Bàn về chứng từ gốc trong giao
dịch thư tín dụng
Trong hoạt động tín dụng chứng từ, việc xác định một chứng từ là bản gốc
(original) hay bản sao (copy) là một vấn đề hết sức quan trọng. Chính vì vậy mà
trong các văn bản liên quan đến tín dụng chứng từ như UCP, ISPB, đều có
những điều khoản rõ ràng quy định việc xác định tính chất gốc của một loại chứng
từ.
Tuy vậy, trong thực tế giao dịch thư tín dụng, các quy định này trong nhiều trường
hợp đã từng bị cáo buộc là kẻ tội đồ gây tranh cãi và kiện tụng nhiều nhất. Trong
phạm vi bài viết, sẽ điểm lại các quy định về chứng từ gốc tại UCP 500, ISBP và
gần đây nhất là UCP 600 với mong muốn được chia sẻ kinh nghiệm, các tình
huống thực tế với những người mà công việc hàng ngày gắn liền với các giao dịch
thư tín dụng.
Quy định về chứng từ gốc tại điều 20(b) UCP 500
Điều 20(b) UCP 500 quy định về chứng từ gốc như sau: “Trừ phi LC quy định
khác, các ngân hàng cũng sẽ chấp nhận là chứng từ gốc (đối với) chứng từ được
tạo lập hoặc thể hiện là đã được tạo lập:
(i) Bằng hệ thống sao chụp, tự động hoặc được vi tính hóa;
(ii) Là các bản sao bằng giấy than;
Miễn là chứng từ đó được ghi chú là bản gốc và thể hiện được ký ở nơi cần thiết.
Chứng từ có thể ký bằng chữ viết tay, bằng chữ ký qua fax, bằng chữ ký đục lỗ,
bằng con dấu, bằng biểu tượng, hoặc bằng bất cứ phương pháp xác thực bằng
điện tử hay cơ khí khác”.
Quy định về chứng từ gốc như vậy tưởng là đã quá rõ ràng cho các bên thực hành
LC. Nhưng trên thực tế đã có không ít tranh chấp liên quan đến vấn đề chứng từ
gốc xảy ra. Hai vụ tranh chấp dưới đây đã được tranh luận rất nhiều trên các diễn
đàn của cộng đồng những người thực hành thư tín dụng trên toàn thế giới.
Những phán quyết trái ngược của các tòa án khi xác định tính chất gốc của
chứng từ.
Vụ tranh chấp 1: Glencore International AG v Bank of China, [1996]
Trong trường hợp này, Tòa phúc thẩm của Anh được đề nghị xem xét một hợp

Bank PLC đưa ra 3 lý do:
- Bảo hiểm đơn được tạo lập bằng hệ thống sao chụp và được vi tính hóa;
- Điều 20(b) của UCP 500 yêu cầu một chứng từ như vậy cần được ghi chú là bản
gốc;
- Bảo hiểm đơn khi xuất trình thì đã không ghi chú là bản gốc.
Tuy nhiên, tòa án đã bác bỏ lập luận này của Midland Bank PLC với các lý do sau
đây:
- Bản gốc và bản thứ hai của bảo hiểm đơn đã được xuất trình. Mỗi trang của bản
gốc thì được in trên giấy của công ty có logo và được đánh dấu bằng mực tươi.
Bản gốc đã được ký bằng mực tươi.
- Có 2 bản của bảo hiểm đơn được xuất trình. Bản thứ hai là một bản sao của bản
gốc và đã được đóng dấu ‘duplicate’ và cũng được ký bằng mực tươi.
- Bảo hiểm đơn xuất trình có một điều khoản chỉ ra rằng: “Bảo hiểm đơn này được
phát hành một bản gốc và bản thứ hai, một trong hai bản đã được thực hiện, thì
bản còn lại sẽ trở thành không có giá trị”.
Quan điểm của tòa án phúc thẩm trong trường hợp này là không có yêu cầu bắt
buộc những chứng từ gốc, dù được tạo lập bằng các cách thức quy định tại điều
20(b), phải được ghi chú là bản gốc.
Những quyết định hoàn toàn trái ngược của hai tòa án trên đã dẫn đến những cuộc
tranh luận về chứng từ gốc trong cộng đồng những người thực hành thư tín dụng
và cả trong nội bộ Ủy ban Ngân hàng ICC. Nhằm thống nhất cách giải thích về
việc xác định chứng từ gốc trong ngữ cảnh của Điều 20(b) UCP 500, ICC đã đưa
ra Chính sách ngày 12/07/1999.
Xác định một chứng từ “gốc” theo quy định của điểm (b) điều 20, UCP 500
Các ngân hàng kiểm tra chứng từ xuất trình theo LC để xác định, trong số những
điều khác, trên bề mặt chứng từ có thể hiện là chứng từ gốc hay không. Trừ phi
chứng từ tự nó thể hiện rằng nó không phải là bản gốc, các ngân hàng xem chứng
từ mà có chữ ký, ký hiệu, con dấu, nhãn mác của người phát hành là chứng từ gốc.
Như vậy, trừ phi thể hiện khác, chứng từ được xem là chứng từ gốc nếu nó:
(A) thể hiện được viết, đánh máy, đục lỗ, hoặc đóng dấu bằng tay của người phát

bằng telefax.
Những diễn giải thể hiện tính chất gốc (Statements indicating originality)
Theo đoạn (A) hoặc đoạn (C) nêu trên, chứng từ sẽ được xem là một chứng từ gốc
nếu trên chứng từ có đóng dấu “bản gốc”. Chứng từ cũng sẽ được xem là bản gốc
nếu trong chứng từ có diễn giải rằng nó là “bản gốc thứ hai” (duplicate original)
hoặc “bản thứ ba/ba” (third of the three). Tính chất gốc cũng được quy định bằng
một sự diễn giải trong chứng từ rằng chứng từ không có giá trị nếu một chứng từ
khác có cùng thời hạn và cùng ngày được sử dụng.
Những diễn giải thể hiện tính chất không phải gốc (Statements indicating non-
originality)
Chứng từ không được xem là bản gốc nếu trong chứng từ có diễn giải rằng nó là
một bản sao đích thực của một chứng từ khác hoặc thể hiện rằng một chứng từ
khác là bản gốc duy nhất. Một diễn giải trong chứng từ thể hiện rằng nó là “bản
sao của khách hàng” hoặc “bản sao của người gửi hàng” không phủ nhận và
cũng không khẳng định tính chất gốc của nó.
Những chứng từ không được xem là chứng từ gốc
Chứng từ thể hiện không phải là bản gốc nếu nó:
• thể hiện là được tạo lập trên máy telefax;
• thể hiện là một bản sao chụp của một chứng từ khác mà chưa được hoàn thành
bằng việc ghi chú bằng tay lên bản sao chụp hoặc bằng cách sao chụp nó trên
giấy mà thể hiện là giấy văn phòng gốc; hoặc
• nêu trong chứng từ rằng nó là một bản sao đích thực của một chứng từ khác
hoặc chứng từ khác đó là một bản gốc duy nhất.
Với Chính sách ngày 12/07/1999, có thể thấy rằng cách giải thích của Tòa phúc
thẩm Glencore ngược với cách giải thích của ICC về việc xác định chứng từ gốc
trong ngữ cảnh của điều 20(b) UCP 500. Theo giải thích của ICC, các ngân hàng
xem chứng từ thể hiện ký bằng tay bởi người phát hành chứng từ là chứng từ gốc,
dù có hay không một số hoặc tất cả các yếu tố cấu thành của chứng từ được in sẵn,
được sao bằng giấy than, hoặc được tạo lập bằng các hệ thống sao chụp, tự động
hoặc được vi tính hóa.