Lời mở đầu
Nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế
thị trờng và từng bớc tham gia hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, nền kinh tế
thị trờng thờng nảy sinh những tiêu cực, lạm dụng chức vụ để mu cầu và thu lợi
cá nhân, tệ tham nhũng đã trở thành quốc nạn ... gây những tổn thất to lớn về
tài sản, nguồn vốn, nguồn lực tài chính quốc gia, giảm sút lòng tin của nhân
dân đối với Đảng và Nhà nớc.
Để khắc phục tồn tại trên, Nhà nớc cần sử dụng tổng hợp các công cụ
kiểm tra, kiểm soát, trong đó kiểm tra tài chính đợc xem nh là một công cụ
mạnh và hữu hiệu để hạn chế những mặt tiêu cực, tham nhũng, chi tiêu lãng phí
ngân sách Nhà nớc và công quỹ quốc gia. Do đó, kiểm toán nhà nớc ra đời để
giúp Thủ tớng Chính phủ thực hiện chức năng kiểm tra, xác nhận tính đúng
đắn, hợp pháp của các tài và số liệu kế toán của cơ quan nhà nớc, các đơn vị sự
nghiệp, đơn vị kinh tế nhà nớc và các đoàn thể quần chúng, các tổ chức xã hội
sử dụng kinh phí do ngân sách Nhà nớc cấp.
Sau mời năm thành lập, kiểm toán nhà nớc đã đạt đợc những thành tựu b-
ớc đầu rất đáng kể khẳng định đợc vai trò quan trọng của mình. Tuy vậy trong
quá trình hoạt động kiểm toán nhà nớc Việt Nam vẫn còn không ít những khó
khăn và bất cập cần sớm có phơng hớng giải quyết. Xuất phát từ tính cấp thiết
vấn đề trên nên em đã chọn đề tài: Vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà n -
ớc ở Việt Nam .
1
Nội dung
I. Cơ sở lý luận.
1. Bản chất và sự cần thiết của kiểm toán nhà nớc.
Kiểm toán nhà nớc là hệ thống bộ máy chuyên môn của Nhà nớc thực
hiện các chức năng kiểm toán tài sản công do các kiểm toán viên là công chức
của Nhà nớc tiến hành.
Trong nền kinh tế thị trờng, vai trò của kiểm toán nhà nớc hết sức quan
trọng trong việc kiểm soát việc sử dụng nguồn lực tài chính công, giúp Quốc
hội điều hành, quản lý nền kinh tế có hiệu quả, bởi vì:

Lima và đợc trình bày trong lời nói đầu trong tuyên bố Lima về các chỉ dẫn
kiểm toán nh sau:
- Trong bối cảnh việc sử dụng thống nhất và hiệu quả các khoản công
quỹ là một trong những đòi hỏi thiết yếu đầu tiên cho việc sử dụng hợp lý các
nguồn tài chính công và hiệu năng các quyết định của cơ quan có thẩm quyền;
- Trong bối cảnh để đạt đợc mục tiêu này, không thể phủ nhận đợc rằng mỗi
quốc gia cần phải có một Cơ quan Kiểm toán Tối cao đợc pháp luật đảm bảo
tính độc lập;
- Trong bối cảnh các Cơ quan Kiểm toán Tối cao đang ngày càng trở nên
cần thiết hơn khi Nhà nớc đã và đang mở rộng hoạt động của mình sang lĩnh
vực kinh tế xã hội và vì vậy phải hoạt động tuân theo những qui định của công
cụ tài chính vốn có;
- Trong bối cảnh các mục tiêu của kiểm toán cụ thể là việc sử dụng
hợp lý và hiệu quả các nguồn công quỹ; tăng cờng sự lành mạnh trong quản lý
tài chính; điều hành tuần tự các hoạt động hành chính; và thông tin liên lạc với
các cơ quan đại chúng và công chúng thông qua các báo cáo khách quan... đang
rất cần thiết cho sự ổn định và phát triển của Nhà nớc trong việc theo đuổi các
mục tiêu của Liên Hiệp Quốc...
2.2 Nhiệm vụ
Nhiệm vụ gắn liền với cơ quan kiểm toán tối cao là kiểm toán tính hợp
pháp và hợp của công tác quản lý tài chính và kế toán.
Ngoài loại hình kiểm toán nêu trên còn có loại hình kiểm toán tập trung vào
hoạt động, hiệu quả và hiệu năng của hành chính công. Loại hình kiểm toán
này không chỉ kiểm toán các khía cạnh cụ thể của công tác quản lý mà cả các
hoạt động quản lý bao trùm, gồm cả khâu tổ chức và hệ thống hành chính.
3. Cơ quan kiểm toán Việt Nam.
3
3.1 Sự hình thành cơ quan Kiểm toán Nhà nớc Việt Nam.
Trớc tình hình mới, để góp phần quản lý tốt nền kinh tế quốc dân, cơ quan
Kiểm toán Việt Nam ra đời theo nghị định ngày 11/7/1994 của Thủ tớng Chính

II. Vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nớc Việt Nam đối những đối t-
ợng cụ thể.
Kiểm toán Nhà nớc ngay từ khi mới thành lập đã chứng tỏ đợc vai trò và
nhiệm vụ quan trọng của mình trong rất nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Nhng
vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nớc Việt Nam đợc thể hiện rõ nét nhất
qua các đối tợng kiểm toán sau:
1.Vai trò của kiểm toán nhà nớc trong việc giám sát ngân sách Nhà nớc
1.1 Tầm quan trọng của việc quản lý ngân sách Nhà nớc
Nh đã biết, trong hệ thống tài chính của một nớc, ngân sách Nhà nớc là
cao hiệu quả kinh tế, xã hội của nguồn lực ngân sách Nhà n khâu tài chính quan
trọng nhất. Vì chỉ có nó mới đảm bảo nguồn tài chính cho tất cả các lĩnh vực
hoạt động của Nhà nớc. Ngân sách Nhà nớc là đối tợng kiểm toán chủ yếu và
thờng xuyên của cơ quan kiểm toán nhà nớc. Kiểm toán nhà nớc nhằm góp
phần làm lành mạnh hoá tình hình ngân sách Nhà nớc, tạo môi trờng tài chính
ổn định có lợi cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân. Những kết quả kiểm
toán trung thực, chính xác, khách quan của cơ quan Kiểm toán Nhà nớc báo cáo
lên Chính phủ và Quốc hội không chỉ cho phép đánh giá tình hình tài chính,
ngân sách đúng mà còn cung cấp những thông tin làm căn cứ cho việc hoạch
định chính sách, các giải pháp quản lý ngân sách, khắc phục những yếu kém
trong quản lý thu chi ngân sách Nhà nớc và nâng ớc.
1.2 Vai trò của Kiểm toán Nhà nớc trong việc hỗ trợ Quốc hội tăng cờng
năng lực giám sát ngân sách Nhà nớc.
Nh chúng ta đã biết, Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nớc cao nhất,
thực hiện chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của
đất nớc.
Trong lĩnh vực ngân sách Nhà nớc, Quốc hội thực hiện quyền quyết định
dự toán ngân sách Nhà nớc, phân bổ ngân sách Trung ơng và phê chuẩn tổng
quyết toán ngân sách Nhà nớc. Đồng thời, Quốc hội thực hiện giám sát việc
chấp hành dự toán ngân sách Nhà nớc, thực thi các chế độ tiêu chuẩn định mức
chi ngân sách và các chính sách tài chính vĩ mô phục vụ phát triển kinh tế xã

Kiểm toán Nhà nớc rằng báo cáo đã đợc kiểm toán và đảm bảo tính trung thực;
kèm theo báo cáo quyết toán trình Quốc hội, Hội đồng Nhân dân là báo cáo của
Kiểm toán Nhà nớc về công tác quản lý, điều hành ngân sách Nhà nớc. Đây là
một trong các nguồn thông tin và căn cứ để Quốc hội, Hội đồng Nhân dân thảo
luận và phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nớc, giải toả trách nhịêm cho
Chính phủ, Uỷ ban Nhân dân về năm ngân sách đã qua.
Thứ hai, kiểm toán nhà nớc góp phần quan trọng trong việc lập, quyết
định dự toán ngân sách Nhà nớc hàng năm. Chúng ta có thể thấy rằng, tài liệu
về dự toán ngân sách Nhà nớc không chỉ chứa đựng những vấn đề chính trị,
6
kinh tế chủ yếu của một quốc gia mà còn là những tài liệu mang tính nghiệp vụ
cao đòi hỏi phải đợc kiểm tra, xem xét kĩ lỡng trớc khi quyết định. Nguồn lực
ngân sách Nhà nớc đòi hỏi phải đợc phân bổ để đáp ứng những mục tiêu đã đề
ra, hạn chế tình trạng lạm dụng trong việc phân bổ ngân sách. Vì vậy cần phải
có một cơ quan độc lập, có kiến thức và nghiệp vụ chuyên môn cần thiết đánh
giá toàn bộ diễn biến của quá trình lập dự toán. Cơ quan kiểm toán nhà nớc có
thể chỉ ra những sai lệch của dự toán ngân sách Nhà nớc so với các nguyên tắc
của tính tuân thủ, tính hợp lý, khả thi và tiết kiệm. Đây là hình thức tiền kiểm
của kiểm toán nhà nớc, đảm bảo các nguồn lực đợc động viên và phân bổ vào
những mục tiêu mà quốc gia theo đuổi cũng nh tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả
của các khoản chi ngân sách Nhà nớc; tránh đợc những sai phạm ngay từ khi
lập và phân bổ dự toán ... Hình thức kiểm toán trớc của kiểm toán nhà nớc cũng
đã đợc khẳng định trong tuyên bố Lima: Kiểm toán trớc một cách có hiệu quả
là điều không thể thiếu đợc đối với một nền kinh tế công cộng lành mạnh với t
cách là một nền kinh tế thác quản phân cấp và uỷ quyền. Kinh nghiệm cho
thấy, nhiều nớc trên thế giới đều sử dụng cơ quan kiểm toán nhà nớc trong việc
kiểm toán dự toán ngân sách Nhà nớc hàng năm trớc khi trình Quốc hội quyết
định. Việc tham gia của cơ quan kiểm toán nhà nớc trong việc lập dự toán ở
mỗi nớc có hình thức và mức độ khác nhau nhng nhìn chung đều là đa ra ý kiến
phản biện về dự toán ngân sách Nhà nớc do Chính phủ trình làm cơ sở cho

kiểm toán nhà nớc đã phát hiện, các cơ quan quản lý có biện pháp thu hồi cho
ngân sách Nhà nớc nh thu hồi các khoản thuế gian lận, thu hồi các khoản chi
sai chế độ, ...duy trì trật tự, kỷ cơng trong quản lý ngân sách Nhà nớc.
Việc cung cấp thông tin cho Quốc hội, Chính phủ, Hội đồng Nhân dân
và các cơ quan Nhà nớc khác cũng nh các hoạt động t vấn thông qua nghĩa vụ
báo cáo của cơ quan kiểm toán nhà nớc. Dù cơ quan kiểm toán nhà nớc trực
thuộc Quốc hội, Chính phủ về các vấn đề liên quan đến công tác quản lý ngân
sách và tài sản công. Các báo cáo của kiểm toán nhà nớc có thể dới dạng báo
cáo thờng niên hoặc báo cáo đặc biệt theo sáng kiến của cơ quan kiểm toán nhà
nớc, cũng có thể là báo cáo theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tớng
Chính phủ, Hội đồng Nhân dân. Luật ngân sách Nhà nớc sửa đổi đã quy định
nghĩa vụ báo cáo của cơ quan kiểm toán nhà nớc trớc Quốc hội, Uỷ ban Thờng
vụ Quốc hội và Chính phủ, đây là điều kiện quan trọng để hoàn thiện và phát
triển hoạt động kiểm toán nhà nớc ở Việt Nam nhằm quản lý ngân sách Nhà n-
ớc một cách hiệu quả, tiết kiệm hơn.
2. Vai trò của kiểm toán nhà nớc đối với việc kiểm tra, kiểm soát hệ
thống hành chính Nhà nớc.
2.1 Vai trò của việc kiểm tra, kiểm soát hệ thống hành chính Nhà nớc.
8
Nền hành chính nói chung và bộ máy hành chính nói riêng là bộ phận
trọng yếu trong hệ thống chính trị; trong cơ cấu quyền lực Nhà nớc của nhân
dân, quyền lực Nhà nớc thống nhất không phân chia, dới sự lãnh đạo của Đảng.
Kiểm tra, kiểm soát đối với hành chính Nhà nớc do nhiều cơ quan, tổ chức
tham gia, với mục đích, nội dung, phơng thức khác nhau: Kiểm tra, kiểm soát
đối với hành chính Nhà nớc là một nội dung, một khâu có tầm quan trọng hàng
đầu trong lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nớc; đặc biệt trong việc phát huy
quyền làm chủ của nhân dân xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nớc. Nghị
quyết Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành TW Đảng khoá VIII đã chỉ rõ: Tăng
cờng tổ chức và hoạt động thanh tra, kiểm tra, coi đó là công cụ quan trọng và
hữu hiệu để đảm bảo hiệu lực quản lý Nhà nớc, thiết lập kỷ cơng xã hội. Đó