Cần bảo vệ trẻ em trong những
ngày nắng nóng

Sau 9 tháng học tập tại trường lớp, được nghỉ hè đứa trẻ nào cũng vui
thích. Để trẻ tận hưởng một mùa hè thú vị vui chơi được trọn vẹn, các bậc cha
mẹ cần quan tâm tới chúng. Cần phải hướng dẫn kỹ năng an toàn cho trẻ, luôn
luôn để mắt tới trẻ, đề phòng một số tai nạn bất thường có thể xảy ra.
Tai biến trúng nóng
Trúng nóng là một trường hợp thường gặp trong mùa hè. Nguyên nhân do
tiết trời quá nóng bức, trẻ mặc quần áo dày, chật và bí, ở trong những căn buồng
quá chật hẹp, nóng, không thông thoáng, ngột ngạt hơi người. Hoặc trẻ vui chơi ở
ngoài trời nắng nóng nhiệt độ quá cao. Tuy cơ thể vẫn có một số cơ quan có khả
năng điều hoà được thân nhiệt, trong đó chủ yếu là một bộ phận được gọi là
“Trung tâm điều hoà nhiệt” nằm trên não. Khi cơ thể bị nóng quá mức, trung tâm
này sẽ phản ứng lại bằng một số biện pháp để giải toả nhiệt, chủ yếu bằng cách ra
mồ hôi. Khi cơ thể xuất được mồ hôi thân nhiệt sẽ giảm xuống. ở người lớn trung
tâm điều hoà thân nhiệt đã phát triển, thì sự giải toả nhiệt có tốt hơn, do đó ít bị
trúng nóng. Nhưng ở trẻ em trung tâm này chưa phát triển hoàn chỉnh, nên sự giải
toả nhiệt chưa tốt, do đó nếu cơ thể trẻ nhiễm nóng quá lâu, rất dễ bị trúng nóng.
Điều kiện gây ra trúng nóng là nhiệt độ không khí cao, ẩm và không có gió.
Trẻ thiếu nước uống, khiến cơ thể bị nóng quá làm rối loạn hệ thần kinh trung
ương. Hệ thần kinh của trẻ nhỏ rất nhạy cảm với nhiệt, khi nhiễm nóng quá dễ bị
rối loạn tuần hoàn não, phù não và có thể chảy máu não. Từ đó làm rối loạn hoạt
động của tim mạch và hô hấp, đồng thời kèm theo rối loạn về chuyển hóa (muối,
nước), hạ glucose huyết gây ra tình trạng nguy kịch.
Triệu chứng trúng nóng dễ nhận biết. Khởi đầu là những dấu hiệu về hệ
thần kinh: Trẻ đột nhiên khóc, vật vã rồi sốt li bì, nhiều trẻ lên cơn giật. Những trẻ
đã lớn thì tự nhiên thấy tối tăm mặt mũi, chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn. Thời kỳ
sau, trẻ thường sốt cao, có thể đến 40oC, mặt đỏ bừng, thân mình cũng đỏ (do giãn
mạch), vã mồ hôi; hơi thở nhanh và nóng, tim đập nhanh, mạch nhỏ khó bắt, rất
khát nước. ở thời kỳ này nếu trẻ được sơ cứu ngay sẽ dễ qua khỏi. Nhưng nếu để

khẩn trương sơ cứu:
- Đặt trẻ nằm trong một phòng thoáng mát, cởi hết quần áo, để giúp cơ thể
có điều kiện giải tỏa bớt nhiệt lượng. Trường hợp say nắng được phát hiện ở ngoài
trời, có thể để cho trẻ nằm dưới bóng cây râm mát, giải tán bớt những người hiếu
kỳ xung quanh. Dùng quạt quạt mát cho trẻ.
- Dùng khăn bông rấp nước mát đắp lên đầu, lên trán trẻ để tránh tình trạng
tụ máu trên não, thường xảy ra khi nhiệt độ lên cao. Dùng một khăn bông khác,
cũng rấp nước mát lau khắp mình và chân tay trẻ. Mục đích nhằm làm mát cơ thể,
làm thông sạch các lỗ chân lông, giúp cho nhiệt lượng cơ thể dễ thoát ra.
- Cho trẻ uống nước đầy đủ để bù lại lượng nước trong cơ thể đã bị tiêu hao
do nhiệt độ cao. Có thể cho trẻ uống nước quả tươi, nước khoáng, hoặc nước đã
đun sôi để nguội. Cho uống từ từ ít một để tránh nôn.
Với các biện pháp sơ cứu trên, nhiều trẻ đã qua được cơn nguy kịch trước
khi xe cấp cứu tới.
Cảm lạnh
Sự thích nghi của cơ thể trẻ chống lạnh là có giới hạn. Nếu nhiễm lạnh kéo
dài, hoặc quá đột ngột cơ thể đứa trẻ không thích nghi được thì có thể xảy ra cảm
lạnh. Mùa hè nhưng vẫn cảm lạnh thường gặp trong một số trường hợp sau:
- Để trẻ ngủ ở nơi lộng gió hoặc nằm ngủ trong phòng có máy điều hòa
nhiệt độ quá lạnh, do mát ngủ quên cũng dễ bị cảm lạnh.
Khi cơ thể đứa trẻ bị nhiễm lạnh sức chống đỡ của cơ thể bị suy yếu, các vi
sinh vật tiềm tàng ở mũi họng thừa thế tấn công gây viêm nhiễm đường hô hấp
trên ho, sốt, chảy nước mũi thậm chí có thể gây viêm phế quản cấp.
Để phòng bệnh, không nên cho trẻ nằm ngủ ở nơi lộng gió, gió lùa. Nếu
dùng quạt máy chỉ để số có tốc độ quay nhỏ, và đắp cho trẻ một khăn mỏng lên
bụng. Người mẹ (hoặc bố) cần tỉnh ngủ hơn, khi về khuya trời mát, điện lại mạnh
lên, cần tắt quạt máy hoặc không cho quạt về phía đứa trẻ.
- Đang nóng bức ra nhiều mồ hôi tắm mát ngay. Trẻ khoẻ mạnh, đang nô
đùa nóng người ra nhiều mồ hồi, nhảy ngay xuống sông suối tắm mát ngay làm
cho cơ thể bị nóng lạnh đột ngột. Hậu quả là cảm sốt cao phải cứu chữa, thậm chí

qua miệng), kết hợp với xoa bóp tim ngoài lồng ngực. Cần kiên nhẫm làm liên tục
cho đến khi trẻ thở lại.
Khi trẻ thở lại, lau khô người trẻ, xoa dầu nóng toàn thân, quấn chăn ấm
cho trẻ và chuyển ngay tới bệnh viện, hoặc trạm y tế gần nhất. Trong quá trình di
chuyển, cần theo dõi trẻ thật sát, nếu cần vẫn phải tiếp tục hồi sức tim – phổi cho
trẻ.
Ngoài ra, cần hướng dẫn trẻ vui chơi an toàn phòng tránh các tai biến.
Không đá bóng trên đường phố để tránh bị xe ô tô, xe gắn máy đâm phải gây
thương tích nặng, thậm chí chết người. Không tò mò hái ăn thử các quả hoang dại
mọc ở hàng rào, trong rừng, ven suối để tránh tai nạn do ăn phải quả độc. Không
thả diều ở gần đường dây tải điện, nhất là điện cao thế để tránh bị điện giật chết
người. Không leo trèo cây cao hái quả, bắt tổ chim để đề phòng ngã gãy chân
tay.