kinh tế ổn
định và phát triển.
1.2. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả
bán hàng
Trong các doanh nghiệp thơng mại hiện nay, kế toán nói chung và kế
toán bán hàng nói riêng đã giúp cho doanh nghiệp và cơ quan Nhà nớc đánh giá
mức độ hoàn thành kế hoạch về giá vốn hàng hoá, chi phí và lợi nhuận, từ đó
khắc phục đợc những thiếu sót và hạn chế trong công tác quản lý. Việc tổ chức,
sắp xếp hợp lý giữa các khâu trong quá trình bán hàng sẽ tạo điều kiện thuận lợi
cho công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng, đồng thời tạo nên
sự thống nhất trong hệ thống kế toán chung của doanh nghiệp. Nhằm phát huy
vai trò của kế toán trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, kế
toán bán hàng cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau:
- Phản ánh và giám đốc kịp thời, chi tiết khối lợng hàng hoá dịch vụ mua
vào, bán ra, tồn kho cả về số lợng, chất lợng và giá trị. Tính toán đúng đắn giá
vốn của hàng hoá và dịch vụ đã cung cấp, chi phí bán hàng, chi phí quản lý
doanh nghiệp và các chi phí khác nhằm xác định kết quả bán hàng.
- Kiểm tra giám sát tình hình thực hiện chỉ tiêu kế hoạch bán hàng, doanh
thu bán hàng của đơn vị, tình hình thanh toán tiền hàng, nộp thuế với Nhà nớc.
- Phản ánh kịp thời doanh thu bán hàng để xác định kết quả bán hàng,
đôn đốc, kiểm tra, đảm bảo thu đủ và kịp thời tiền bán hàng, tránh bị chiếm
dụng vốn bất hợp lý.
- Cung cấp thông tin chính xác trung thực, lập quyết toán đầy đủ kịp thời

5
- Đối với hàng hoá dịch vụ không thuộc đối tợng chịu thuế GTGT hoặc
chịu thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng và cung cấp
dịch vụ là tổng giá thanh toán (bao gồm cả thuế GTGT).
- Đối với hàng hoá dịch vụ thuộc đối tợng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt,
hoặc thuế xuất khẩu thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá
thanh toán bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế xuất khẩu.
1.3.2. Phơng pháp xác định doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
Trong doanh nghiệp thơng mại doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
thờng đợc thực hiện cho riêng từng loại đó là:
- Doanh thu bán sản phẩm hàng hoá (DTBH).
- Doanh thu cung cấp dịch vụ (DTCCDV).
= x
Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ là số chênh lệch giữa
tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ với các khoản giảm trừ.
=
1.3.3. Các khoản giảm trừ doanh thu.
Các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm: chiết khấu thơng mại, giảm giá
hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu và thuế
GTGT phải nộp theo phuơng pháp trực tiếp.
- Chiết khấu thơng mại: Là số tiền mà doanh nghiệp đã giảm trừ, hoặc đã
thanh toán cho khách hàng do việc khách hàng đã mua hàng hoá, dịch vụ với
khối lợng lớn theo thoả thuận về chiết khấu thơng mại đã ghi trên hợp đồng
mua bán.
- Giảm giá hàng bán: Là số tiền giảm trừ cho khách hàng ngoài hoá đơn
bán hàng hay hợp đồng cung cấp dịch vụ do các nguyên nhân đặc biệt nh: hàng
kém phẩm chất, không đúng quy cách, giao hàng không đúng thời hạn, không
đúng địa điểm trong hợp đồng.
- Hàng bán bị trả lại: Là số hàng hoá đợc coi là tiêu thụ nhng bị ngời
mua trả lại và từ chối thanh toán do không phù hợp với yêu cầu, tiêu chuẩn, quy

7
1.3.5. Nội dung kế toán các khoản giảm trừ doanh thu.
- TK 521: Chiết khấu thơng mại
- TK 531: Hàng bán bị trả lại
- TK 532: Giảm giá hàng bán
- TK 333.1: Thuế GTGT phải nộp
1.3.6. Trình tự kế toán bán hàng.
Trong mỗi phơng thức bán hàng khác nhau thì trình tự kế toán bán hàng
cũng khác nhau.
a. Phơng thức bán hàng trực tiếp.
Là phơng thức giao hàng trực tiếp cho khách hàng từ kho của doanh
nghiệp. Sản phẩm khi bàn giao cho khách hàng đợc coi là tiêu thụ khi ngời mua
thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Sơ đồ kế toán bán hàng theo phơng thức trực tiếp (xem trang bên).
b. Phơng thức giao hàng cho đại lý.
Là phơng thức doanh nghiệp giao hàng cho các đại lý ký gửi để các đại lý
này trực tiếp bán hàng. Bên nhận đại lý sẽ trực tiếp bán, thanh toán tiền hàng và
hởng hoa hồng hoặc chênh lệch giá. Số hàng chuyển giao cho các đại lý ký gửi
vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi các đại lý ký gửi thanh toán tiền
hàng hoặc chấp nhận thanh toán hoặc gửi thông báo về số hàng đã bán đợc thì
số hàng đó đợc coi là tiêu thụ.
Sơ đồ kế toán bán hàng theo phơng thức giao hàng cho đại lý (xem trang
bên).
c. Phơng thức bán hàng trả góp.
Bán hàng trả góp là phơng thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Ngời mua
thanh toán lần đầu tại thời điểm mua hàng, số tiền còn lại ngời mua chấp nhận
trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định. Thông thờng
số tiền trả ở các kỳ tiếp theo bằng nhau, trong đó gồm một phần doanh thu gốc
và một phần lãi trả chậm. Về thực chất, ngời bán chỉ mất quyền sở hữu khi ngời
mua thanh toán hết tiền hàng. Tuy nhiên, về mặt hạch toán, khi giao hàng cho

Kế toán sử dụng TK 632: Giá vốn hàng bán để theo dõi trị giá vốn của
hàng hoá, sản phẩm, lao vụ dịch vụ xuất bán trong kỳ.
10
Sơ đồ kế toán giá vốn hàng bán
(theo phơng pháp kê khai thờng xuyên).
TK156 TK 632 TK 911
Bán hàng hoá qua nhập kho K/c giá vốn hàng bán
để xác định kết quả
TK 157
Gửi bán hoặc giao Giá vốn hàng bán,
đại lý gửi bán
1.5. Kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp
1.5.1. Kế toán chi phí bán hàng.
a. Khái niệm về chi phí bán hàng.
Chi phí bán hàng là những khoản chi phí phát sinh có liên quan đến hoạt
động tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá dịch vụ, lao vụ trong kỳ theo quy định của
chế độ tài chính, bao gồm: tiền lơng nhân viên bán hàng, chi phí khấu hao tài
sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí quảng cáo, tiếp thị, chi phí bảo
hành sản phẩm, chi phí vật liệu bao bì, dụng cụ
b. Tài khoản sử dụng.
TK 641: Chi phí bán hàng dùng để tập hợp và kết chuyển các khoản
chi phí thực tế trong kỳ liên quan đến quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá của
doanh nghiệp.
Tài khoản này có 7 tài khoản cấp 2:
- TK 641.1: Chi phí nhân viên
- TK 641.2: Chi phí vật liệu bao bì
- TK 641.3: Chi phí dụng cụ, đồ dùng
- TK 641.4: Chi phí khấu hao TSCĐ
- TK 641.5: Chi phí bảo hành
- TK 641.7: Chi phí dịch vụ mua ngoài

Kết quả bán hàng là chỉ tiêu phản ánh kết quả cuối cùng về tiêu thụ hàng
hoá, dịch vụ thể hiện ở lãi hay lỗ về tiêu thụ hàng hoá và đợc xác định cụ thể
nh sau:
= - -
Nếu kết quả dơng (+) thì có lãi và ngợc lại, nếu âm (-) thì doanh nghiệp
bị lỗ.
1.6.2. Tài khoản sử dụng.
Để xác định kết quả bán hàng, kế toán sử dụng TK 911: Xác định kết
quả kinh doanh, dùng để xác định toàn bộ kết quả hoạt động sản xuất kinh
doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp.
Ngoài ra kế toán còn sử dụng các tài khoản sau:
- TK 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
- TK 632: Giá vốn hàng bán
- TK 641: Chi phí bán hàng
- TK 642: Chi phí quản lý doanh nghiệp
- TK 421: Lợi nhuận cha phân phối
1.6.3. Trình tự kế toán xác định kết quả bán hàng.
13
Chơng II
Tình hình thực tế về công tác kế toán bán hàng và
xác định kết quả bán hàng tại Công ty cổ phần vật t
tổng hợp Xuân Trờng
2.1. giới thiệu tổng quan về Công ty.
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
Công ty cổ phần vật t tổng hợp Xuân Trờng trớc đây có tên gọi là Công
ty cung ứng vật t Huyện Xuân Thuỷ. Công ty đợc thành lập năm 1979 và có trụ
sở tại xã Hoành Sơn - huyện Xuân Thuỷ - tỉnh Nam Định. Khi đó hệ thống kho
hàng, cửa hàng của công ty gồm:
- Cửa hàng vật t Cồn Nhất.
- Cửa hàng vật t Bùi Chu.

các chứng từ ban đầu phát sinh về tiền, hàng
15
Phòng
kế
toán
Phòng
kế
toán
Phòng
kinh
doanh
Phòng
kỹ
thuật
Phòng
hành
chính
Cửa
hàng
Bùi
Chu
Cửa
hàng
Xuân
Phú
Cửa
hàng
bán lẻ
Ban Giám Đốc
- Phòng kế toán: Hạch toán mọi hoạt động của Công ty theo chế độ hiện

toán
thanh
toán
Thủ
quỹ
- Kế toán trởng: Điều hành chung hoạt động của phòng. Chỉ đạo thực
hiện toàn bộ công tác kế toán. Ký duyệt các chứng từ ban đầu, chứng từ ghi sổ
theo quy định. Cùng với giám đốc phân tích tình hình hoạt động kinh tế, đánh
giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Kế toán tổng hợp: Lập các chứng từ ban đầu, các chứng từ ghi sổ chi
tiết. Cập nhật chứng từ vào các sổ chi tiết theo quy định. Theo dõi, kiểm kê kho,
cửa hàng và ký sổ chi tiết hàng hoá, sổ quỹ cuối mỗi tháng.
- Kế toán thanh toán: Theo dõi vốn bằng tiền các loại. Theo dõi và đối
chiếu thanh toán tiền hàng với từng đối tợng mua bán hàng hoá của Công ty.
Hàng ngày báo cáo số d tiền gửi và lập kế hoạch vay, trả nợ ngân hàng cũng nh
khách hàng.
- Thủ quỹ: Quản lý quỹ tiền mặt, thực hiện các nhiệm vụ thu chi theo chế
độ quy định. Lập sổ và báo cáo quỹ hàng tháng, kiểm kê và đối chiếu sổ quỹ
với kế toán chi tiết vào cuối mỗi tháng.
b. Đặc điểm chủ yếu của công tác kế toán tại Công ty cổ phần vật t
tổng hợp Xuân Trờng.
* Chế độ kế toán áp dụng tại Công ty:
- Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12.
- Đơn vị tiền tệ sử dụng là đồng Việt Nam.
- Hình thức ghi sổ áp dụng: Chứng từ ghi sổ.
- Doanh nghiệp kế toán hàng tồn kho theo phơng pháp kê khai trờng
xuyên. Tính giá vốn hàng xuất kho theo phơng pháp bình quân gia quyền và
nộp thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ.
17
2.1.5. Một số chỉ tiêu kinh tế mà Công ty đạt đợc.

Các loại chứng từ chủ yếu đợc sử dụng trong kế toán bán hàng tại Công
ty gồm có:
- Hoá đơn GTGT.
- Phiếu xuất kho.
- Phiếu thu, phiếu chi.
b. Tài khoản sử dụng.
Tài khoản sử dụng để hạch toán doanh thu bán hàng tại Công ty là TK
511.1: Doanh thu bán hàng hoá. Tài khoản này đợc mở chi tiết cho từng cửa
hàng nh sau:
- TK 511.1CT: DTBH kho Công ty
- TK 511.1BC: DTBH cửa hàng Bùi Chu
- TK 511.1XP: DTBH cửa hàng Xuân Phú
- TK 511.1BL: DTBH cửa hàng bán lẻ
c. Trình tự kế toán bán hàng hoá.
Công ty thực hiện việc tiêu thụ hàng hoá theo phơng thức trực tiếp qua
kho và phơng thức bán lẻ tại các cửa hàng.
* Bán hàng trực tiếp qua kho.
Khi phát sinh nghiệp vụ bán hàng căn cứ vào hợp đồng ký kết, doanh
nghiệp có thể thực hiện giao hàng đến nơi cho khách hàng hoặc khách hàng đến
nhận hàng tại kho của doanh nghiệp. Mẫu hoá đơn bán hàng là 01/GTGT theo
Quyết định số 885/QĐ/BTC ngày 16/7/1998 của Bộ Tài Chính.
- Bán buôn qua kho:
Theo phơng thức này Công ty mua hàng giao trực tiếp cho ngời mua tại
kho. Chứng từ bán hàng trong trờng hợp này là hoá đơn GTGT và là căn cứ để
tính doanh thu. Hoá đơn do Phòng Kế toán lập gồm 3 liên, liên 1 lu tại quyển
19
hoá đơn gốc, liên 2 giao cho khách hàng, liên 3 giao cho thủ kho dùng để ghi
thẻ kho sau đó chuyển cho kế toán làm căn cứ ghi sổ làm thủ tục thanh toán.
Ví dụ: Ngày 06/ 01/2005 Công ty bán cho HTX Giao Hải một số mặt
hàng sau:

33311
31.791.900 30.278.000
1.513.900
. . . .. ..
. .. .. ..
.. . .. .
- Bán lẻ hàng hoá tại kho:
Trình tự hạch toán chi tiết tơng tự nh bán buôn trực tiếp qua kho, Công ty
làm thủ tục nhập - xuất kho Công ty và sử dụng phiếu xuất kho kiêm hoá đơn
bán hàng, Công ty sử dụng sổ chi tiết bán hàng để theo dõi nghiệp vụ bán lẻ tại
kho, căn cứ để vào sổ chi tiết bán hàng là phiếu xất kho kiêm hoá đơn bán hàng.
Hình thức thanh toán chủ yếu tại Công ty là thanh toán bằng tiền mặt.
Hàng ngày nhân viên bán hàng đem toàn bộ số tiền bán hàng trong ngày nộp
cho thủ quỹ, kế toán quỹ vào sổ chi tiết 131 cho kho Công ty và từng cửa hàng.
21
Ví dụ: Ngày 09/01/2005 Công ty xuất kho bán cho anh Nam (HTX Giao
Thiện) một số mặt hàng sau:
Thóc giống Bắc u 200kg : 3.584.200đ
Thóc giống Nhị u 250kg : 4.065.500đ
NPK Văn Điển thúc 200kg : 299.400đ
Tổng số tiền thanh toán là: 8.346.555đ, anh Nam trả ngay bằng tiền mặt.
Cuối ngày cô Khuy nhân viên bán hàng tại kho Công ty nộp tiền bán hàng cho
thủ quỹ với số tiền ghi trên hoá đơn bán hàng kiêm phiếu xuất kho là
8.346.555đ. Cô Khuy đã nộp 7.000.000đ, kế toán quỹ lập phiếu thu số 39 và lập
biên bản cam kết thanh toán, ghi sổ chi tiết TK 131 cho Công ty.
Theo ví dụ trên, căn cứ vào hoá đơn, phiếu thu 39 và biên bản cam kết
thanh toán với nhân viên bán hàng, kế toán định khoản:
Nợ TK 111: 7.000.000
Nợ TK 131: 1.346.555
Có TK 511.1CT: 7.949.100

hàng đã nộp đủ.
Từ báo cáo bán hàng ngày 07/01/2005, kế toán vào sổ chi tiết bán hàng
của cửa hàng. Từ phiếu thu số 23, báo cáo bán hàng hàng ngày và sổ chi tiết
bán hàng của cửa hàng, kế toán định khoản:
Nợ TK 111: 6.172.530
Có TK 511.1BL: 5.878.600
Có TK 333.1: 293.930
Cuối tháng kế toán cửa hàng lập các báo cáo ( bảng kê nộp tiền, báo cáo
bán hàng, báo cáo tổng hợp kinh doanh) và gửi lên phòng kế toán, kế toán sẽ
tổng hợp số liệu và lập bảng giải thích doanh thu TK 511.
Sau khi đối chiếu chính xác số liệu giữa bảng kê nộp tiền và bảng giải
thích doanh thu, bảng báo cáo tổng hợp kinh doanh của các cửa hàng đồng thời
căn cứ sổ chi tiết TK 131 theo dõi nộp tiền của các cửa hàng kế toán doanh thu
lập chứng từ ghi sổ số 15 về doanh thu của cửa hàng bán lẻ.
23
Kế toán tổng hợp sau khi đối chiếu các số liệu trên các sổ chi tiết và các
báo cáo do các phần hành chuyển đến, sau khi đã đối chiếu các số liệu căn cứ
váo các chứng từ ghi sổ số 14, 15 vào sổ cái TK 511.
2.2.3. Kế toán giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại.
Tại Công ty cổ phần vật t tổng hợp Xuân Trờng, nghiệp vụ giảm giá hàng
bán và hàng bán bị trả lại phát sinh không nhiều. Thông thờng việc giảm giá
hàng bán với khách hàng do hàng hoá kém phẩm chất, hàng bán bị trả lại do lỗi
của Công ty.
Ví dụ 1: Ngày 08/01/2005 Công ty bán cho HTX Xuân Thợng 1500kg
thóc giống Bắc u với giá vốn là 25.000.000. Doanh số hàng bán bị trả lại (cha
có thuế GTGT) là 27.000.000đ, thuế suất thuế GTGT là 5%, kế toán xuất hoá
đơn GTGT cho HTX Xuân Thợng. Do điều kiện bảo quản không tốt nên số thóc
giống giao cho HTX bị mốc, HTX Xuân Thợng đề nghị trả lại. Kế toán lập định
khoản và vào sổ nh sau:
- Phản ánh doanh số bị trả lại: