2
`L.I NÓI %1U
Thuy4t trình là mt hot 7ng không th: thi4u 7;i v<i sinh viên trong tr=ng 7i h'c
ngày nay. Cùng v<i vi@c 7Ai phng pháp dy h'c, các tr=ng 7i h'c ngày nay trong 7ó có
tr=ng 7i h'c An Giang 7ã chuy:n dHn tI ki:u giJng dy truyKn 7t mt chiKu sang phng
pháp dy h'c lLy ng=i h'c làm trung tâm. Do vNy sinh viên ngày nay 74n l<p không phJi chO
7: nghe giJng bài và ghi chép bài giJng cSa giJng viên. Sinh viên ngày nay th=ng xuyên
7Uc yêu cHu tV tra cWu tài li@u và trình bày tr<c l<p. K nYng trình bày hay thuy4t trình
tr<c nhiKu ng=i vì vNy trZ nên rLt cHn thi4t 7;i v<i sinh viên ngày nay. Có 7Uc nh[ng bài
thuy4t trình thành công tr<c l<p hay tr<c 7ám 7ông s\ góp phHn giúp sinh viên thành công
trong h'c tNp Z tr=ng. K nYng này c^ng rLt cHn thi4t cho sinh viên khi trình bày các công
trình nghiên cWu, khoá luNn, báo cáo khoa h'c, v.v trong và ngoài tr=ng. Sau khi t;t nghi@p,
k nYng thuy4t trình s\ giúp sinh viên tV tin, thành công hn Z ni làm vi@c.
V<i mong mu;n giúp sinh viên tr=ng 7i h'c An Giang, 7_c bi@t là sinh viên thi@t
thòi luy@n tNp k nYng thuy4t trình nham giúp sinh viên thành công trong h'c tNp c^ng nh
trong công vi@c sau này, chúng tôi thi4t k4 tài li@u “k nYng thuy4t trình” 7: sd deng trong các
l<p chuyên 7K “ K nYng thuy4t trình” ti tr=ng 7i h'c An Giang. Tài li@u này cung cLp các
ni dung c bJn vK lý thuy4t dùng kèm theo các hot 7ng trong các l<p chuyên 7K. Mong
rang các l<p chuyên 7K vK k nYng thuy4t trình t<i 7ây s\ thú v" và h[u ích cho các bn sinh
viên.
Chúc các bn thành công.

TS. H Thanh M Phng
Và nhóm cng tác viên

3
M;C L;C
Chng 1: Tj %ÁNH GIÁ Kl NmNG THUYoT TRÌNH.
TV 7ánh giá khJ nYng thuy4t trình ….………………………………………… 4
Khtc phec sV hi hp khi thuy4t trình ………………………………………… 7
Chng 2: CHUuN Bv TRwxC KHI THUYoT TRÌNH

_____NGw.I CHŠP NH€N Ng=i thuc dng này s\ phát bi:u nhng không
mong mu;n ltm. Ng=i chLp nhNn 7ôi khi ngh‹
rang h' 7ã làm rLt t;t. %ôi khi h' li cJm thLy
thích phát bi:u tr<c 7ám 7ông.
_____NGw.I TÌM CŒ H‡I Ng=i thuc dng này luôn tìm c hi nói tr<c
7ám 7ông. Ng=i tìm c hi hi:u rang sV hi
hp s\ là chLt kích thích làm tYng hWng thú khi
thuy4t trình. H' s\ trZ nên rLt tV tin và thuHn
thec trong giao ti4p vì có c hi nói th=ng
xuyên.

Hãy *3i chiEu xem bIn thuJc m@u ng78i
nào.
6
BLNG T ÁNH GIÁ K NNG THUYT TRÌNH

%: thuy4t trình hi@u quJ, hãy ki:m tra k nYng thuy4t trình cSa bn. BJng 7ánh giá d<i 7ây
s\ cho bn bi4t cHn phJi tNp trung vào nh[ng khía cnh nào 7: phát tri:n nYng lVc cSa bn.
Hãy 7'c các câu sau và khoanh tròn nh[ng s; phù hUp v<i bn nhLt. Sau 7ó chú ý nh[ng ý mà
bn 7ã 7ánh s; 1, 2 hay 3.

Th=ng xuyên Không bao gi=
1. Tôi xác 7"nh các mec tiêu c bJn tr<c khi 5 4 3 2 1
chuyn b" bài thuy4t trình
2. Tôi xem xét tiêu chuyn, nhu cHu, và nh[ng hn 5 4 3 2 1
ch4 cSa ng=i nghe.
3. Tôi vi4t các ý chính tr<c ri chuyn b" bài 5 4 3 2 1
thuy4t trình xoay quanh các ý này
4. Khi bài thuy4t trình 7ã 7Uc stp x4p trNt tV, 5 4 3 2 1
tôi xem 7i xem li các ý chính

19. Cd chO cSa tôi tV nhiên và không b" gò bó bZi sV 5 4 3 2 1
hi hp
20. Gi'ng tôi l<n và rõ chW không 7Ku 7Ku 5 4 3 2 1
TMng s3 *iBm
N4u tAng s; 7i:m cSa bn tI 80 74n 100, bn là mt nhà hùng bi@n tài ba, bn
chO cHn gi[ v[ng các k nYng c bJn thôi.
N4u tAng s; 7i:m cSa bn tI 60 74n 80, bn rLt có khJ nYng trZ thành mt diˆn
giJ giƒi.
N4u tAng s; 7i:m cSa bn tI 40 74n 60 thì khoá huLn luy@n này có th: giúp
bn 7áng k: 7Ly
N4u tAng s; 7i:m cSa bn tI 30 74n 40 thì bn cHn phJi luy@n tNp th=ng hn.
N4u tAng s; 7i:m cSa bn d<i 30, hãy xtn tay áo và hành 7ng ngay. ThNt
không dˆ dàng gì nhng bn s\ ti4n b nhanh n4u c; gtng
Khi h'c xong khoá huLn luy@n này, hãy làm bài 7ánh giá này mt lHn n[a và
so sánh 7i:m s;. Bn s\ hài lòng v<i nh[ng ti4n b cSa mình.
8
KHNC PH;C S HPI HQP
Hi hp là trng thái tV nhiên khi b" cYng th“ng. Chúng ta
th=ng cYng th“ng khi thuy4t trình. Nh[ng thay 7Ai tâm sinh
lí s\ gây ra các tri@u chWng nh là hi hp, 7A m hôi, run ryy
tay chân, thZ nhanh, và tim 7Np nhanh.
%Ing lo ltng! N4u bn có các tri@u chWng nh trên tr<c ho_c
trong su;t buAi thuy4t trình thì bn là ng=i bình th=ng 7Ly.
RLt hi4m ng=i không có các tri@u chWng trên. HHu nh tLt cJ
m'i ng=i 7Ku cJm thLy cYng th“ng tr<c khi thuy4t trình hay
thNm chí là khi chO làm mt vi@c 7n giJn nh “tV gi<i thi@u”. Nh[ng cách sau 7ây s\ giúp
bn phát huy h4t khJ nYng.
Khi bn 7ã bi4t cách ch4 ngV sV cYng th“ng, buAi thuy4t trình có th: s\ sôi nAi hn. Nh[ng
trang ti4p theo s\ giúp bn bi4t cách tNn deng sV hi hp và thuy4t trình t;t hn.
Có mt ng=i 7ã nói rang “ Hãy trút bƒ sV bn chn và tNp trung vào mt vi@c”.

M H
P
I H
Q
P
10
phJi tNp luy@n hai buAi. N4u có th:, nh= mt ng=i nhNn xét ho_c ghi hình li các buAi
tNp. Xem li bYng ghi hình, ltng nghe nhNn xét và chOnh sda n4u cHn thi4t tr<c buAi
luy@n tNp cu;i cùng. %ây là cách luy@n tNp t;t nhLt.

Tình hu;ng cSa Duyên rLt phA bi4n. N4u bn cJm thLy hi hp ngay tr<c khi thuy4t
trình, hãy thd nh[ng cách sau 7ây vào lHn phát bi:u ti4p theo:

4. NHSP THU
Khi các c btp cSa bn b" cYng ra và bn cJm thLy hi hp, có l\ bn thZ cha 7S sâu.
%iKu 7Hu tiên cHn phJi làm 7ó là thJ lƒng, chân du•i th“ng, th giãn, và hít thZ thNt sâu
mt vài lHn.
5. HÃY TH GIÃN
Thay vì ngh‹ vK sV cYng th“ng-hay cW cYng th“ng. Hãy tV bJo mình “tôi ” khi hít vào
và “th giãn” khi thZ ra. C; gtng 7Ing suy ngh‹ hay lo sU mà hãy lNp li 7i@p khúc ”
tôi - th giãn” trong vài phút.

Duyên là sinh viên l<p Anh vYn nYm thW hai. Hôm nay cô phJi trình bày
tr<c l<p mt ni dung 7ã ti4n hành nghiên cWu. Tâm, bn cùng l<p cSa
cô stp trình bày xong phHn cSa anh ta và trong hai phút n[a Duyên s\
phJi thuy4t trình. Cô ta cVc k™ hi hp khi phJi tNp trung và gi[ bình t‹nh.
11

6. GILI T^A CNG TH_NG
Khi bn cYng th“ng và các c b" cYng ra, bn s\ hi hp nhiKu hn. %iKu này làm cho

8. NHÌN NGI NGHE
Hãy bi4n bài thuy4t trình trZ thành bài 7;i thoi. Nhìn m'i ng=i mt cách thân thi@n.
Bn s\ cJm thLy th giãn và không b" cô lNp n4u nhìn m'i ng=i trong khi thuy4t trình
và 7iKu này s\ giúp m'i ng=i thích bn.
13

ÔN LI VIXC KHNC PH;C S HPI HQP.

Tôi dg *hnh:
 Chuyn b" tài li@u
 TZng tUng ra mình s\ trình bày thNt thành công
 TNp sd deng tLt cJ các deng ce trVc quan trong bài thuy4t trình
 Chú ý nh[ng cách th giãn 7n giJn, kín 7áo
 Luôn h<ng vK ng=i nghe 7: giJm b<t cYng th“ng
 Di chuy:n trong khi nói 7: tV nhiên và th giãn
 Mtt luôn h<ng vK ng=i nghe.

LUYXN TYP Si GIÚP HOÀN HLO HmN
Bn s\ áp deng các mec nào trong bJng sau 7ây vào bài thuy4t trình
14
Ch7=ng 2: CHURN BS CHO BUnI THUYT TRÌNH

15

CHURN BS HÌNH DÁNG BÊN NGOÀI

%ây không phJi là nh[ng h<ng d•n ce th: vK th=i trang mà chO là nh[ng lu ý vK
cách Yn m_c và di@n mo. Nói chung là tránh sV l; b"ch, gi[ khuôn m•u , 7n giJn, hài hòa.
Bn phJi là tr'ng tâm trong buAi thuy4t trình chW không phJi quHn áo bn m_c.


4. Cà vt nên ch'n loi nào có th: làm tôn lên gng m_t và 7ôi mtt cSa bn. Ki:u cà vt
7ƒ cA 7i:n có th: không phù hUp v<i bn. Thd ngh‹ xem, cà vt màu 7ƒ s\ thu hút sV
chú ý cSa ng=i nghe và h' không còn chú
ý bn n[a. Cà vt v<i màu d"u hn có th:
s\ phù hUp v<i bn.
5. Giày vIa chân, thoJi mái và 7Uc 7ánh
bóng cyn thNn. Tìm v< phù hUp và có th:
che 7Uc cJ 7ôi chân trHn khi bn ngi
xu;ng.
6. Tóc hUp v<i khuôn m_t và phJi tm tLt,
g'n gàng cho dù 7ó là ki:u gì 7i n[a. Râu
quai hàm c^ng phJi g'n gàng và ria mép phJi 7Uc tOa trên vành môi.

H7png d@n cách st d$ng kính cho cv hai phái

Thông th=ng trong buAi thuy4t trình, bn chO nên mang kính khi cHn nó m<i có th:
nhìn thLy khán giJ và 7'c 7Uc các deng ce trVc quan Bn có th: không 7eo kính
n4u bn không cHn dùng chúng , ho_c bn có th: thay th4 bang kính sát tròng. %ó là vì
kính s\ phJn chi4u ánh sáng trong phòng và khán giJ s\ không nhìn vào mtt bn 7Uc.
C^ng nên tránh sd deng kính sát tròng màu vì khán giJ khó mà nhìn vào mtt cSa bn .
Hi@n nay 7ã có loi kính ch;ng choá. Và các diˆn giJ 7Ku 7Uc khuyên sd deng loi
kính này.

17
CHURN BS NQI DUNG BÀI THUYT TRÌNH

Tr<c tiên, bn nên tV hƒi ti sao bn ti4n hành thuy4t trình hay bn thuy4t
trình vì mec 7ích gì. %áp án cho câu hƒi này có th: giúp bn chuyn b" t;t ni dung bài
thuy4t trình cSa bn.
Ch“ng hn nh bn 7Uc 7K ngh" trình bày tr<c ban giám 7;c vK ngân sách nYm sau

Khi tìm hi:u khán giJ, bn phJi xem xét b;n khía cnh sau:
1. Giá trh - CHn xác 7"nh 7iKu gì là quan tr'ng 7;i v<i khán giJ? Các tA chWc khác nhau
có nh[ng h@ th;ng giá tr" khác nhau. Thuy4t trình cho nh[ng ng=i ngoài tA chWc cSa
bn s\ khác so v<i trình bày v<i nh[ng ng=i trong cùng 7n v". Ngay cJ nh[ng ng=i
cùng 7n v" nhng tI các b phNn khác nhau c^ng s\ có nh[ng nhNn thWc giá tr" khác
nhau.
2. Nhu cyu - Tìm hi:u nhu cHu cSa nhóm tr<c buAi thuy4t trình là rLt quan tr'ng - có
th: nh[ng gì h' cHn khác h“n v<i nh[ng gì bn ngh‹ . Diˆn giJ phJi tìm cách giJi
quy4t sV khác bi@t này.
3. Sg bó buJc- %ó là nh[ng Wc ch4 ngYn cJn ng=i nghe làm nh[ng gì h' mu;n hay
ntm btt nh[ng gì h' cHn bi4t. Trong 7ó có các m_t sau:
A. Quan *iBm v+ chính trh: Nh[ng quan 7i:m khác nhau vK chính tr" có th: s\
gây ra sV bó buc. N4u bn cHn sV Sng h cSa nhóm 7;i lNp, bn phJi ngh‹ 74n 7iKu
này ngay khi chuyn b" bài thuy4t trình. Thêm vào 7ó, nh[ng mâu thu•n vK tính cách và
nh[ng xung 7t khác s\ cJn trZ sV thành công cSa bài thuy4t trình.
B. Tài chính: BLt cW lúc nào bn 7K cNp vi@c phJi chi phí, bn s\ 7;i m_t v<i sV
ch;ng 7;i. PhJi 7oán tr<c 7iKu này và tìm cách giJi quy4t khi thuy4t trình.
C. KiEn th|c: Nên nh< rang m•i khán giJ có th: chuyên vK mt l‹nh vVc riêng
và không bi4t nhiKu vK l‹nh vVc khác. Vì vNy bn không nên sd deng các thuNt ng[,
B<c 2 – Tìm hi:u khán giJ
19
vi4t ttt, tI chuyên ngành, vân vân làm cho ng=i nghe không hi:u. N4u không chtc là
thuNt ng[ 7ó có thông deng trong khán giJ không bn hãy hƒi khán giJ xem h' có bi4t
các thuNt ng[ 7ó không và nên 7"nh ngh‹a n4u cHn thi4t.
4. Thông tin chung v+ buMi thuyEt trình: bn cHn bi4t s; lUng ng=i nghe, 7"a 7i:m
thuy4t trình, các trang thi4t b" s n có, vv 7: chuyn b" t;t cho buAi thuy4t trình.
.
Phi4u nhNn xét này s\ giúp bn chuyn b" hi@u quJ hn cho bài thuy4t trình

1. Nh[ng mec tiêu có liên quan 74n khán giJ là:


Khi chuyn b" mt bài thuy4t trình, chúng ta nên btt 7Hu phHn thân bài tr<c và 7Ing lo ltng vK
phHn mZ 7Hu bZi vì thông th=ng, phHn mZ 7Hu 7Uc rút ra tI nh[ng ý cSa phHn thân bài.
Nh[ng nhà thuy4t trình chuyên nghi@p 7ã h'c 7Uc cách tA chWc phHn trình bày cSa mình 7i
tI tr'ng tâm ra nh[ng vLn 7K có liên quan. Sau 7ây là nh[ng gUi ý có th: giúp bn:
%ng não, suy ngh‹ ra nh[ng ý tZng chính cho phHn trình bày
cSa bn và ghi m•i ý tZng 7ó vào mt m•u giLy. Hãy 7: cho ý
tZng 74n mt cách tV nhiên, 7Ing sda ch[a (b<c này s\ 7Uc
thVc hi@n sau). ¤ b<c này, bn ngh‹ ra càng nhiKu ý tZng càng
t;t.

Khi bn 7ã có khá nhiKu ý tZng, hãy loi bƒ b<t mt vài ý. C; gtng tóm li chO còn tI hai
74n nYm ý chính thôi bZi vì 7ó là cách mà ng=i ta th=ng sd deng khi trình bày. N4u nh
bn có nhiKu hn nYm ý tZng, thì hãy giJm chúng xu;ng bang cách bi4n mt vài ý thành
nh[ng ý nhƒ hn.
VÍ D;
GiJ sd nh bn phJi trình bày v<i Ban Giám %;c cLp trên 7: xin 7Uc cLp thêm 20% ngân
qu cho công ty cSa bn vào nYm t<i. Bn 7ã hoàn thành bJng phân tích ng=i nghe, và bn
bi4t rang bn phJi trình bày thNt thuy4t phec. Bn 7ã suy ngh‹ ra 10 t<i 15 ý tZng chính và
bn c^ng 7ã tóm li thành ba ý l<n nh sau:

B~C 1- Jng não *B có *7‚c nhqng ý t7„ng chính
Chúng tôi cHn phJi
cNp nhNt
h@ th;ng máy vi tính
cSa chúng tôi
Chúng tôi cHn có thêm
nh[ng
lNp trình viên
7: phát tri:n h@ th;ng

chng trình 7c
quyKn, chúng ta
s\ ti4t ki@m nhiKu
ti
K
n
CHn thi4t phJi
có h@ th;ng
giao ti4p d[ li@u
Không th: sd
deng phHn mKm
m<i nhLt
S\ ít l@ thuc
vào ng=i bán
bên ngoài
K thuNt m<i
7em li chLt
lUng t;t hn mà
v•n cùng giá
T;n nhiKu tiKn
vì h@ th;ng c^
làm vi@c không
hi@u quJ
Có th: phân
công li tI
nh[ng ng=i
trong công ty
Nhân sV m<i s\
7óng góp nh[ng
ý tZng m<i

)
22
Bn có th: có nhiKu ho_c ít nh[ng ý nhƒ trong phHn trình bày cSa mình. Mt khi bn 7ã hoàn
thành quá trình này, hãy stp x4p li nh[ng tLm th› cho phù hUp v<i nhu cHu cSa bn. Hãy thd
stp x4p theo nhiKu ki:u khác nhau 7: xem cách nào s\ phù hUp nhLt. Luôn luôn gi[ trong
7Hu nh[ng mec 7ích và quan tâm 74n ng=i nghe.

%: trình bày thuy4t phec, bn cHn phJi nêu tht c th nh[ng lUi ích mà ng=i nghe s\ thu
7Uc n4u h' làm theo yêu cHu cSa bn. Nh[ng lUi ích th=ng 7Uc nêu trong phHn thân bài.
Mt phng pháp khác 7: tA chWc mt phHn trình bày có tính thuy4t phec chính là sd deng
nh[ng lUi ích nh là nh[ng ý chính 7: trình bày. Trong ví de 7ã 7Uc nêu Z phHn tr<c (Ti
sao công ty cSa chúng tôi cHn tYng 20% ngân qu vào nYm t<i), chúng ta có th: tóm ttt nh[ng
lUi ích nh sau:

1. N4u nh công ty cSa chúng tôi có 7Uc nhiKu tiKn 7: 7Hu t cho h@ th;ng máy vi tính
m<i thì s\ làm tYng 7Uc tính cnh tranh trong nKn công nghi@p cSa chúng ta.
2. Và cùng v<i nh[ng lNp trình viên, sV 7Hu t vK m_t tài chánh 7ó s\ làm tYng lUi nhuNn
vì chúng tôi s\ làm vi@c có hi@u quJ hn.
3. Nh= vào h@ th;ng m<i này, chúng tôi s\ có th: nâng cLp nh[ng sJn phym hi@n có c^ng
nh s\ phát tri:n nh[ng sJn phym m<i.

B~C 3- Nêu nhqng l‚i ích
23

Bây gi= bn s\ quy4t 7"nh nên phát tài li@u nào (n4u có) phát cho ng=i nghe trong phHn trình
bày cSa bn. D<i 7ây là nh[ng chWc nYng chính cSa tài li@u phân phát trong phHn trình bày:

1. CSng c; nh[ng thông tin quan tr'ng
2. Tóm ttt nh[ng hot 7ng 7: ng=i nghe có th: theo k"p
3. Cung cLp thêm nh[ng thông tin giúp làm rõ vLn 7K mà không phJi dùng quá nhiKu


Khi bn 7ã xây dVng 7Uc b; cec cSa bài thuy4t trình, bn cHn quy4t 7"nh bn có cHn sd deng
deng ce trVc quan không, và n4u có thì sd deng nh[ng deng ce gì và sd deng Z 7âu. Nh[ng
h<ng d•n vK cách thi4t k4 và sd deng nh[ng deng ce trVc quan trong mt phHn trình bày s\
7Uc gi<i thi@u Z phHn sau. %iKu quan tr'ng nhLt lúc này là bn phJi xác 7"nh nh[ng deng ce
trVc quan, bn s\ k4t hUp v<i k4 hoch cSa bn nh th4 nào.

Ví de, ý nhƒ thW ba trong ý l<n s; mt cSa phHn ví de 7ã nêu lên rang n4u v•n sd deng h@
th;ng máy vi tính c^ thì công ty s\ phJi trJ rLt nhiKu tiKn. Ý này có th: 7Uc minh h'a bang
mt bi:u 7, ho_c bang mt deng ce trVc quan tng tV, chO ra rõ giá cJ cSa máy vi tính trong
3 nYm qua so v<i khoJn tiKn ti4t ki@m n4u sd deng h@ th;ng máy m<i trong cùng khoJng th=i
gian.
B~C 5- Chu‰n bh d$ng c$ trgc quan
25
Bài thuy t trình thuyt phc là bài thuyt trình có b cc rõ ràng i vi khán
gi.
Hãy ôn li nh[ng ý chính trong phHn trình bày cSa bn. Bn có th: dˆ dàng thVc hi@n 7iKu
này bang cách nói li các ý chính trong bài thuy4t trình. Các câu này không nam trong phHn
mZ bài, mà c^ng không nam trong phHn k4t luNn.
Hãy trZ li 3 ý chính trong ví de cSa chúng ta:

(Trong ví de này mec 7ích cSa chúng ta là thuy4t phec Ban Giám %;c rang công ty cSa bn
cHn tYng ngân qu 20% trong nYm t<i). Câu trình bày cHn nhtc li là “Chúng tôi cn phi cp
nht h thng máy vi tính ca chúng tôi, thuê thêm nhng lp trình viên và h# tr$ v% tài chánh
cho nhng phát trin vì nhng lý do mà tôi s* trình bày v,i các v- hôm nay”. Ngoài ra tr<c
phHn k4t luNn, bn có th: sd deng mt câu tng tV 7: nhtc li nh[ng ý chính 7ó (ch“ng hn:
“Bây gi1 các v- 2ã th4y 25$c l$i ích ca vic cp nht h thng máy vi tính, 2i%u ch6nh nhân
s7 và s7 h# tr$ v% tài chánh cho nhng phát trin”.)

B~C 6- NhŠc lIi các ý chính

trai tôi l:i g;p tôi vào m<t ngày n= và nói: “Cha @i, nAu cha tBng ti%n tr$ c4p cho con t,i
200 2ôla, con s* cEt cF nhi%u g4p hai ln m#i tun. Còn nAu cha tBng thêm 10% na, thì
B~C 7- ViEt phyn m„ bài

Trích đoạn TH’ THUY Ta S• D;NG CÁC D;NG C; TR C QUAN MQT CÁCH HIXU QUL Ch7=ng 4: LUYXN TYP TR ~C KHI THUYT TRÌNH Ch7=ng 5: TIN HÀNH THUYT TRÌNH GIAO TI P BŸNG MNT THUYT ¢T CÂU H^I VÀ TRL L

---