H S  T QUC T VIT NAM
(TP 1)
T SÁCH NGHIÊN CU
2000

H s  t Quc t Vit Nam (tp 1)
Tái bn ln th nht,
có sa cha và b sung
T sách Nghiên cu
Boite Postale 246
75224 Paris Cedex 11
France

5
M
Y LI NÓI U
V PHONG TRÀO  T VIT NAM

(Hoàng Khoa Khôi)
Tha các anh, các ch,
Tôi xin thành thc cm n báo "Thông lun" đã mi tôi trình bày v "Phong trào 
t Quc t", mt vn đ "cm k", không nhng trên đt nc Vit Nam hin nay mà còn
ngay c
 trong nhiu t chc hay hi đoàn ca Vit kiu ta  hi ngoi.
Tôi xin thành thc cm n các anh ch đã dành cho tôi mt khong thì gi quý báu ca
mình ngi nghe tôi phát biu, mc du bit rng  t Quc t là phong trào theo ch
ngha mác-xít, mt ch ngha đang b mt trào lu mnh m xua đui. Cuc hp hôm nay
chng t chúng ta đã thc thi dân ch không nhng trong li nói mà trong thc hành. V
đim n
ày, báo "Thông lun" đã có công đi hàng đu, nêu ra mt tin l cho phong trào đòi
dân ch

ngi tng và không nh đng Cng sn Vit Nam đ
ã trình bày. Ngay t bui đu, vào
nh
ng nm 30, đã có s phân chia ra hai trng phái, nói gin d hn, hai khuynh hng:
xta-lin-nít và trt-kít,  tam và  t.  tam do Nguyn Ái Quc, sau này là H Chí
Minh, đng đu.  t do T Thu Thâu đi din. Khuynh hng th nht xut phát t
Stalin, ngi cm đu đng Cng sn Li
ên Xô và Quc t Cng sn ( tam Quc t).
Khuynh hng th hai bt ngun t t chc
T đi lp do Trotsky th xng, chng li
Stalin và ch ngha xta-lin-nít, đc coi là ch ngha tiêu biu cho đám quan liêu đang


Bài phát biu trong cuc hi lun do báo "Thông lun" (Paris) t chc vào ngày ch nht 15-12-1989.
6
bành trng  Liên Xô. Tôi nói hai khuynh hng bi vì trong thi gian trc đó, c
Trotsky ln Stalin đu là y viên B Chính tr ca đng Cng sn Nga, đu là nhng cng
s thân cn Lenin trong ban lãnh đo cách mng tháng Mi 1917  Nga. Sau khi Lenin
mt (1924), cuc cách mng này b phn bi ri b suy thoái. Nm 1938, nhn thy đng
Cng sn Nga và  tam Quc t quá suy đi, không th ci đi đc na, và chính quyn
 Liên Xô đ
ã hoàn toàn lt vào tay đám quan liêu phn cách mng "thermidor"
1
, Trotsky
và
T đi lp đã tuyên b thành lp  t Quc t.
Trong gii hn thì gi, tôi không th trình bày đy đ cng lnh và hot đng ca 
t Quc t gm 30 phân b trên th gii. Tôi ch xin nói v Vit Nam và  đây cng xin
nói s lc.
Nm 1929, khi c

. Hn 10 triu
nhân dân Liên Xô, trong đó có hàng triu đng vi
ên cng sn, b b mng. Khu hiu ca
Stalin đa ra cho các đng Cng sn các nc l
à phi "dit tr bn trt-kít phn cách
mng".  xng ha, trong bc th gi Ban chp hành  tam Quc t nm 1939, ông
H Chí Minh vit: "Phi dit tr bn trt-kít bng chính tr". Nm 1945,  min Nam,
Trn Vn Giàu, Dng Bch Mai đã chp hành ch lnh y bng khu hiu ngn gn hn:
"Phi trit ngay bn trt-kít!"
4
Mc du nhng cuc đàn áp cha tng có y, mc du khng b, da nt, vu cáo,
nhng ngi trt-kít Vit Nam vn bn vng tip tc đng đi ca mình vì h tin rng s
tht s thng di trá, ch ngha vô nhân đo ca Stalin và bè đng s không th tn ti đng
trc cuc tin hóa ca lch s.
Nm 1930, b trc xut khi nc Pháp, sau cuc biu t
ình trc dinh tng thng
Pháp (in Elysées) phn đi v x t nhng chin s Quc dân đng  Y
ên Bái, T Thu
Thâu cùng các đng chí Hunh Vn Phng, Phan Vn Chánh v nc. Nm 1931, T
Thu Thâu t chc T đi lp  min Nam, sau đi thành ông Dng Cng sn đng. nh
hng
ca trt-kít lan rng nhanh chóng. Do đó, nm 1931, phái xta-lin-nít ca Nguyn
Vn To, Dng Bch Mai công nhn bt tay vi trt
-kít, thành lp "chin tuyn duy nht"

1
- Ám ch đám ngi phn cách mng xut hin sau cuc cách mng t sn Pháp, h da vào thoái trào cách mng, m
cuc tàn sát nhng ngi cách mng.
2
- Coi "H Chí Minh toàn tp", tp 3, trang 97-100.

đon", ch đ đc đng và đng đc khi
", "chính sách manh đng trong cuc ni dy ca
Xô-vit Ngh Tnh", "vai trò ca nông dân trong cách mng" và đc bit là vn đ dân ch
đa nguyên trong phong trào lao đng.  t kch lit chng s s
ùng bái cá nhân Stalin và
s
 l thuc vào chính sách sai lm ca Stalin và  tam Quc t, bng chng rõ rt nht là
vi
c ng h "phiu quc trái 33 triu đng" ca chính ph thc dân lp ra đ "phòng th
ông Dng
". Theo chân đng Cng sn Pháp, đng Cng sn Vit Nam đng ra tuyên
truy
n c đng nhân dân Vit Nam mua phiu quc trái ca thc dân Pháp. Bi l Liên Xô
v
a ký hip c tng tr vi Pháp (Hip c Stalin Laval nm 1935), nc Pháp tr
thành đng minh ca Liên Xô, các đng Cng sn có nhim v phi bo v nc Pháp, bo
v b cõi thuc đa ca Pháp. Ngi ta quên rng "phòng th ông Dng" tc là giúp cho
ch
 đ thc dân Pháp kéo dài nn thng tr ca h trên đt nc Vit Nam. Da trên quan
đim này,  t Vit Nam kch lit công kích vic mua phiu quc trái. Nh có thái đ đó,
trong cuc bu c Hi đng Qun ht, bng c ca T Thu Thâu, Phan Vn Hùm, Trn
Vn Thch đc thng c to
àn din. Bng c ca phái  tam Nguyn Vn To hoàn toàn
b
 tht bi, không mt ai trúng c.
Trong thi k làm báo "La Lutte" và tham gia các cuc bu c, nhng đng viên  t
cng nh  tam đu b truy t hoc b x tù. Riêng T Thu Thâu nm ln b bt và b đa
ra tòa án, ba ln b x hai nm tù, mt ln ba tháng. Hai ln tuyt thc, ln đu 11 ngày, ln
th hai 12 ngày. Nm 1939, t "La Lutte" b cm. T Thu Thâu b x nm nm tù, 10 nm
qun thúc và mt công quyn. Tháng Mi 1940, ông b đày Côn o cùng vi nhiu đng

-lin-nít trên th gii, k thù
chính không ph
i là đ quc hay phát-xít mà là nhng ngi trt-kít và nhng ai dám lên
ti
ng đi lp vi h v chính tr. Trong s nhng ngi trt-kít b h sát hi cách mng
tháng Tám, có Phan Vn Hùm, Phan Vn Chánh, Trn Vn Thch, Nguyn Vn S, L
ê
Ng
c, Lê Vn Hng v.v , phn đông đu là nhng ngi đã b thc dân Pháp đem đi đày
 Côn o va mi th v. Nm 1948, bt đc liên lc vi mt khu kháng chin, Nguyn
Vn Linh cùng vi Lu Khánh Thnh v
à mt đng chí trt-kít ngi Hoa (Liu Jialiang) kéo
nhau vào chin khu, gia đng b Vit Minh n súng. Ba ngi đu b cht ngày 13-5-
1948. Sau đó, đài phát thanh kháng chin gi h là "tay sai ca thc dân Pháp"! S gia
Daniel Hérmery
1
đã có mt nhn đnh rt chính xác: nhng ngi trt-kít đó đã b git hai
ln, ln đu bng nhng viên đn bn vào gáy h, ln th hai bng nhng li thóa m gii
lên hng hn h.
Stalin git hi trt-kít vì không th tha th bên hông mình mt t chc đi lp có kh
nng chính tr v
à lý lun, đa ra mt đng li có h thng, có th chiêu m qun chúng đe
da chính quyn ca mình. C
ng đi t quan nim đc quyn lãnh đo, ông H Chí Minh
và đng Cng sn Vit Nam đã m cuc dit tr t hu, t trt-kít đn quc gia, không
cho
mt mm mng đi lp nào có th tri lên đc. Hn na, trong giai đon sau cách
mng tháng Tám, chính ph H Chí Minh cn đc rnh tay đ cu hòa và thng thuyt
vi Pháp, gia lúc đng trc cuc phn công ca Pháp, trt-kít và quc gia li chng
Pháp d di. i vi Vit Minh, nc Pháp khi đó không phi là k thù trc mt, k thù

vi chính sách ca Vit Minh, đc bit là thái đ ca Vit Minh đi vi Pháp. Theo kinh

1
- Nhà s hc Daniel Hémery là ngi đã vit lun án tin s đi hc v T Thu Thâu và nhóm trt-kít  Vit Nam.
2
- ng Cng sn Vit Nam gii thích s d ký kt là đ "bo toàn lc lng", "tránh tình th bt li
" v.v
9
nghim,  t hiu rng Vit Minh là đng Cng sn Vit Nam và đng này tùy phc vào
chính sách Stalin và Liên Xô. Các hi
p c Yalta, Potsdam và Téhéran phân chia th gii
thành các vùng nh hng ca ba đi cng quc (Liên Xô, M và Anh). Chính sách ca
Stalin không phi là làm lan rng cách mng trên th gii mà là bành trng th lc ca
Liên Xô ra ngoài biên gii nc này, khin nc này tr thành mt đi cng quc. Stalin
không giúp cho mt nc nào làm cách mng c, càng không giúp cho Vit Nam đánh
đui quân Pháp thc s. Stalin (v
à Mao Trch ông cng vy) ch giúp Vit Nam  chng
mc mà nh hng và uy quyn quc gia ca mình đc lan rng. Bài phát biu ca ông
Nguyn C Thch, cu b trng ngoi giao, đc trc i hi VII ca đng Cng sn
Vit Nam, đã gián tip công nhn điu này, mt s thc mà phn đông các chính gii
phng Tây đu nh
ìn rõ. Nhng khi nhng ngi trt-kít nói ra, h đã b đng Cng sn
Vit Nam buc cho cái ti "nói xu Liên Xô".
ng trc bi cnh Vit Minh tìm đng hòa hoãn vi Pháp, khu hiu ca nhng
ngi trt
-kít đa ra lúc đó - nh "Trit đ chng thc dân t bn Pháp", "t v dân cày",
"
Xng máy v th" - là nhng khu hiu ngc hn vi đng li ca đng Cng sn
Vit Nam. Nhng đáng l phi gii thích và tranh th bng chính tr, đng này đã dùng
phng pháp "dit tr" theo li Stalin!

(chúng tôi gi là khi "chin tuyn duy nht") gia ngi lao đng và trí thc quc gia vi
nhng ngi trt-kít. Qu nhiên ông đã thành công! Nhng ch thành công mt na. c
trân trng "chiêu hi", mt s trí thc quc gia đã t b s hp tác vi trt-kít, đi theo
ting gi ca Vit Minh, nhng đa s công binh trong các cng tri li cng đu không
chu. Sau đó, ông Trn Ngc Danh, đi biu ca chính ph H Chí Minh ti Pháp, đã phi
dùng ti mt phng pháp "mnh" hn: đánh vào các y ban đi din trong các cng tri,
phân r
 ai chng, ai theo?  thc hin ý đ này, ông không ngn ngi da vào đám côn đ
là nhng phn t mun phá t chc và trt t trong tri đ đc t do ru chè, c bc, gác
đ Ông Danh có ng đâu, ông đ
ã gây ra mt thm ha vt ngoài ý mun! Vào mt bui
ti (đêm 15-5-1948)  tri Mazargues (gn tnh Marseilles), mn c m cuc hp đ t
chc sinh nht H Chí Minh, bn côn đ cùng vi mt s thân hu ca h tuyên b nhng
10
li khiêu khích đi vi ban trt t trong tri. Tc thi, mt phn ng mnh m ni dy và
lan ra trong tr
i. Mt cuc u đ đáng tic đã xy ra. Kt qu sáu ngi cht (trong đó có
mt ngi trách nhim y ban trt t b cnh sát Pháp ti can thip bn cht) và hn ba
mi ngi b thng nng. Lúc đu, báo chí Pháp tr
ình bày s kin đó nh mt "cuc sát
pht ca nhng ngi theo Vit Minh loi tr nhng ngi theo Bo i". Sau đó, h dn
dn đi ging, cho nó là mt cuc "chém git gia  t và  tam". T nht báo
"Humanité" (Nhân đo), c quan ngôn lun ca đng Cng sn Pháp, không ngn ngi
vch mt, ch tên "bn trt-kít khiêu khích"! Sau này,  Vit Nam, my nhà báo, nhà vn
bi bút, cng vit theo lp lun ca đng Cng sn Pháp. S tht, nhng ngi cht không
có ai là  tam v
à nhng ngi b thng hay d cuc cng không có ai là  t. ây ch
là mt cuc u đ, gia mt bên là công binh b khiêu khích và mt bên là côn đ kéo theo
mt s nh ngi c tin và thiu suy ngh. Mt điu đáng chú ý:  tri này, đi biu trt-kít
r

dao đng, ngng hot đng, mt v
ài phn t theo Vit Minh. B phn cn bn và qu
quyt nht thành lp Nhóm trt-kít Vit Nam ti Pháp. Ngoài s phát hành nhng t báo
ting Vit nh "Vô sn", "Tranh đu", "Ting th", "Din đàn mác-xít", "Quan sát",
"
Nghiên cu" v.v , chúng tôi còn phiên dch nhng tp sách do  t Quc t xut bn
bng ting Pháp. Nm 1981, chúng tôi là nhng ngi Vit Nam đu tiên dch "T trình bí
m
t ca Khrushchev v Stalin", phát hành 2.000 s. Trong nhng nm 50, báo "Ting th"
và "
Vô sn" vit nhiu bài tranh lun vi các ông Trn c Tho, Nguyn Khc Vin v
ch đ Liên Xô, v ch ngha xta-lin-nít, ch ngha mao-ít v.v Nm 1948, đng trc v
xung đt gia Stalin v
à Tito, chúng tôi m mt chin dch chng s vu cáo ca Stalin đi
vi Nam T, bút chin vi các t báo nh "Công nhân", "Vn hóa Liên hip" v. v , lúc y
vào hùa vi Stalin và đng Cng sn Pháp. Nm 1950, chúng tôi t chc mt đoàn đi biu
gm 30 thanh niên lao đng và sinh viên Vit Nam, đáp xe la sang Nam T kho cu v
tình hình x này, xem có phi là mt x "phát-xít" nh các đng Cng sn xta-lin-nít trên
th
 gii tuyên truyn hay không? ng trc nhng bin đng  ông Berlin nm 1953, 
Hungary nm 1956,  Tip Khc nm 1968,  Ba Lan nm 1981 v.v , nht nht chúng tôi
đu có thái đ chn
g các ban lãnh đo xta-lin-nít và chng s can thip ca quân đi Liên
Xô vào nh
ng x này. Hin nay, chúng tôi xut bn tp chí "Chroniques Vietnamiennes"
11
bng ting Pháp, vi mc tiêu phá cái bc tng kiên c ca đng Cng sn Vit Nam
ngn cách mi ngun thông tin gia Vit Nam vi th gii b
ên ngoài. Mùa xuân 1989, t
"Chroniques Vietnamiennes" m chin dch đòi "phc hi danh d cho T Thu Thâu"; t

trc Hip đnh Paris (1973), chúng tôi công nhn vai tr
ò đc lp ca đng Cng sn Vit
Nam đi vi Trung Quc và Liên Xô, nhng phê b
ình thái đ cc đoan ca đng đi vi
Mt trn Gii phóng min Nam, đi vi vn đ thng nht và đi vi nhân dân min Nam.
Thái
đ này to ra cho nhân dân min Nam ý ngh quân đi min Bc ti áp đt cho h
mt ch đ mà h cha chp thun. ng trc cuc tin quân sang Campuchia, chúng
tôi trit đ chng li. Vì đng c ca nó không phi là giúp cho nhân dân Campuchia tránh
kh
i nn dit chng ca Polpot, mà là ch mu to dng, bng binh lc, mt th "Liên
bang ông Dng", trong đó Vit Nam đóng vai trò "đàn anh nc ln"! S can thip này
không nh
ng đã làm cho Vit Nam hao tn, kit qu trong lúc cn xây dng. Nó còn gây ra
m
t tin l cho Trung Quc mn c kéo quân sang Vit Nam tàn phá và git hi dân
chúng.
Ngoài nh
ng cuc đu tranh chính tr nói trên, chúng tôi còn đu tranh bo v nhng
nguyên lý ca ch ngha mác-xít mà Stalin và các đng Cng sn xta-lin-nít đã sa đi,
xuyên tc. V phng din này, xin nêu vài đim chính:
Th
 nht: Vn đ dân ch.
Nhân danh "tp trung dân ch", phái xta-lin-nít cho rng trong mt ch đ xã hi ch
ngha, ch có th có mt đng đc nht. Trong đng ch có th có mt khuynh hng,
khuynh hng ca ban l
ãnh đo. Mi khuynh hng khác đu b coi là phn đng. H vin
Marx, vin Lenin, nhng Lenin cng nh Marx không bao gi và không  đâu đã vit hoc
phát biu nhng ý kin nh th. Thi Lenin còn sng, trong đng Cng sn Nga, có ít nht
ba khuynh hng. Mi khuynh hng đc quyn t chc trong đng và đc quyn đa

đi vi nhà nc phong kin.
Nhng
ngay khi đc thành lp. Nhà nc vô sn phi
dân ch hóa đ ri đi vào quá trình "tiêu vong". Ngha là, nó phi dn dn trao li nhng
chc nng ca mình cho xã hi dân s (société civile). So vi "chuyên chính t sn" da
vào thiu s nhng ngi có tin có ca, "chuyên chính vô sn" da vào đi đa s dân
chúng là lao đng v
à nông dân, t nó, nó có tính cht dân ch hn và tin b hn "chuyên
chính t sn". Nh Lenin tng khng đnh, "khi chính quyn càng đc đa s đm nhn,
chính quyn đó s mi ngày tr nên không cn thit na." ("Lenin toàn tp", tp 25, trang
454). Nói mt cách khác, khi chính quyn đc xã hi dân s đm nhn, chính quyn đó s
mt nhng hình thc cng ch đ ri không còn cn thit na.
Sa đi t tng nói trên ca Lenin, Stalin nêu ra quan nim "càng đi ti xã hi ch
ngha, cuc tranh đu giai cp càng gia tng ", "Nhà nc vô sn càng phi đc cng
c." T hi hn na, thay vì Nhà nc, đng đng ra làm chuyên chính, áp đt trên đu xã
h
i dân s mt chính th đc tài đng tr, xô đy đt nc vào ch b tc không li thoát.
Th
 ba: Thc hin ch ngha xã hi riêng bit trong mt nc.
Quan nim này do Stalin đ xng nm 1924, trái ngc hn vi quan nim ca Lenin
và các nhà lãnh đo cách mng tháng Mi nm 1917. Nó cng trái ngc ngay c vi ý
kin mà Stalin tng phát biu cho ti đó.
Theo quan nim ca Lenin đã trình bày trong nhiu vn kin, đc bit trong các ngh
quyt và tuyên ngôn ca bn đi hi đu tiên ca Quc t Cng sn (t nm 1919 đn nm
1920), cuc cách mng tháng Mi  Nga ch là bc m đu cho các cuc cách mng
quc t, nhm mc tiêu lt đ ch đ t bn. Nu không có cuc cách mng ni dy thng
li trong mt s các nc t bn tin tin  châu Âu, cách mng Nga s b cô lp gia th
gii t bn và s đi vào con đng thoái hóa, "mc nát di chân mình". Vì l đó, Lenin và
đng Cng sn bôn-sê-vích Nga mi ch trng thành lp Quc t Cng sn ( tam Quc
t), chun b cho các đng Cng sn các nc giành chính quyn.

èn và phi yêu cu ông cu hoàng Xihanuc tr li làm quc
trng, gii quyt vn đ cho m
ình!
Bài h
c mà nhng ngi cng sn cn rút ra: s sp đ ca Liên Xô và các nc
ông
Âu là s cáo chung vnh vin ca cái thuyt "thc hin xã hi ch ngha riêng l
trong mt nc"!
Th
 t: Vn đ sáng tác vn ngh.
Vn ngh là sn phm đc thù ca trí tu, không th coi là mt phng tin tuyên
truy
n chính tr, càng không th coi là mt th hàng hóa. Trotsky, trong cun "Vn hc và
cách m
ng" (Littérature et Révolution) đã lên ting chng li nhng quan nim sai trái nh
"vn ngh vô sn", "vn ngh phc v chính tr", "vn ngh hin thc xã hi ch ngha"
Ông đòi cho vn ngh s đc t do hoàn toàn sáng tác theo cm hng, cm ngh, quý h
không chng đi cách mng trong thi k cách mng. Tóm li, "sáng tác vn ngh phi tr
li cho vn ngh s"!
D
a vào quan nim "vn ngh hin thc xã hi", phái xta-lin-nít buc vn ngh s
phi sn xut theo đng li chính tr ca đng Cng sn và đúng vi ý mun ca ban lãnh
đo. Vn ngh s ch đc din t nhng gì gi là "hin thc" tt đp ca ch đ. Nhng
mt trái ca xã hi không đc nói ti. Mi s phê bình, đi kháng, du ch bóng gió, đu
b coi là "chng ch đ", "phn cách mng". Chng am hiu gì v vn ngh, Stalin đ
xng "
vn ngh vô sn". Không vit ni mt câu vn, Brezhnev, tng bí th đng Cng
sn Liên Xô, đc trao tng gii thng vn hc hng nht. Ch làm th và vit vn  tm
c trung bình, ông H Chí Minh đc đ cao nh mt nhà th nhà vn đi tài, xut chúng,
li lc, mc du chính ông đã thú nhn "bác không hay th và th bác cng không hay"!

nhng ging nhau nh ht. Cng mt quá tr
ình quan liêu hóa đng kéo theo s quan liêu
hóa Nhà nc. Cng mt tng lp quan liêu có đc li, đc quyn. Cng nhng thói tc th
phng cá nhân, thn thánh hóa đng và lãnh t. Cng nhng t nn xã hi: tham ô, đu c,
hi l. Nói di, xuyên tc s tht, xuyên tc lch s. Gi di, ngh mt đàng, nói mt no.
Cng nh th ch làm tê lit b máy sn xut, tê lit sánh lkin. Ngi tài không đc s
dng, k nnh b đc thng quan tin chc. C nói là xã hi ch ngha mà nng xut lao
đng cha đt ti mt phn mi các nc t sn! C nói là nhân đo, công b
ình mà xã
h
i đy ry nhng bt công áp bc!
Cng trong cun sách nói trên, Trotsky nêu ra ba gi thuyt v s sp đ ca ch đ:
1.
Tng lp quan liêu b đui ra khi chính quyn do mt đng cách mng có tt c
nhng phm cht ca ch ngha Lenin. ng này quét sch các c quan Nhà Nc, ty tr
bn quan liêu, phc hi nên dân ch xã hi ch ngha trong các Xô-vit và nghip đoàn,
ph
c hi quyn t do ca các đng phái Xô-vit. V phng din kinh t, duy trì ch đ
công cng và quv hu hóa, nhng thay đi c quan điu khin.
2.
Ch đ quan liêu b mt đng t sn lt đ, lp li ch đ t sn.  trng hp này,
đi b phn tng lp quan liêu s t nguyn tr thành giai cp t sn mi.
3.  trng hp cách mng và phn cách mng đu không nm đc chính quyn. S
bin đi tng quan xã hi  Liên Xô vn không ngng. i b phn quan liêu, đ bo v
đc li, đc quyn cho vng chc hn, s tranh th đ tr th
ành giai cp t sn mi.
Trng hp th ba đ
ã xy ra nh li Trotsky phng đoán, đi b phn quan liêu 
Liên Xô hin nay đang ch trng thit lp mt ch đ t sn. H có làm ni không? ây
là vn đ khác!

Linh b b ri gia đng và khó có kh nng tái din. Ban lãnh đo s rng chính sách
"m ca" theo li Gorbachev s nh anh phù thy gi ma tà v ri không ch ng ni.
ng li hin nay l
à "đóng ca" v chính tr và "m ca" v kinh t. Ngi ta coi nh có
th phát trin v kinh t mà không cn có dân ch. Nhng ngi ta quên rng kinh t và
dân ch
 là hai mnh đ có mi tng quan h tr. Ngi ta cng quên rng con ngi
không nhng ch sng bng cm go mà còn sng bng t do tinh thn. Nhân dân x Tip
Khc, trc ngày đa ông Havel lên chính quyn, cng đc n ung tng đi no đ,
không thiu thn nh các nc khác  ông Âu. Th mà h đã xung đng lt đ ch đ!
Ngn cn t do dân ch, đng cng sn đang cha cht n xung quanh m
ình. S sp đ ca
ch đ là điu khó tránh khi!
Chúng ta  hi ngoi, có th đóng góp tích cc vào phong trào đu tranh trong và
ngoài nc, bng cách cùng nhau tìm ra mc tiêu chung mà mi ngi có th đng thun.
Mc tiêu y, theo ý tôi, là đòi dân ch đa nguyên, đa đng, bu c và ng c thc s t do,
bu c Quc hi Lp hin, bu c Hi đng Nhân dân các cp theo li toàn dân đu phiu.
Nhng yêu sách đó, đa s nhân dân trong nc và Vit kiu ngoài nc có th chp nhn,
vì nó là nhng yêu sách ti thiu. i vi chúng tôi, nó là "yêu sách dân ch"
(revendications démocratiques) có ghi trong "
Chng trình giao thi" ca  t Quc t.
D nhiên chng trình ti đa và dài hn ca chúng tôi còn có nhiu đim khác na và có
th
 khác vi ý kin ca các anh em quc gia. Nhng đó là vic đu tranh cho tng lai,
không phi là vn đ hin ti. Trong hin ti, đt nc đang đau kh và b tc, chúng ta
hãy cùng nhau tìm ra nhng mc tiêu chung, gây sc mnh, đu tranh cho mt s thay đi
ít tn hi nht. V tng lai, mi t chc hay mi ngi chúng ta có th có nhng nhn
đnh v
à ch đích khác nhau. Nói gì gia chúng tôi vi "Thông lun", ngay gia "Thông
lu

m
y. Nhng h to cho nhân dân M cái cm tng có quyn "t do la chn". Mt ông
16
tng thng đc đc c vi mt phn t s phiu ca c tri. Ông Kennedy, mt ông tng
thng khác có ting là thông minh, là dân ch, còn đem tin nh bn mafia mua các lá
phiu ca c tri đ đc trúng c. Mt ch đ nh th, mt ch đ mà đng đô-la ng tr
trên mi giá tr, làm sao có th gi là mt ch đ dân ch kiu mu?
T bn cha "
ry cht", nhng không th coi ch đ t bn là lành mnh. Mt t báo
Pháp mà không ai có th nghi là thiên v, t "Le Monde Diplomatique" (s tháng
Novembre 91) đ
ã phi đi đn kt lun: "Ch đ t bn cng nh ch đ cng sn" đu t ra
bt lc gii quyt vn đ cm áo và t do cho nhân loi.
Nu phi chn cho Vit Nam mt mô hình, c hai mô hình đu không thích hp.
Ngi Vit Nam phi chn cho m
ình mô hình th ba, cha đâu có, rút t nhng bài hc
ca hin ti. Nhiu ngi coi kinh t th trng là chìa khóa gii quyt mi khó khn,
nhng quên rng nhiu nc ln ( Nam M chng hn) có ch đ th trng m
à vn làm
n ln bi. Nc Vit Nam còn chm tin, mt b phn ca nn kinh t tt nhiên phi là
kinh t
 th trng. Nhng nu đ kinh t th trng tràn ngp ht thy các ngành công
nghi
p c bn, lt ngoài s kim tra ca nhà nc, vn t bn ngoi quc tràn vào, Vit
Nam s mt đc lp. Cha nói ti nhng h qu tt yu ca mt nn kinh t th trng:
tng gia tht nghip, tng gia ch
ênh lch xã hi, gim lc mua ca dân chúng v.v Tóm li,
tt c cái giá mà các nc chm tin hin nay đang phi tr, mt khi nn kinh t hoàn toàn
b
 t bn quc t chi phi!

 sp đ ca ch đ Liên Xô và các x ông Âu không phi là s phá sn
ca ch ngha mác-xít mà là s cáo chung ca ch ngha xta-lin-nít. Hai ch
ngha này nhm mc tiêu khác nhau. Mt đng đu tranh cho s gii phóng con
ngi, mt đng buc con ngi phi khut phc quyn lc ca mt bn quan li
êu
mà đa v và quyn li không th dung hòa vi đa v và quyn li ca qun chúng.
Mc du nhng li tuyên truyn di trá, s thc đã hin nhiên: di các chính th
xta-lin-nít, con ngi không đáng k, b máy đ ch ng con ngi là chính.
Ròng rã h
n na th k, b máy tuyên truyn khng l ca đng cng sn Liên

1
- Coi cun "Cuc cách mng b phn bi" (La Révolution Trahie) ca Leon Trotsky, Nhà xut bn Les Editions De
Minuit, Paris.
17
Xô và các đng Cng sn xta-lin-nít trên th gii đã t chc mt cuc la đo
khng l cha tng có trong lch s. H đã che mt ht thy mi ngi, k c
nhng ngi minh mn và thc tâm nht. t 1924 đn 1956, trong vòng my chc
nm, h đ
ã giu gim t "di chúc chính tr"
1
ca Lenin, trong đó Lenin tuyên b
đon tuyt vi Stalin và đ ngh thay th Stalin  chc v tng bí th.
Bng nhng
s che đy, giu gim, ct xén, thêm bt, gi mo lch s, Stalin và đng cp quan
liêu  Liên Xô đã trình bày cho d lun hiu lm h là nhng ngi k nghip
Marx - Lenin. Cho nên khi chúng tôi thy anh em quc gia nh "Thông lun"
ch
ng hn, lên án ch ngha "cng sn", chúng tôi coi nh lên án ch ngha xta-lin-
nít. Vì nh

gm các đng Xã hi Dân ch. Quc t này đã có công xây dng các chính đng
ca lao đng, có công ph bin hc thuyt mác-xít và có công bênh vc quyn li
ca lao đng. Nhng nó đã tr nên ci lng và t nguyn gi vai trò qun lý cho
ch đ t bn. Nó đã t ra bt lc ngn cn s bùng n ca cuc chin tranh đ
quc 1914-18, mc du đã t đt cho mình cái s mnh đó. Vì vy, nó đã mt ht
nh hng. Hin nay,  nh Quc t vn c
òn, nhng hu danh vô thc, bao gm
mt s các đng Xã hi và Xã hi Dân ch  các nc châu Âu. Hàng nm, mt s
lãnh t hi hp đôi ba ln, trao đi ý kin, nhng không ly quyt ngh hành đng.
ng X
ã hi Pháp ca tng thng Mitterrand là mt trong nhng thành viên ca 
nh Quc t.
ng trc s bt lc v
à suy thoái ca  nh Quc t, nm 1919, hai nm sau
thành công ca cuc cách mng tháng Mi  Nga, Lenin và đng Cng sn bôn-
sê-vích Nga tri
u tp đi hi  Moscow, tuyên b thành lp  tam Quc t, gm

1
- T di chúc này, phong trào  t Quc t đã nói ti t lâu, nhng mãi ti i hi XX (1956) ca đng Cng sn
Liên Xô, nó mi đc Khrushchev đem ra công b.
2
- Vì thì gi hn hp, đon này không đc đc trong cuc hi lun.
18
các đng Cng sn (gi là các phân b)  các nc. Sau khi Lenin mt (1924), 
tam Quc t, di quyn lãnh đo ca Stalin, tr nên suy đi, bin thành công c
phng s cho chính sách ngoi giao ca Stalin và Liên Xô. Nm 1943, nhn thy t
chc này không còn li ích gì cho mình na và di áp lc ca các nc t bn,
Stalin đã ra lnh gii tán.
Nói theo tinh thn và truyn thng quc t nói trên,  t ch trng tp hp

des Travaileurs), gi tt là đng P.T., do s kt hp ca nhiu nhóm, nhiu đng,
nhiu khuynh hng: trt-kít (c hai nhóm trt-kít), Xã hi Dân ch, cu  tam,
cu mao-ít v v Hin nay đng P.T. có mt ngh s trong Thng ngh vin, 35
ngh s trong H ngh vin và nm gi 25 Hi đng Thành ph, trong đó có thành
ph
 Sao Paulo là thành ph ln nht vi hn sáu triu dân). ng P.T. có liên h
cht ch vi Tng công hi C.U.T. là nghip đoàn ln nht Brasil. Trong cuc bu
c tng thng va qua (1989), đng Lao đng Brasil chim ti 47% s phiu
1
,
ngh
a là ch còn thiu hn 3% s đc trúng c.
Nhiu ngi thng coi  t nh mt phong trào không hp thi vì nó không
lan r
ng và không có tm vóc nh  tam trc đây. Nói nh th là quên nhng
điu kin khách quan trong v
òng my chc nm gn đây. Tip theo cuc chin
tranh 1939-45 là cuc "chin tranh lnh" chia th gii làm hai khi: khi t bn do
M đng đu và khi Liên Xô tiêu biu cho lao đng th gii. Nhng t chc hay
trào lu đc lp vi hai khi n
ày khó lòng mà tìm đc mt "k h" đ bành trng.
Gia d, phong trào lao đng quc t li b đng Cng sn Liên Xô và các đng Cng
sn xta-lin-nít ch ng, phân vn (atomisé), khin lao đng mt phng hng và
không th
 to cho mình mt đung li đu tranh đc lp. Th nhìn tình hình lao
đng  Nga hin nay thì đ rõ s tác hi ca ch ngha xta-lin-nít trong hn 50 nm

1
- Coi "Le Monde" ngày 4-12-1991 và "Libération" ngày 4-12-1991.
19

sau, h coi Trotsky và nhng ngi trt-kít là k thù bt cng đái thiên ca h. S
im lng ca h đi vi Trotsky là mt thái đ đy ý ngha.
 Vit Nam, đng Cng sn chng nhng không phc hi danh d cho T Thu
Thâu và các đng chí ca ông m
à còn tìm cách xóa b mi vt tích dính líu xa gn
ti nhng ngi trt-kít. Cách đây cha lâu, đng ra lnh xóa tên đng ph T
Thu Thâu  gn ch Bn Thành, đng ph Phan Vn Hùm  Ngã Sáu và đng
ph Trn Vn Thch  Phú Nhun. Làm nh th, đng tng rng s không còn ai
bi
t ti tên tui nhng ngi trt-kít na. Nhng  Pháp, vào dp k nim 200 nm
cuc cách mng Pháp, trong mt cuc trin lãm long trng  "Vòm tri hu ngh"
(Arche De La Fraternité) t
i khu La Défense (Paris), "y ban nc Pháp ca kiu
dân, nc Pháp ca t do
" (France Des Immigrés, France des Libertés) đã trình
bày
nh và tiu s ca T Thu Thâu trên mt bc tng ln, bên cnh nh và tiu
s ca H Chí Minh. Hai nhân vt này đc các s gia Pháp ca ban t chc cuc
trin lãm coi là nhng nhân vt đã đu tranh cho nn đc lp ca Vit Nam. Quan
đim đó ho
àn toàn khác vi quan đim ca đng Cng sn Vit Nam!
Xóa b tên tui nhng ngi trt-kít, đng thi đng li tìm cách duy trì và
b
o v tên tui Stalin! Nhà báo Thành Tín cho bit vào tháng 7-1989, mt ch th
ca Ban T tng và Vn hóa Trung ng đã đc gi đi cho tt c nhng ngi
ph trách báo chí, đài phát thanh, truyn hình v.v , cm không ai đc nói ti
Stalin
3
. ng bit rng, trong hoàn cnh hin nay, vi tt c s phát giác v Stalin,
nói ti Stalin là phi nói ti bn báo cáo "mt" ca Khrushchev v nhng ti ác ca

 bn cho toàn th loài ngi."
1
Cách đây hn 50 nm, nm 1937, nói v Stalin, Leon Trotsky vit:
" Di sc nng nhng ti ác ca y, Stalin s bin đi trên sân khu chính tr
nh mt ngi đ
ã đào m chôn vùi cách mng và có mt b mt ghê tm nht ca
lch s "
Ba nm sau khi vit nhng hàng ch nói trên, nm 1940, Trotsky đã b mt tên
th
 h ca Stalin ám sát ti Mexico!
Theo ý tôi, nhng gì thuc v s kin xác thc ca lch s, không ai có quyn
xóa b, che du hay sa cha! Nhng câu vn nói trên cn đc lu gi và công b
đ cho th h ng
ày nay và ngày mai suy ngm và đ cho lch s phán quyt. Vn đ
tôi va nói  trên, lch s đã phán quyt!

1
- Coi "H Chí Minh toàn tp", tp 6, trang 384-385.
21
AI 
à ÁM SÁT T THU THÂU
VÀ NH
NG NGI
TR
T-KÍT VIT NAM?
(Hoàng Khoa Khôi)
Tên tui T Thu Thâu đã gn lin vi cuc đu tranh chng thc dân Pháp trong sut
các thp niên 30 và 40. Tham gia đng Vit Nam c lp ca Nguyn Th Truyn ti Pháp
vào nm 1927, nm 1929, ông gia nhp
T đi lp ca Trotsky. Sau cuc biu tình trc

thuyt:
1.
Gi thuyt th nht, cng là gi thuyt ca s gia Philippe Devillers trong cun
"Lch s Vit Nam", ngi ch trì cuc ám sát là Nguyn Bình vì lúc y Nguyn Bình là
ng
i ch huy quân đi  min Nam.
2.
Gi thuyt th hai, có mt s ngi đa ra là, Trn Vn Giàu và Dng Bch Mai,
vì hai ông này là lãnh t công khai ca đng Cng sn Vit Nam  Sài Gòn và là nhng
ngi khét ting l
à xta-lin-nít hng nht.
3.
Gi thuyt th ba là chính ông H Chí Minh đã ra lnh. V gi thuyt này, ông
Hémery không tin, vì "
nó đi ngc li vi đng li chính tr ca H Chí Minh hi đó."
Theo ông Hémery, "
ông H Chí Minh không có li gì mà trit tiêu nhng ngi trt-kít,
tr
 phi mun tng thêm s k thù, mt điu vô lý v chính tr, trong lúc quân đi Trung
Hoa và Pháp đang kéo ti. Công nhn nhng ngi quc gia ca Vit Nam Quc dân đng
vào trong chính ph min Bc và ám sát nhng ngi trt-kít  min Nam là hai hành
đng trái ngc." Nhng ông Hémery nói "đây cng ch là mt gi thuyt mà thôi", cn
22
đc nghiên cu thêm.
Còn m
t gi thuyt khác na là "nhng ngi trt-kít b hi sinh cho s cu vãn cái hi
v
ng mng manh hòa gii vi Pháp." Gi thuyt này, ông Hémery coi nh không có lp s
vng chc.
Tóm li, theo ông Hémery, ngi ra lnh T Thu Thâu và đng bn, không phi là ban

trc đây, nhân dp k nim t
ù nhân  Côn o, ông Lê Dun đã đc din vn "kính chào
các chi
n s cng sn, quc gia và trt-kít, đã b mình hoc đã b giam cm  ni này."
Hémery nói thêm: "
Tun va qua, t báo "Le Monde" ra ngày 26-4-1978, di ngòi bút
c
a Patrica De Beer, đng tin đng Cng sn Vit Nam đã gi quà tng v mt chin s
trt-kít b thc dân Pháp git hi."
c bc th nói trên ca ông Hémery, đc gi ai cng phi công nhn s thc tâm và
th
n trng ca ông trong vic đi tìm s tht. Là mt s gia chuyên môn v vn đ Vit
Nam, ông đ
ã vit rt nhiu sách báo v Vit Nam và đã chn "Phong trào trt-kít và T
Thu Thâu" làm đ tài cho lun án tin s trình bày trc trng đi hc Pháp. Vi ngòi bút
s
c so và chân thc, ông đã đc các s gia Pháp và các nc tôn trng và trích dn. Vic
nhà ngôn ng hc ni ting Noam Chomsky tìm hi ý kin, chng t s tin cy ca các s
gia và hc gi th gii đi vi ông.
Nghiên
cu v các v ám sát trt-kít  Vit Nam, ông Hémery đã gp tr lc trc
nh
t là s che giu ca đng Cng sn Vit Nam. Vì thiu bng chng c th, ông ch có
th nêu ra các "gi thuyt" và chn "gi thuyt" nào đúng lý hn. Chính vì ch đó, gi
thuyt mà ông chn đã thiu cn bn vng chc.
T ngày ông Hémery vit th cho ông Chomsky ti nay, có nhiu s kin mi, mt
phn do s tìm tòi ca nhng ngi trt-kít còn sng sót, mt phn do nhng s liu ca
đng Cng sn xut bn gn đây, nhng ý kin phng đoán ca ông Hé
mery cn đc b
khuyt, đc bit v vn đ ai đã ch mu và v thái đ ca ông H Chí Minh đi vi nhng

ng "lãnh t công khai", h không phi là lãnh t lãnh đo thc s  min Nam. Trong
cun "Lch s đng Cng sn Vit Nam", tên tui ca hai ông không thy đc ghi chép.
Trong cuc hp X y Nam B  Cây Mai (Ch Ln) ngày 23-9-1945, cng nh cuc hp
X y m rng  Thiên H (M Tho) ngày 25-10 đ quyt đnh v vic đi phó vi cuc
tin công đánh chim ca quân đi Pháp, ngi có trách nhim min Nam không phi hai
ông Trn Vn Giàu, Dng Bch Mai mà là các ông Hoàng Quc Vit, Lê Dun, Tôn c
Thng.
Mùa
hè nm 1989, nhân dp qua Pháp, ông Trn Vn Giàu cng chng thc
nhng điu nói trên. Khi hi v vic ai đã git T Thu Thâu  Qung Ngãi, ông Giàu qu
quyt không phi ông vì lúc đó ngi trách nhim là ông Hoàng Quc Vit đc đng c
ra thay ông (nguyên do ông b kim tho vì đã thc hin mt đng li khác vi đng li
ca đng). Ông Giàu gián tip nói nhng gì xy ra trong giai đon này thuc v trách
nhim ông Hoàng Quc Vit. Ông còn qu quyt nói thêm gia ông và T Thu Thâu có
mi tình bng hu, không th nào ông nhn tâm làm đc vic y. Ông thut li chuyn
ông đ
ã đc T Thu Thâu nuôi n, nuôi  trong nhà và đc T Thu Thâu vay tin bà ch
cp cho ông xut ngoi, trách vic lùng bt ca S Mt thám Pháp (nhng li nói này ca
ông Giàu đ
ã đc ghi âm).  mt bui hp khác, ông "cao hng" ha hn khi ông tr v
nc s "
ra ting" cho T Thu Thâu, nu đng Cng sn Vit Nam không chu "ra
ring"! (T y đn nay đã hn ba nm, ông Trn Vn Giàu vn im ting!)
Khi hi v các v ám sát các lãnh t trt-kít khác  min Nam nh Phan Vn Hùm,
Trn Vn Thch, Hunh Vn Phng, v.v ông Trn Vn Giàu li rt lúng túng, không
qu quyt nh câu tr li v v ám sát T Thu Thâu. Thái đ lúng túng y khin c ta có
cm tng ông có dính líu đn nhng v này, hoc ít ra ông cng bit ai là th phm.
Dù sao, cn phi xác đnh mt điu: ông Trn Vn Giàu cng ch là ngi tha hành
l
nh trên mà thôi. Không phi là điu tình c, v ám sát T Thu Thâu  Qung Ngãi, min

tt c nhng lãnh vc c bn đó, Vit Nam, Trung Quc, k c Nam T, đã
r
p khuôn theo mu Liên Xô, mc du, trong giai đon này hay giai đon khác, có nhng
khía cnh khác bit, nhng cn bn là chính sách quan liêu, mnh lnh, nói di, vu oan, chà
đp dân ch, khinh th qun chúng, tiêu dit ngi đi lp.
Mt trong nhng đc tính ca h là ch thuyt "kt qu bin minh cho phng tin"
(la fin justifie les moyens). B
t k phng tin gì, dù đc ác, xu xa ti đâu, đu có th s
dng, quí h loi b đc đi phng trc mt. V git hi 26 ngàn quân nhân và dân
chúng Ba Lan
 rng Katyn là bng chng đin hình
1
.
Nói v
 s trung thành đi vi Stalin, ông H Chí Minh là ngi trung thành nht, so
vi Mao và Tito
2
. i sng chính tr ca ông gn lin vi  tam Quc t, đc bit trong
giai đon t chc này đ
ã b Stalin hoàn toàn khng ch. Nu nhng lãnh t cng sn nh
Togliati (Ý), Thorez (Pháp) bui đu còn do d vi Stalin, ông H Chí Minh không bao
gi có thái đ nh th. T lúc đt chân đu tiên lên Liên Xô (1924) ti khi Stalin cht
(1953), xuyên qua nhng v án Moscow đm máu, ông đc chng kin nhng cuc đo
ln, ty tr mà 90% nhng cu đng chí ca Lenin thuc ban lãnh đo Liên Xô b git hi,
H Chí Minh không h đt mt câu hi, nói mt câu hay vit mt ch t ý bt đng. Là đi
din ca đng mình trc Quc t Cng sn, ông còn gi chc v y viên Ban Chp hành
 tam Quc t. Ông đã áp dng trung thành đng li ca Stalin, tr mt giai đon rt
ngn, nm 1930, ông đa ra lp trng dân tc
3
, không phù hp vi lp trng "giai cp

Cng sn, có đon:
"i vi bn trt-kít, không th có mt tha hip nào, mt nhân nhng nào c. Phi
tìm mi cách lt mt n chúng nh bn tay sai ca phát-xít, phi tiêu dit chúng v chính
tr"
1
.
ã gi trt-kít là tay sai ca phát-xít thì làm sao có th cng tác đc vi nhng ngi
trt-kít, trong cuc chin tranh chng phát-xít? ó là điu mà s gia Hémery cha lu ý
đúng mc.
Tài liu th hai là ba bc th
2
ca ông H Chí Minh, nm 1939, t Trung Quc gi v
Vit Nam. Ông vit:
"Trc kia, ch ngha T-rt-xki đi vi tôi cng nh đi vi nhiu ngi khác, hình
nh là mt vn đ tranh cãi trong ni b gia các phe phái khác nhau ( ) Nhng ít lâu
trc khi xy ra chin tranh ( ) nhng s c đng đy ti li ca bn t
-rt-xkít đã làm
cho chúng tôi sáng m
t ra ( ) Bn t-rt-xkít Trung-quc (cng nh bn t-rt-xkít nc
ngoài) ( ) Chúng ch là nhng bè l bt lng, nhng con chó sn ca ch ngha phát-xít
Nh
t (và ca ch ngha phát-xít quc t"
3
.
S
 "sáng mt ra" ca H Chí Minh, thc ra không do "s c đng đy ti li" ca
nhng ngi trt-kít mà nó bt ngun t mt bài báo ca Stalin đng trong t "Pravda"
(S
 tht) v nhng ngi trt-kít. Xin trích dn mt đon bt h nh sau:
"Ch ngha trt-kít dùng phng pháp đu tranh hèn h nht, nh bn nht, khn nn

Ging v ni dung, ging c v t ng.
Stalin dùng ch "đàn chó", "nh bn" đ ch danh nhng ngi trt-kít, H Chí Minh cng
dùng nguyên vn nhng danh t đó. Stalin nói "
ghê tm", H Chí Minh cng nói "ghê
t
m". Stalin vit "nhng k đu trân mt nga", H Chí Minh cng vit "mt l bt
lng.
" Nhng t ng thóa m đó đã có ch đích gán cho nhng ngi trt-kít cái ti "gián
đip", "mt thám", "tay sai cho phát-xít".

1
- Coi cun "H Chí Minh vit ting Pháp", Nhà xut bn Ngoi vn, Hà Ni (tp 2, trang 22, 1962).
2
- Ba bc th này vit ting Pháp, ký tên là Line, đng trong t báo "Notre voix" (Ting nói ca chúng ta), s tháng 6
và tháng 7-1939.
3
- Coi "H Chí Minh toàn tp", tp 3, trang 97.
4
- Báo "Pravda" ngày 14-2-1937.
5
- "H Chí Minh toàn tp", tp 3, trang 99.

Trích đoạn Th Vit k iu qua Pháp trong thi chin tranh va qua.

---