HUTECH
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC K THUT CÔNG NGH TP.HCM

LÊ CÔNG THNH

NG DNG H THNG D BÁO Ô NHIM
CÔNG NGHIP IPPS ÁNH GIÁ TI LNG Ô
NHIM DO HOT NG CÔNG NGHIP TI
TP.HCM VÀ  XUT CÁC GII PHÁP QUN
LÝ PHÙ HP
LUN VN THC S
CHUYÊN NGÀNH: CÔNG NGH MÔI TRNG
MÃ S NGÀNH: 608506

TP. H CHÍ MINH, Tháng 03/2012

HUTECH
CÔNG TRÌNH C HOÀN THÀNH TI
TRNG I HC K THUT CÔNG NGH TP.HCM
Cán b hng dn khoa hc: TS. Thái Vn Nam
(Ghi rõ h, tên, hc hàm, hc v và ch ký)
Cán b nhn xét 1: GS.TSKH. Nguyn Công Hào
(Ghi rõ h, tên, hc hàm, hc v và ch ký)
Cán b nhn xét 2: TS. Nguyn Xuân Trng
(Ghi rõ h, tên, hc hàm, hc v và ch ký)
Lun vn thc s đc bo v ti Trng i hc K thut công ngh TP.
HCM ngày
24 tháng 04 nm 2012.
Thành phn Hi đng đánh giá Lun vn Thc s gm:
(Ghi rõ h, tên, hc hàm, hc v ca Hi đng chm Lun vn Thc s)
1. PGS.TS. Lê Mnh Tân
2. GS.TSKH. Nguyn Công Hào
3. TS. Nguyn Xuân Trng
4. GS.TS. Hoàng Hng
5. TS. Nguyn Th Hai
Xác nhn ca Ch tch Hi đng đánh giá lun vn và Khoa qun lý chuyên ngành sau
khi Lun vn đã đc sa cha (nu có).Ch tch Hi đng đánh giá LV Khoa qun lý chuyên ngành

HUTECH
TRNG H K THUT CÔNG NGH TP.HC
M
PHÒNG QLKH - TSH


Tôi xin cam đoan rng mi s giúp đ cho vic thc hin Lun vn này đã đc cm
n và các thông tin trích dn trong Lun vn đã đc ch rõ ngun gc.

Hc viên thc hin Lun vn
(Ký và ghi rõ h tên)

Lê Công Thnh
HUTECH
LI CM N
Tôi xin chân thành cm n đn quý Thy/Cô trng i hc K thut Công ngh
TP.HCM đã ging dy và to điu kin cho tôi trong sut thi gian hc tp ti trng.
c bit cho tôi gi li cm n chân thành nht đn:
1. Thy TS. Thái Vn Nam là ngi đã tn tình giúp đ Tôi trong sut thi gian
thc hin Lun vn này.
2. Anh Nguyn Thà
nh Trung là ngi đã giúp Tôi hoàn thành b d liu công
nghip trong Lun vn.
3. Anh Bùi Quang Thng là ngi đã to điu kin và thi gian cho Tôi thc
hin Lun vn này.
Cui cùng cho phép tôi gi li cm n đn gia đình, ngi thân và bn bè đã đng
viên, to điu kin và giúp đ Tôi trong thi gian đã qua.

H và tên ca Hc viên Lê Công Thnh


đó, so sánh ti lng ô nhim theo khi lng và theo đc tính. Cui cùng t nhng s
liu đã tính toán ta phân hng ô nhim
cho tng phân ngành và các cht ô nhim.
Da trên kt qu nghiên cu tôi đ xut mt s gii pháp qun lý và k thut phù hp
vi xu hng phát trin trong tng lai. ng thi đó là c s khoa hc đ có th m
ra cho các nghiên cu sâu hn v cht lng các ch s trong môi trng thành phn
(không khí và nc) nhm mang li kt qu chính xác hn và to ra mt sn phm
thân thin vi môi trng tr
ong quá trình sn xut.
HUTECH
ii

ABSTRACT
Environmental regulations in developing countries have generally lack necessary
information to set up priority of environmental issues as well as the strategies and
actions to minimize the impact areas. Environmental problems including pollution
sources, pollutants, pollution regional, polluted secdirs – are called “Hot Spots”. When
they haven’t been confirmed from all of us, the allocation of resources and funding to
reduce the impact will be dispersed and could not be efficiency. Pollution data in Viet
Nam is put in the same basket between the same sectors and other sectors. Currently,
the gorvement has many legal document issues for protection environment with
facilities, such as: waste water charges, exhaust air charges and issues many
specifications with each of kind waste generator. However, in line of production we
wonder in which of facilities, sectors must be noted? Or in all of kind pollutants in
which should be given in priority In total, this is still the unsolve problems with Viet
Nam industry in general and with each sector in particular. Because of these, the order
of priority pollutants is a matter which need to be noted from all the manager. Its need
to confus on manpower and good solultions to reduce the affection with environment
so that we would divide the funds, our the management will be oriented and realistic.
The forecasting system of industrial pollution is the mock-up data including the

1.2 Tng quan v ngành công nghip ti Thành ph H Chí Minh 8
1.2.1 Cu trúc công nghip 8
1.2.2 nh hng phát trin 10
1.3 Các khu vc gây ô nhim môi trng 13
1.3.1 Các khu công nghip 13
1.3.2 Vùng kinh t trng đim (KTT) 15
1.4 Các cht ô nhim s dng trong c tính ti lng ô nhim bng h thng
IPPS 17

1.4.1 Các cht gây ô nhim không khí 17
1.4.1.1 Nit đioxit (NO
2
) 17
1.4.1.2 Sunphua điôxít (SO
2
) 18
1.4.1.3 Cácbon ôxít (CO) 19
HUTECH
iv

1.4.1.4 Các cht hu c bay hi (VOC) 20
1.4.1.5 Tng bi và bi mn có kích thc di 10 µm (TSP, PM -10) 20
1.4.1.6 Các cht hóa hc nguy hi 21
1.4.1.7 Kim loi có kh nng tích ly sinh hc 21
1.4.2 Các cht gây ô nhim nc 22
1.4.2.1 Nhu cu oxy sinh hc (BOD) 22
1.4.2.2 Tng các cht rn l lng (TSS) 22
1.4.2.3 Hóa cht và kim loi gây ô nhim môi trng nc 23
1.5 Mt s gii pháp gim thiu ô nhim hin nay 24
1.5.1 Di di các c s gây ô nhim 24

3.2.1.1 Phát thi vào môi trng không khí 51
3.2.1.2 Phát thi vào môi trng nc 53
3.2.2 Da vào ti lng ô nhim theo đc tính 54
3.2.2.1 Phát thi vào môi trng không khí 54
3.2.2.2 Phát thi vào môi trng nc 56
3.3 Xác đnh các phân ngành gây ô nhim chính 56
3.3.1 Da trên ti lng ô nhim theo khi lng 56
3.3.1.1 Phát thi vào môi trng không khí 56
3.3.1.2 Phát thi vào môi trng nc 61
3.3.2 Xác đnh ti lng ô nhim theo đc tính 64
3.3.2.1 Phát thi vào môi trng không khí 64
3.3.2.2 Phát thi vào môi trng nc 67
3.4 Sp xp th t gây ô nhim ra không khí và nc 67
3.4.1 Xác đnh th t gây ô nhim theo khi lng 68
3.4.1.1 Phát thi vào môi trng không khi 68
3.4.1.2 Phát thi vào môi trng nc 71
3.4.2 Xác đnh th t gây ô nhim theo đc tính 74
3.4.2.1 Phát thi vào môi trng không khí 74
3.4.2.2 Phát thi vào môi trng nc 76
3.5 So sánh các phân ngành theo đc tính và khi lng 76
3.5.1 So sánh các phân ngành theo mc đ ô nhim không khí 77
HUTECH
vi

3.5.2 So sánh các phân ngành theo mc đ ô nhim nc 79
3.6 Tóm tt các kt qu chính đt đc sau khi phân tích 79
CHNG 4:  XUT CÁC GII PHÁP QUN LÝ VÀ K THUT PHÙ HP
CHO NGÀNH CÔNG NGHIP CH TO VÀ CH BIN TI TP.HCM

4.1 Mt s hn ch và bt cp chung trong công tác qun lý môi trng 81

BKHCN&MT: B khoa hc công ngh và môi trng
BTN&MT: B tài nguyên môi trng
BVMT: Bo v môi trng
CN: Công nghip
CP: Chính ph
CTR: Cht thi rn
DN: Doanh nghip
GDP: Tng sn phm quc ni
GSO: Tng cc thng kê Vit Nam
IPPS: H thng d báo ô nhim công nghip
KCN: Khu công nghip
KCX: Khu ch xut
KTT: Kinh t trng đim
KH&T: Khoa hc và đu t
KHCN&MT: Khoa hc công ngh và môi trng
NN&PTNT: Nông nghip và phát trin nông t
hôn
MT: Môi trng
QCVN: Quy chun Vit Nam
Q: Quyt đnh
SXSH: Sn xut sch hn
TCTK: Tng cc thng kê
TCVN: Tiêu chun Vit Nam
TN&MT: Tài nguyên và môi trng
TP.HCM: Thành ph H Chí Minh
TT: Thông t
XLNT: X lý nc thi
HUTECH
viii



Bng 3.10: Ti lng ô nhim đánh giá theo đc tính và khi lng thông qua các h
s phát thi vào môi trng không khí 77

Bng 3.11: Bng tóm tt các kt qu chính theo đc cht 79
HUTECH
ix

DANH MC CÁC BIU ,  TH, S , HÌNH NH

Hình 1.1: Bn đ các khu công nghip  Thành ph H Chí Minh 13

Hình 1.2. Nhng cách tip cn v qun lý và bo v môi trng 27
Hình 2.1: Mô hình nghiên cu 35
Hình 3.1: Biu đ th hin ti lng ô nhim phát thi ca các cht gây ô nhim vào
môi trng không khí trong 3 nm (2005-2007) 48

Hình 3.2: Biu đ th hin ti lng ô nhim phát thi vào môi trng nc trong 3
nm (2005-2007) 49

Hình 3.3: Biu đ th hin ti lng phát thi ca các cht gây ô nhim vào môi
trng không khí đã đc hiu chnh trong 3 nm (2005-2007) 50

Hình 3.4: Biu đ th hin ti lng trung bình ca cht gây ô nhim chính phát thi
vào môi trng không khí 52

Hình 3.5: Biu đ th hin ti lng trung bình ca cht gây ô nhim chính phát thi
vào môi trng nc trong 3 nm (2005-2007) 53

Hình 3 6: Biu đ th hin ti lng trung bình ca cht gây ô nhim chính đã hiu

thành ph H Chí Minh, đã gp phi nhiu vn đ môi trng ngày càng nghiêm
trng, do các hot đng sn xut công nghip, nông nghip, giao thông vn ti và sinh
hot gây ra. Ti thành ph H C
hí Minh có 25 khu công nghip tp trung hot đng
vi tng s 611 nhà máy trên din tích 2,298 ha đt. Theo kt qu tính toán, hot đng
ca các khu công nghip này cùng vi 195 c s trng đim bên ngoài khu công
nghip, thì mi ngày thi vào h thng sông Sài Gòn - ng Nai tng cng 1,740,000
m
3
nc thi công nghip, trong đó có khong 671 tn cn l lng, 1,130 tn BOD
5

(làm gim nhu cu ôxy sinh hoá), 1,789 tn COD (làm gim nhu cu ôxy hoá hc),
104 tn Nit, 15 tn photpho và kim loi nng (S K hoch và u t TP.HCM, nm
2010). Lng cht thi này gây ô nhim cho môi trng nc ca các con sông vn là
ngun cung cp nc sinh hot cho mt ni đa bàn dân c rng ln, làm nh hng
đn các vi sinh vt và h sinh thái vn là tác nhân thc hin quá trình phân hu và làm
sch các dòng sông. Ti thành ph H Chí Minh và vùng kinh t trng đim ph
ía Nam,
đn nm 2012, nu tt c 74 khu công nghip đu s dng ht din tích, thì các xí
HUTECH
2

nghip s thi ra mt lng cht thi rn lên ti khong 3,500 tn/ngày tc là gp 29
ln, trong đó có khong 700 tn cht thi đc hi
Quá trình đô th hóa, hin đi hóa các ngành công nghip phát trin nhanh chóng,
lng cht thi phát sinh ra khó mà kim soát đc. Hin nay, TP.HCM cha xác đnh
đc vn đ u tiên gii quyt ô nhim, cht ô nhim, ngành gây ô nhim. c bit,
cht ô nhim TP.HCM phát ra rt nha
nh và bin đi theo thi gian cho nên cn phi


đon cha đc trin khai  Vit Nam.  Nht giai 1970 -1980 ngi ta tp trung gii
quyt v vn đ kim loi nng gây ra mt s bnh v tay chân và ming, các giai đon
tip theo là tp trung gii quyt các vn đ v cht hu c, cht đc. Gn đây nht, là
vic tp trung gii quyt các vn đ phát thi ca các khí gây hiu ng nhà kí
nh.
Nghiên cu ng dng h thng d báo ô nhim công nghip da trên ti lng ô
nhim t các ngành công nghip thuc khu vc TP.HCM, nhm tìm ra cht gây ô
nhim chính do các hot đng công nghip và ngành sn xut gây ô nhim chính ti
Thành ph H Chí Minh. Trên c s đó, ta xác đnh đc:
 Cht gây ô nhim chính  tng môi trng thành phn (không khí, nc) phát
thi ra do các hot đng ca ngành công nghip ch bin và c
h to ti Thành
ph H Chí Minh.
 Ngành gây ô nhim chính  tng môi trng thành phn (không khí, nc) phát
thi ra do các hot đng ca ngành công nghip ch bin và ch to ti Thành
ph H Chí Minh.
 Cui cùng là đ xut đc các gii pháp qun lý phù hp vi xu hng phát
trin hin nay.
3. i tng và phm vi nghiên cu
 Các doanh nghip, xí nghip đang hot đng sn xut ti TP.HCM.
 Các thông s ô nhim
, ngành gây ô nhim và khu vc ô nhim.
 Phm vi nghiên cu: toàn b khu vc TP.HCM.
4. Ni dung nguyên cu
 Tng quan các ngun gây ô nhim ti các đô th, các nghiên cu v tính toán h
s phát thi và các gii pháp gim thiu ô nhim.
 Xác đnh các thông s phát thi cht ô nhim do hot đng công nghip 
TP.HCM.
 S dng b d liu h s phát thi IP

“ng dng h thng d báo ô nhim công nghip đ đánh giá ti lng ô nhim” có
ý
ngha ht sc quan trong, bi đây là mt trong nhng bin pháp gii quyt các vn
đ ô nhim môi trng có hiu qu nht hin nay, nó ch đng phân cp đc các
cht ô nhim trong mt ngành và đng thi phân cp ti lng ô nhim ca các thông
s ô nhim t các ngành khác nhau. Qua đó, xác đnh phí phát thi ô nhim ca nc
thi và khí thi đi vi tng ngành khác nhau cn phi khác nha
u.
HUTECH
5

Vic áp dng “h thng d báo ô nhim công nghip” là mt chin lc ngn nga
tng hp đ gim ri ro cho con ngi và môi trng. Thc hin “d báo ô nhim
công nghip” là yêu cu cp bách đi vi ngành công nghip ca nc ta. Xác đnh
phng pháp cho các nhà qun lý môi trng, nhm qun lý và gim thiu ô nhim tt
hn.
HUTECH
6

CHNG 1: TNG QUAN V HIN TRNG Ô NHIM CÔNG
NGHIP TI TP.HCM VÀ CÁC GII PHÁP HIN NAY
1.1 c đim t nhiên và điu kin kinh t - xã hi
1.1.1 V trí đa lý
Thành ph H Chí Minh có đa gii hành chính chung vi các tnh Bình Dng  phía
Bc, Tây Ninh  phía Tây Bc, phía ông và ông Bc giáp ng Nai, phía ông
Nam giáp Bà Ra - Vng Tàu, phía Tây và Tây Nam giáp Long An và Tin Giang,
phía Nam giáp bin ông vi chiu dài b bin khong 15 km.
Thành ph H Chí Minh nm  trung tâm Nam B, cách th đô Hà Ni 1.738 km v
phía ông Nam
. Là thành ph cng ln nht đt nc, hi t đ các điu kin thun

/nm, nng trung bình 6,8 gi/ngày. Nhit
đ trung bình nm khong 27,5
0
C. Biên đ trung bình gia các tháng trong nm thp
là điu kin thun li cho s tng trng và phát trin quanh nm ca đng thc vt.
Ngoài ra, thành ph có thun li là không trc tip chu tác đng ca bão lt.
Nm  h lu ca h thng sông ng Nai – Sài Gòn vi đa hình tng đi bng
phng, ch đ thu vn, thu lc ca kênh rch và sông ngòi không nhng chu nh
hng mnh ca thu triu bin ông mà còn chu tác đng rt rõ nét ca vic khai

thác các bc thang h cha  thng lu hin nay và trong tng lai (nh các h chc
Tr An, Du Ting, Thác M…).
Thành ph nm gia hai con sông ln là: sông Sài Gòn, sông Vàm C ông và chu
nh hng ln ca sông ng Nai, sông Sài Gòn là sông có đ dc nh, lòng dn hp
nhng sâu,
ít khu cha nên thu triu truyn vào rt sâu và mnh. Ch đ thu vn,
thu lc ca kênh rch trong thành ph chu nh hng ch yu ca sông Sài Gòn.
Sông Vàm C ông rt sâu, nhng li nghèo v ngun nc do vy vào mùa khô mn
thng xâm nhp sâu vào đt. Vàm C ông có rt nhiu nhánh và kênh rch ni vi
sông Vàm C Tây và ng Tháp Mi. Do vy, khi dòng triu truyn vào b bin
dng và gim b
iên đ đáng k. Sông ng Nai là ngun nc ngt chính ca thành
ph vi din tích lu vc khong 45.000 km
2
, hàng nm cung cp khong 15 t m
3

nc. Trong tng lai khi có h cha Phc Hoà, sông Sài Gòn s đc b sung mt
lu lng khong 42 m
3

i trng, dn
hình thành các loi hình dch v cht lng cao.
Trong 4 nhóm ngành công nghip, t trng đã nâng lên t 45% lên gn 60% tng giá
tr sn phm công nghip toàn Thành ph. Bt chp suy gim kinh t giai đon 2008 -
2009, dch v thng mi vn duy trì tc đ tng trng rt cao, chim t trng ln
nht trong c cu kinh t ca TP.HCM vi 54.
5%, d kin nm 2010 s tip tc tng
HUTECH
9

và chim 55.2% GDP. iu này cho thy chuyn dch c cu kinh t chung và c cu
các ngành dch v, công nghip tip tc theo đúng đnh hng ca thành ph.
Ngành công nghip và dch v ti Thành ph đóng góp ti hn 90% tng tng trng
GDP nm 2010. S tng trng ca khu vc t nhân chính là mt trong nhng đc
đim ni bt ca s phát trin kinh t  Vit nam
trong sut hn mt thp k qua. Khu
vc t nhân và vn đu t nc ngoài đã chim hn mt na GDP nm 2007. Các c
tính s b ch ra rng doanh nghip t nhân to ra gn 90% trong tng s 7.5 triu vic
làm đc to ra trong sut 5 nm t 2005-2010. Mt phn ln trong s 1.6 triu vic
làm mi  Vit Nam cn to ra mi nm t 2006 đn 2010 đc
trông cy vào khu
vc t nhân. Tuy vy, vic thiu lao đng có tay ngh đã tr thành mt vn đ ln nh
hin nay. Các nhà chc trách ca các khu công nghip và khu ch xut ti thành ph
H Chí Minh cho bit các trng dy ngh trong thành ph ch đáp ng đc khong
15% trong s lng 500,000 công nhân mà ngành công nghip ca thành ph có kh
nng s cn đn qua 2010.
Trong c cu ngà
nh công nghip ni lên mt s ngành trng đim, ngành trng đim
là ngành có th mnh lâu dài, mang li hiu qu kinh t cao và có tác đng mnh m
đn vic phát trin các ngành kinh t khác. Có th coi các ngành công nghip trng

Cho đn nm 2010, thành ph H Chí Minh vn là mt trong nhng trung tâm công
nghip hàng đu ca Vit Nam, xét v t l, mc dù trong thi k nà
y s hình thành
nhiu khu công nghip ln khác, trong c nc. Tuy nhiên, vai trò này s gim dn 
thi k sau nm 2010. Toàn thành ph ch có 10% c s công nghip có trình đ công
ngh hin đi. Trong đó, có 21/212 c s ngành dt may, 4/40 c s ngành da giày,
6/68 c s ngành hóa cht, 14/144 c s ch bin thc phm, 18/96 c s cao su nha,
5/46 c s ch to máy có trình đ công ngh, k thut sn xut tiên tin. C s h
tng ca thành ph lc hu, quá ti, ch giá tiêu dùng c
ao, t nn xã hi, hành chính
phc tp cng gây khó khn cho nn kinh t. Ngành công nghip thành ph hin
đang hng ti các lnh vc cao, đem li hiu qu kinh t hn (Báo cáo khoa hoc Ths.
Phm Anh Tun, nm 2009).
1.2.2 nh hng phát trin
K hoch
Phát trin Kinh t - Xã hi (KHPTKTXH) đã đ ra nhng mc tiêu và d
kin phát trin ngành công nghip trong giai đon 2010 – 2015, đnh hng đn nm