Hiểu đúng về Văn hóa Doanh nghiệp

Thời gian gần đây, thuật ngữ “Văn hóa doanh nghiệp” rất thường được sử
dụng và phổ biến trong giới doanh nhân và các nhà quản lý. Các doanh nghiệp
bắt đầu chú trọng đến việc xây dựng văn hóa cho mình.

Tuy nhiên, việc hiểu đúng thuật ngữ này là hết sức cần thiết trong bối cảnh
có quá nhiều những lớp chiêu sinh giảng dạy về đề tài này, nhưng mỗi nơi, mỗi
thầy lại giảng một kiểu, gây bối rối cho người học.

Có người cho rằng: “Văn hóa tổ chức là những nét đặc trưng cơ bản để
phân biệt tổ chức này với tổ chức khác”, từ đó kết luận “Văn hóa doanh nghiệp là
những nét đặc trưng cơ bản để phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp
khác”.

Hai cụm từ “đặc trưng” và “phân biệt” được nhấn mạnh và lặp đi lặp lại
nhiều lần trong các lớp học về văn hóa doanh nghiệp, làm học viên nhớ và “thấm”
rất kỹ. Kết quả là các doanh nghiệp có người theo học luôn tìm mọi cách để làm
cho doanh nghiệp mình có những nét văn hóa “khác người”. Nỗ lực này đôi khi đem lại kết quả tệ hại vì doanh nghiệp bỗng trở thành
một tổ chức lạc lõng, không giống ai, thậm chí có khi còn rất phản cảm vì những
“nét văn hóa” rất kỳ cục, gây khó chịu cho cả những người trong cuộc.

Ví dụ, có doanh nghiệp bắt buộc tất cả nhân viên, kể cả quản lý cấp cao,
phải đứng dậy, cúi đầu chào khi tổng giám đốc bước vào, và chỉ được ngồi sau khi
tổng giám đốc cho phép.

Văn hóa “sùng kính” theo kiểu vua chúa này quả thật là “đặc trưng” và
“khác biệt”, nhưng nó lại gây khó chịu không chỉ cho cán bộ quản lý cấp cao mà

đức, hành vi… mà những người trong doanh nghiệp cùng chấp nhận hoặc bị chi
phối.

Có người tuyệt đối hóa và kỳ vọng văn hóa doanh nghiệp như là một thứ tín
ngưỡng của doanh nghiệp, chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi người sáng lập doanh
nghiệp và buộc các thành viên trong doanh nghiệp xem như “đạo”, như “đức tin”
để luôn tự giác đi theo.

Thực ra, văn hóa doanh nghiệp không chỉ chịu ảnh hưởng bởi người sáng
lập mà chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi môi trường xung quanh, bao gồm văn hóa đất
nước, khu vực, ngành nghề, đối tác, khách hàng mục tiêu, đối thủ cạnh tranh…

Một doanh nghiệp có khách hàng mục tiêu là “lớp” người sang trọng, phải
xây dựng văn hóa thể hiện đẳng cấp với nhiều nghi thức trang trọng; ngược lại,
một doanh nghiệp có khách hàng mục tiêu là giới bình dân, ví dụ, nông dân thì
phải xây dựng những nét văn hóa giản dị, bình dân, phù hợp với bản chất “lúa”
của nông dân.

Doanh nghiệp cũng luôn hướng tới xây dựng “màu cờ sắc áo” khác với đối
thủ cạnh tranh để khỏi bị “đụng hàng” và bị “đồng hóa”. Ngoài ra, nếu hợp tác với
đối tác chiến lược, doanh nghiệp cũng thường cân nhắc, không xây dựng văn hóa
quá “chỏi” với văn hóa của đối tác chiến lược này.

Văn hóa doanh nghiệp cũng có nhiều tầng lớp từ trong ra ngoài. “Tầng
gốc” bao gồm triết lý kinh doanh, giá trị cốt lõi, niềm tin…; “tầng sâu” bao gồm
các chuẩn mực đạo đức, hành vi…; “tầng giữa” bao gồm phong cách quản lý, nghi
thức, lề thói ; và “tầng bề mặt” thể hiện qua “màu cờ sắc áo” như logo, đồng
phục

Tương tự như vậy, “đức tin” cũng được thể hiện qua nhiều mức độ khác

nghiệp không nhất thiết phải đi tìm những giá trị khác biệt không giống ai.

Những cái chung tốt đẹp, được nhiều người chấp nhận, được thể hiện theo
cách riêng mới là điều đáng để doanh nghiệp theo đuổi. Và đừng bao giờ kỳ vọng
xây dựng một văn hóa doanh nghiệp như một thứ tín ngưỡng tuyệt đối mà mọi
thành viên trong doanh nghiệp đều phải tin và làm theo.