B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC NGOI THNG
o0o
Công trình tham d Cuc thi
Sinh viên nghiên cu khoa hc Trng i hc
Ngoi thng 2013
Tên công trình:
Các gii pháp nhm x lý n xu trong h thng
Ngân hàng thng mi Vit Nam

Nhóm ngƠnh: Kinh doanh vƠ Qun lỦ 1

Hà Ni, tháng 5 nm 2013
MC LC

DANH MC T VIT TT
DANH MC BNG, BIU
LI M U 1
CHNG I

2.1.2. N xu trong giai đon 2007-2010 39
2.1.3. Tình trng n xu giai đon 2011 đn nay 46
2.2. ánh giá thc trng và nguyên nhân 53
2.2.1. Nhng kt qu đt đc 53
2.2.2. Nhng tn ti trong quá trình x lỦ n xu 54
2.2.3. Nguyên nhân tn ti nhng mt hn ch trong quá trình x lỦ n xu 56
CHNG III
CÁC GII PHÁP NHM X Lụ N XU TRONG NGỂN HÀNG THNG
MI VIT NAM 58
3.1. D báo tình hình n xu trong thi gian ti 58
3.2. Gii pháp x lỦ n xu trong h thng ngân hàng thng mi Vit Nam 59
3.2.1 Bài hc cho Vit Nam 60
3.2.2. Các gii pháp x lỦ n xu 61
3.2.2.1. V phía Ngân hàng thng mi 61
3.2.2.2. V phía Nhà nc 64
3.2.2.3. V phía doanh nghip 68
KT LUN 70
TÀI LIU THAM KHO
DANH MC T VIT TT
NHTM NN
Ngân hàng thng mi nhà nc
NHTW
Ngân hàng trung ng
NPL
N xu
TAMC
Công ty qun lỦ tài sn Thái Lan
TCT
Tng công ty
TCTD
T chc tín dng
DANH MC BNG

Bng 2.1: N xu ca h thng NHTM 2008-2012 31
Bng 2.2: So sánh t l n xu gia NHNN vƠ Thng đc ngơn hƠng 34
Bng 2.3: T l n xu vƠ n quá hn ca các NHTM nm 2010 42
Bng 2.4: Mt s ch s ca 10 ngơn hƠng chuyn đi t nông thôn ra thƠnh th
45 DANH MC BIU
Biu đ2.1: N xu ca h thng ngơn hƠng qua các nm 32
Biu đ 2.2 : N xu trong th trng bt đng sn vƠ th trng chng khoán
35
Biu đ 2.3: Biu đ t l n xu trên tng d n tín dng giai đon 2002-2011
39
Biu đ 2.4 :T l n xu mt s ngơn hƠng nm 2010 41
Biu đ 2.5 : N xu ca h thng ngơn hƠng thng mi theo khi 47
Biu đ 2.6 : N có tƠi sn đm bo vƠ không có tƠi sn đm bo 49

hong tr v trng thái n đnh.
Chính vì vy, nhn thc đc tính cp bách ca vn đ, nhóm đã chn đ tài
nghiên cu v “Các gii pháp nhm x lý n xu trong h thng ngân hàng
thng mi Vit Nam” đ có đc cái nhìn tng quan nht v n xu trong h
thng ngân hàng Vit Nam và hc tp đc nhng kinh nghim hu ích ca các
nc v x lỦ n xu trên th gii áp dng cho Vit Nam mt cách hiu qu nht v
x lỦ n xu; giúp cho Ngân hàng phát trin mnh m, bn vng, n đnh. T đó
nn kinh t Vit Nam s càng ngày càng phát trin mnh m trong tng lai.
2. Tình hình nghiên cu
Gia nhp t chc thng mi th gii WTO thc s là bc ngot ln ca nn
kinh t Vit Nam vi nhng c hi ngàn vàng và c nhng thách thc đan xen,
ngành tài chính ngân hàng cng không nm ngoài ngoi l. Các ngân hàng thng
mi Vit Nam đã bc l mt s bt cp, yu kém nh vn điu l và tính thanh
khon thp, t l n xu gia tng… Chính vì vy, vic tham kho kinh nghim ca
các nc trong vic s dng các phng pháp, k thut x lỦ n xu và tng cng
quy mô vn s có Ủ ngha trong quá trình nghiên cu các vn đ v n xu trong h
thng ngân hàng Vit Nam. T đó, nhng gii pháp ti u nht s đc đ xut và
thc hin có hiu qu.
3. Mc đích nghiên cu
Bài nghiên cu nhm mc đích trình bày nhng vn đ v n xu trong hot
đng ca các NHTM, nghiên cu quá trình hình thành và phát sinh n xu. ánh
2

giá tình hình n xu và các bin pháp hn ch n xu ti các NHTM Vit Nam thi
gian qua; đ t đó thy đc nhng vn đ còn tn ti trong công tác x lỦ n xu
ti các NHTM Vit Nam và đ xut các gii pháp trong thi gian ti.
4. Nhim v nghiên cu
 thc hin đc mc đích nghiên cu, đ tài t xác đnh cho mình nhng
nhim v sau đây:
- H thng hoá và làm rõ nhng lỦ lun c bn v vn đ x lỦ n xu trong


4

CHNG I
CÁC C S Lụ LUN V N XU TRONG CÁC
NGỂN HÀNG THNG MI
1.1. C s lỦ lun
1.1.1. Khái nim v n xu
Cho đn nay vn cha có khái nim đy đ, thng nht v n xu. Vì th, khi
nói v n xu, ngi ta mi ch nêu lên mt vài đc đim chung nht ca các khon
n này.
 Theo Ngơn hƠng Trung ng Liên minh chơu Ểu (ECB)
N xu trong các NHTM bao gm:
* N không th thu hi đc:
- Nhng khon n đã ht hiu lc hoc nhng khon n không có cn c đòi
bi thng t n.
- Ngi mc n trn hoc b mt tích, không còn tài sn đ thanh toán n.
- Nhng khon n mà Ngân hàng không th liên lc đc vi ngi mc n
hoc không th tìm đc ngi mc n.
- Nhng khon n mà khách n chm dt hot đng kinh doanh, thanh lỦ tài
sn hoc kinh doanh b thua l và tài sn còn li không đ đ tr n.
* N có th thu không thanh toán đ Ngân hàng
ây là nhng khon n không có tài sn th chp hoc tài sn th chp
không đ tr n. Ngi tr n không liên lc vi Ngân hàng đ tr lãi hoc gc có
thi hn thanh toán, hoc hoàn cnh ch ra rng khon n s không th thu hi đy
đ nh:
- Nhng khon n mà ngi mc n đng Ủ thanh toán trong quá kh, nhng
phn còn li không th đc đn bù, hoc nhng khon n trong đó tài sn đc
chuyn đ thanh toán nhng giá tr còn li không đ trang tri toàn b khon n.
- Nhng khon n mà ngi mc n khó có th tr n và yêu cu gia hn n

Mt đnh ng ha khác v n xu theo IFSR và IAS 39 đc y ban chun mc K toán
quc t cho ra đi và đc khuyn cáo áp dng  mt s nc phát trin vào đu nm 2005. Theo
đó, IAS 39 ch chú trng đn kh nng hoàn tr ca khon vay mà không quan tâm ti thi gian
quá hn cha ti 90 ngày hoc cha quá hn. Phng pháp đ đánh giá kh nng tr n ca khách
hàng thng là phng pháp phân tích dòng tin tng lai hoc xp hng khon vay. H thng này
đc coi là chính xác v mt lỦ thuyt, nhng vic áp dng thc t nhiu khó khn.
6

đnh này. T l n xu trên tng d n là t l đ đánh giá cht lng tín dng ca
t chc tín dng. (Khon 6, iu 2)
Và n xu vn đc hiu là các khon n hu nh không có kh nng đc
thanh toán và bt buc phi x lỦ bng bút toán xóa n.
 Theo quan đim riêng ca bƠi nghiên cu.
N xu hay n khó đòi là các khon n di chun, có th quá hn và b nghi
ng v kh nng tr n ln kh nng thu hi vn ca ch n, điu này thng xy ra
khi các con n đã tuyên b phá sn hoc đã tu tán tài sn. N xu gm các khon
n quá hn tr lãi và/hoc gc trên thng quá ba tháng cn c vào kh nng tr n
ca khách hàng đ hch toán các khon vay vào các nhóm thích hp. Bn cht ca
n xu là mt khon tin cho vay mà ch n xác đnh không th thu hi li đc và
b xóa s khi danh sách các khon n phi thu ca ch n. i vi các ngân hàng,
n xu tc là các khon tin cho khách hàng vay, thng là các doanh nghip, mà
không th thu hi li đc do doanh nghip đó làm n thua l hoc phá sn, Nhìn
chung, mt doanh nghip luôn phi c tính trc nhng khon n xu trong chu
k kinh doanh hin ti da vào nhng s liu n xu  kì trc.
Hay nói tóm li, n xu tc là khon tin cho khách hàng vay, thng là các
doanh nghip, mà không th thu hi li đc do doanh nghip đó làm n thua l
hoc phá sn.
1.1.2. Phơn loi n xu
1.1.2.1. Quan đim ca quc t
Phn ln các ngân hàng trên th gii vn s dng h thng phân hng các

trong hot đng ngân hàng ca t chc tín dng ca Thng đc Ngân hàng nhà
nc; và quyt đnh s 18/2007 Q-NHNN ngày 25/4/2007 v vic sa đi, b
sung quyt đnh 493 thì N xu đc xác đnh da trên c yu t thi hn n và kh
nng thu hi.
a. Nhóm 3 (N di tiêu chun) bao gm:
- Các khon n quá hn t 91 ngày đn 180 ngày.
- Các khon n đc min hoc gim lãi do khách hàng không đ kh nng tr
lãi đy đ theo hp đng tín dng.
8

N xu thuc nhóm này đc coi là các khon n có kh nng thu hi cao
nht. Ngân hàng s trích lp mt t l DPRR cho n xu nhóm này là 20% d n
ca nhóm.
b. Nhóm 4 (N nghi ng) bao gm:
- Các khon n quá hn t 181 ngày đn 360 ngày;
- Các khon n c cu li thi hn tr n ln th hai;
N xu thuc nhóm này đc đánh giá là có kh nng thu hi thp hn so
vi các khon n ca nhóm 3. Các khon n này đc xp vào nhng khon n mà
Ngân hàng có s nghi ng v kh nng tr n. T l trích lp DPRR cho n xu
thuc nhóm này là 50% tng d n ca nhóm.
c. Nhóm 5 (N có kh nng mt vn) bao gm:
- Các khon n quá hn trên 360 ngày;
- Các khon n đc c cu li thi hn tr n ln th hai quá hn theo thi
hn tr n đc c cu li ln hai;
- Các khon n khoanh, n ch x lỦ.
Kh nng thu hi n ca nhóm này đc coi nh bng 0, do vt t l trích lp
d phòng ri ro tng ng là 100% tng d n ca nhóm.
Còn riêng đi vi các khon n khoanh ch Chính ph x lỦ thì đc trích lp
d phòng c th theo kh nng tài chính ca TCTD.
 Ngày 21/1/2013, Ngân hàng Nhà nc ban hành Thông t 02 quy đnh v

 N không có bo đm hoc đc cp vi điu kin u đãi hoc
giá tr vt quá 5% vn t có ca t chc tín dng, chi nhánh ngân hàng nc ngoài
khi cp cho khách hàng thuc đi tng b hn ch cp tín dng theo quy đnh ca
pháp lut;
 N cp cho các công ty con, công ty liên kt ca t chc tín
dng hoc doanh nghip mà t chc tín dng nm quyn kim soát có giá tr vt
các t l gii hn theo quy đnh ca pháp lut;
 N có giá tr vt quá các gii hn cp tín dng, tr trng
hp đc phép vt gii hn, theo quy đnh ca pháp lut;
10

 N vi phm các quy đnh ca pháp lut v cp tín dng, qun
lý ngoi hi và các t l bo đm an toàn đi vi t chc tín dng, chi nhánh ngân
hàng nc ngoài;
 N vi phm các quy đnh ni b v cp tín dng, qun lý tin
vay, chính sách d phòng ri ro ca t chc tín dng, chi nhánh ngân hàng nc
ngoài.
- N đang thu hi theo kt lun thanh tra;
- N đc phân loi vào nhóm 3 theo quy đnh ti khon 2 và khon 3 iu
này.
b. Nhóm 4 (N nghi ng) bao gm:
- N c cu li thi hn tr n ln th hai;
- Khon n quy đnh ti đim c khon 1 iu này quá hn t 30 ngày đn 60
ngày k t ngày có quyt đnh thu hi;
- N phi thu hi theo kt lun thanh tra nhng đã quá thi hn thu hi đn 60
ngày mà vn cha thu hi đc;
- N đc phân loi vào nhóm 4 theo quy đnh ti khon 2 và khon 3 iu
này.
c. Nhóm 5 (N có kh nng mt vn) bao gm:
- N quá hn trên 360 ngày;

gia trong tng thi k mà các ngân hàng có th s dng nhiu các ch tiêu đánh giá
hot đng x lỦ n xu khác nhau. Mt s ch tiêu đc s dng đ đánh giá x lỦ
n xu ph bin trong h thng ngân hàng thng mi Vit Nam nh T l xóa n
ròng/Tng n xu, T l d phòng ri ro/Tng d n. Nó góp phn gii thích đc
các con s xung quanh vn đ n xu hin nay.
Trc ht, ta tìm hiu cách đo tng n xu và tng d n ca ngân hàng:
Tng n xu đc đo bng tng d n ca tt c các khon n t nhóm 3 đn
nhóm 5.
Tng d n ca ngân hàng đc đo bng tng d n ca tt c các khon n t
nhóm 1 đn nhóm 5.
12

1.1.3.1. T l xóa n ròng/Tng n xu
Ch tiêu này đánh giá kh nng thu n t các khon n đã chuyn ra ngoi
bng và đang đc ngân hàng s dng các bin pháp mnh đ thu hi. Nu chi tiêu
này càng ln chng t ngân hàng đang gp ri ro tín dng vì có quá nhiu các
khon n ngoi bng mà ngân hàng không th thu hi li đc. Và ngc li, ch
tiêu này thp cho thy ngân hàng đang đt nhng hiu qu nht đnh trong công tác
thu hi các khon n ngoi bng. Trong đó, khon n chuyn ra ngoi bng đc
hiu là khon n quá hn trên nhóm 5 và đc ngân hàng chuyn ra ngoi bng
trong quá trình hch toán k toán.
1.1.3.2. T l d phòng ri ro/Tng d n
Ta có công thc đ xác đnh ch tiêu này:
T l d phòng ri ro tín dng = D phòng ri ro tín dng/Tng d n
Theo quyt đnh s 493/2005/Q- NHNN ngày 22/04/2005 ca NHNN, các khon
n đc phân loi t nhóm 1 đn nhóm 5 tng đng vi mc trích lp d phòng
c th t 0% đn 100% ca giá tr khon n tr đi giá tr khu tr ca tài sn đm
bo.
Ngoài ra các ngân hàng phi trích lp mt mc d phòng chung chim 0,75%
tng giá tr các khon n t nhóm 1 đn nhóm 4. Khon d phòng chung này dùng

Công tác qun tr, điu hành hot đng tín dng ca mt s t chc tín dng
còn bt cp, nh: Công tác thm đnh, quyt đnh cho vay, kim tra s dng vn
vay, giám sát tình hình sn xut kinh doanh ca khách hàng cha tuân th đúng quy
đnh. Khi quyt đnh cho vay, NHTM đã kỦ duyt các d án mà thiu cn c khoa
hc, không phân tích tình hình kh nng s dng vn và hoàn tr n ca doanh
nghip, do vy đã đa vn vào nhng doanh nghip kém hiu qu s dn đn n
quá hn, n tn đng. Bên cnh đó, công tác phân tích, đánh giá, phân loi khách
hàng, lnh vc kinh doanh cha sát vi th trng đ có bin pháp ng x kp thi;
Vic đánh giá tài sn đm bo cao hn giá tr thc t, nhn tài sn đm bo không
đy đ tính pháp lỦ, có tranh chp dn ti tình trng khó x lỦ, phát mi hoc phát
mi đc thì giá tr thu hi thp. Cng có th vic xét duyt d án b lm dng bi
các cán b tín dng thiu đo đc ngh nghip, c tình cho vay vì mc đích riêng.
Chính vì vy các NHTM luôn to điu kin thun li cho các DNNN vay vn và
14

dòng vn cho vay ra có đ an toàn hn so vi cho doanh nghip t nhân vay. Vì khi
DNNN phá sn hay khó khn thì đã có nhà nc h tr hoc cu khi tình trng
phá sn.
- Mt s t chc tín dng áp dng chin lc tng trng tín dng nhanh trong
khi nng lc qun tr ri ro còn nhiu hn ch và chm đc ci thin, đc bit là
các ngân hàng thng mi c phn chuyn đi t nông thôn lên đô th dn đn n
xu tng nhanh hn d n tín dng
- Trong nhng nm gn đây, các t chc tín dng, nht là các t chc tín dng
c phn liên tc tng vn điu l dn đn sc ép tng trng tín dng đ đm bo
hiu qu kinh doanh. Nhiu t chc tín dng có tc đ tng trng tín dng hàng
nm quá cao (trên 50%), trong khi kh nng v qun tr ri ro, giám sát vn vay còn
bt cp.
- Nng lc thanh tra, giám sát ca Ngân hàng Nhà nc trong mt thi gian
dài còn hn ch, cha phát huy hiu lc, hiu qu trong vic phát hin, ngn chn và
x lỦ kp thi các vi phm và ri ro trong hot đng tín dng ca các t chc tín

là phù hp vi thông l quc t. Tuy nhiên, do khon n ri ro và nng lc qun tr
ri ro ca các TCTD là khác nhau, nên vic s dng các tiêu chí đnh tính trong
phân loi n d dn đn s thiu minh bch trong xác đnh và ghi nhn n xu ca
TCTD.
Th hai : mt s TCTD không thc hin đúng quy đnh v phân loi n, ghi nhn
n xu thp hn thc trng và quy đnh đ gim chi phí trích lp d phòng ri ro.
Th ba, do thiu thông tin v phân loi n ca khách hàng ti các TCTD, nên
dn đn có s khác nhau v nhóm n ca 1 khách hàng quan h ti nhiu TCTD.
Do các nguyên nhân trên, n xu ngày càng có nhng din bin phc tp, cn
đc các c quan nhà nc cùng các doanh nghip tìm cách tháo g đ tránh gp
ri ro khi vay vn.
1.1.5. Hu qu ca n xu
1.1.5.1. Hu qu ca n xu đi vi nn kinh t
y ban Kinh t đã nhn đnh trong nm 2012 va qua, tc đ quy vòng tin ti
Vit Nam đã gim xung, điu nay phn ánh s trì tr ca nn kinh t và s st
gim lòng tin ca th trng. Bn cht ca nn kinh t là mt tng th mà trong đó
16

doanh nghip là ch th đóng vai trò sn xut, to ra giá tr gia tng cho nn kinh t.
 có th vn hành quá trình sn xut mt cách trn tru, doanh nghip sn xut cn
phi tip cn đc vi ngun vn mà đn v cung cp ngun vn ch yu trong nn
kinh t chính là ngân hàng. Trong bi cnh khng hong kinh t toàn cu, nn kinh
t ca Vit Nam cng b nh hng, Nhà nc phi thc hin các bin pháp tht
cht kéo theo tình trng n xu đng thi hot đng sn xut, kinh doanh ca các
doanh nghip cng gp không ít tr ngi. Các doanh nghip t nhân, doanh nghip
va và nh s là nhng nn nhân đu tiên ca tình trng n xu, do không tr đc
n thì ít mà do không th vay vn thì nhiu. Vì vy, n xu gia tng đc ví nh
“cc máu đông” gây tc nghn dòng tín dng nuôi dng nn kinh t. H qu đáng
tic là nn kinh t s ri vào vòng lun qun khó tháo g nu tình trng t l n xu
duy trì trong thi gian quá dài.

nhun. Vy là ngay chính ngân hàng cng s b ri vào b tc trong vic thu hi vn
và s dng vn.
Có th thy, nu đ n xu tip din trong thi gian quá dài, nó có th tác đng
xu ti tng ch th ca nn kinh t. Do đó, vic tìm ra nhng gii pháp x lí phù
hp vi tng điu kin hoàn cnh ca tng quc gia là vic làm thc s cn thit và
có Ủ ngha vi kinh t v mô ca mi quc gia.
1.1.6. Phng pháp x lỦ n xu
1.1.6.1. Chuyn n xu thành vn góp, c phn ca doanh nghip
Hot đng ngân hàng gn vi đc trng quan trng là cho vay (tín dng).
Trong hot đng này, dù áp dng ti đa các bin pháp qun tr, nhng vì mt s lí
do ch quan, khách quan, ri ro xy ra vn là điu không th tránh khi. Cho đn
cui nm 2012, tng n xu ngân hàng đc c tính lên đn hàng trm nghìn t
đng, và còn có th cao hn th. Thông thng, khi nói đn vn đ x lỦ các khon
n, x lỦ ri ro tc là phi x lỦ các khon n này (n t nhóm 3 đn nhóm 5 theo
quy đnh 493/2005/Q-NHNN) và mt phng án thng xuyên đc nhc đn
hin nay là chuyn n xu thành vn góp, c phn ca doanh nghip mà ta bit qua
thut ng “tái cu trúc”.
Chuyn n xu thành vn góp đc hiu là vic “ch n” thay vì thu hi tin
n đã cho doanh nghip vay, h s ly khon n phi thu đó đ mua chính mt phn
doanh nghip, thng là c phn phát hành thêm, trái phiu vi giá tng đng hoc
18

theo giá tha thun hai bên. Khi đó, ch n ( đây là ngân hàng) s tr thành mt ch
s hu, trc tip hoc gián tip tham gia vào công tác qun lỦ, hoch đnh phng
hng sn xut kinh doanh, vc dy doanh nghip, giúp doanh nghip thoát khi tình
trng chìm ngp trong n nn.
iu kin áp dng:
Thông thng, vic chuyn đi n xu thành vn góp, c phn doanh nghip
ch áp dng đi vi các khon n ít, có hoc không có kh nng tr (n t nhóm 3
đn nhóm 5).

c phiu doanh nghip trên th trng gim giá.
- Trong trng hp s c phn chuyn đi không giúp ngân hàng có vai trò
quyt đnh trong vic qun lỦ điu hành, nu vi b máy c, hot đng kém hiu
qu thì vic phc hi, phát trin hot đng là vô cùng khó khn, kh nng thu hi
khon đu t ca ngân hàng cng vì th mà không kh thi.
- Nu ngân hàng có t l s hu đ ln đ quyt đnh, thì cng gp không ít
khó khn, bi ngân hàng là mt chuyên gia trong lnh vc tài chính, tin t, nhng
không hn có trình đ chuyên môn tt trong hot đng sn xut kinh doanh. Trong
điu kin, “khách hàng xu” có lnh vc hot đng đa dng, phc tp, yêu cu cao
v hiu bit, k thut ngành ngh thì vic chuyn t qun tr tài chính tin t sang
qun tr sn xut kinh doanh là điu không h đn gin.
- Thông thng, mt doanh nghip không ch có mt ngân hàng ch n. Khi
mt ngân hàng quyt đnh chuyn n ca mình thành vn góp thì vi vai trò ch s
hu, ngân hàng phi đng ra đàm phán vi các ch n khác, đm bo rng doanh
nghip không phá sn, đng thi giúp doanh nghip huy đng thêm vn t các
ngun, đây cng là mt vn đ không d dàng.
1.1.6.2. Tng cng đy mnh hot đng mua bán sáp nhp ngân hàng
Hot đng mua bán, sáp nhp (M&A) trên th gii din ra t rt sm, phát
trin mnh m vào giai đon cui th k 20  các nc phát trin.  Vit Nam, vi
lnh vc ngân hàng đc coi là sinh sau đ mun cng không nm ngoài quy lut tt
yu đó, hot đng M&A đu tiên din ra ch vài nm sau khi pháp lnh v ngân
hàng ra đi (5/1990) và tn ti trong sut lch s hn 20 nm ca ngành. c bit,
nhng nm gn đây, khi mà bc tranh “ n xu” đang dn đc hé m, thì làn sóng

Trích đoạn .N xu trong giai đ on 2007-2010

---