ĐẠI CƯƠNG
NẤM Y HỌC
TS NguyÔn Ngäc San
Mục tiªu học tập
1. Tr×nh bµy được đặc điểm sinh học của
nấm.
2. Nªu vai trß y học của vi nấm.
3. Tr×nh bµy nguyªn tắc phßng chống bệnh
nấm.
®¹i c¬ng
 Nấm (fungi):
Những sinh vật có nhân thực (eukaryota).
Có thành tế bào: giống thực vật  không vận động.
Không có diệp lục tố: không tự tổng hợp chất hữu cơ.
Sinh sản bằng bào tử: vô tính hoặc hữu tính
 Nấm học: ngành khoa học chuyên nghiên cứu về nấm.
 Nấm y học: NC nấm gây bệnh cho người (®® sinh
học, vai trò y học, biện pháp chẩn đoán, phòng
chống….).
KÝCH THíc
Một số loại
nấm có kích
thước lớn, có
thể nhìn thấy
bằng mắt
thường (mộc
nhĩ, nấm
rơm…).
Một số có KT nhỏ, phải quan
sát dưới kính hiển vi: vi nấm.
H×NH THÓ

 Hệ thống men phong phó: Celluloza, Proteaza,
Gelatinlaza, Trypsin, Catalaza, Oxydaza tham
gia chuyển hãa chất. Chóng tiết c¸c men nµy ra
m«i trường, ph©n giải c¸c hợp chất phức tạp
thµnh những hợp chất đơn giản để hấp thu.
 Nấm dễ nu«i cấy, thường sử dụng m«i trường
Sabouraud.
 Ph¸t triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ vµ độ
ẩm cao  Bệnh nấm thường ph¸t triển mạnh ở
những nơi cã nhiệt độ vµ độ ẩm cao.
 pH: nấm ưa pH axit. Trong m«i trường axit nấm
cã thể cạnh tranh hiệu quả với vi khuẩn.
NHIỆT ĐỘ, ĐỘ ẨM vµ pH
TỐC ĐỘ PH¸T TRIỂN
 Ph¸t triển chậm hơn vi khuẩn: bệnh thường tiến triển
chậm, khi nu«i cấy ph©n lập cần ức chế vi khuẩn bằng
kh¸ng sinh hoặc tạo m«i trường axit.
 Nấm kÝ sinh thường ph¸t triển chậm hơn nấm hoại
sinh: khi ph©n lập nấm kÝ sinh thường cho actidion vµ
m«i trường nu«i cấy nấm để ức chế nấm hoại sinh
(Aspergillus, Cryptococcus nhậy cảm actidion).
HIỆN TƯỢNG NHỊ THỂ
Lưỡng h×nh – Dimorphism: Histoplasma capsulatum,
Sporothrix schenkii, Penicillium marneffei
Dạng sợi: khi hoại sinh hoặc
nuôi cấy ở nhiệt độ thường.
Dạng men: khi ki sinh hoặc
nuôi cấy ở nhiệt độ 37 độ.
HIỆN TƯỢNG BIẾN H×NH
Hiện tượng biến h×nh (Pleomorphism)

Vai trß chung cña nÊm
T¸c hại:
 Nấm g©y bệnh cho động vật, thực vật.
 Nấm lµm hư hỏng lương thực, thực
phẩm vµ rất nhiều vật dụng liªn quan đến
đời sống con người như đồ hộp, vải, len,
dụng cụ quang học