1

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC NGOI THNG
o0o

Công trình tham d Cuc thi
Sinh viên nghiên cu khoa hc Trng i hc Ngoi thng 2013

Tên công trình
Xác đnh tim nng các ngành hàng xut khu ca Vit Nam sang Liên minh
Châu Âu da trên mô hình hp dn
Nhóm ngành: KD2
Chng II: Mô hình hp dn cho các ngành hàng xut khu ca Vit Nam
vào EU 33
1.Gii thiu v mô hình hp dn 33
1.1 Khái nim và tính ch
1.1.1 Gii thi
1.1.2 Phân tích các yu t càà5
1.1.2.1 Bin ph thu5
1.1.2.2 Biàc l 36
a. Các bin có àng c nh 36
b. Các yu t hp dn
c. Mààài
d. Cààài
1.2 Tng quan nghiên cu v mô hình hp dn
1.2.1 Bin giá tr xut nhp khu
2

1.2.2 Bin khong cách
1.2.3 Bin dân s
1.2.4 Bin GDP
2.c lng 52
Chng III: Kt qu nghiên cu 53
1. Mô t và đánh giá din bin xut nhp khu ca Vit Nam vào EU 53
1.1 Dân s
àGDP
2. Các vn đ còn tn ti và kin ngh 62
2.1 Tn t
2.2 Kin ngh
C. KT LUN 77
D. TÀI LIU THAM KHO 80


dn, nhóm nghiên cu chn đ tài: ”ánh giá hiu qu các ngành xut khu ca
Vit Nam sang EU da trên mô hình hp dn”.
2. Tng quan tình hình nghiên cu
Mô hình hp dn là mt mô hình thc nghim thành công trong kinh t. Cuc
kho sát Leamer và Levisohn (1995) nhn đnh quan đim mô hình hp dn đư
đa ra đc nhng phát kin ni bt nht trong kinh t. Thành công ca mô hình
là đa ra cách lý gii và đánh giá tác đng ca các nhân t ti quan h thng
mi gia hai quc gia, khu vc. Bt đu vi Timbergan(1962), qua na th k
phát trin, mô hình hp dn đư đc đ cp ti qua rt nhiu bài nghiên cu bao
ph rt nhiu lnh vc, vùng min và thi gian. Anderson (1979) đư đa ra lý
thuyt nn tng cho mô hình này, sau đó mô hình đc phát trin vi nhiu bin
s và kt qu mi vi các tác gi nh Bergstrand và cng s (2001) vi nghiên
cu v s phát trin ca thu quan, chi phí vn chuyn, thu nhp tng đng
trong quan h thng mi th gii; Keithand JohnRies (2008) vii nghiên cu v
đu ra ca th trng lý thuyt và thc t; hay Bergrstrand và cng s (2011) vi
nghiên cu v mô hình hp dn và va chm kinh t trong nn kinh t th giiầ
Tuy các tài liu nghiên cu v mô hình này khá nhiu nhng li cha có tác gi
nào nghiên cu di góc nhìn v ngành hàng xut khu, trong khi vic nghiên
cu này có vai trò đánh giá, d đoán quan trng cho chin lc xut khu, đó
cng là mt trong s nhng lý do nhóm nghiên cu chn đ tài này.
3. i tng nghiên cu và mc tiêu nghiên cu
* i tng nghiiên cu: các ngành xut khu ca VN sang EU: hàng may sn,
hàng thy sn, giày dép, go, cà phê , hàng th công m ngh, hàng m ngh,
cao su, than đá, hàng rau qu, đc bit là các ngành ch lc là giy dép, thy hi
5

sn, đ ni tht, may mc và cà phê, đây là nhng ngành tiêu biu và chim t
trng ln trong xut khu ca Vit Nam sang EU.
*Mc tiêu: đánh giá các ngành xut khu v tính hiu qu mà Vit Nam đư và
đang thc hin cng nh đa ra nhng đánh giá, d báo, đ xut da trên mô

Chng III: Kt qu nghiên cu
1. Mô t và đánh giá ếin bin xut nhp khu ca Vit Nam vào EU
2. Các vn đ còn tn ti và kin ngh 7

B. Ni dung
Chng I:Thc trng xut khu ca Vit Nam vào EU
1. Th trng EU và tình hình xut khu
chung ca Vit Nam vào EU
Trong giai đon t 2011 – 2013, Vit Nam đc hng u đưi thu quan
(GSP) vi mc thu sut gim trung bình 3,5 đim %, vi t trng mt hàng
đang đc hng GSP là khong 25% tng kim ngch xut khu ca Vit Nam
vào EU. EU cng đang có ý đnh xem xét và điu chnh quy đnh GSP cho giai
đon 2013 theo xu hng gim u đưi cho nhng nc có kh nng cnh tranh,
to điu kin cho doanh nghip  các nc đang phát trin (trong đó có Vit
Nam) nâng cao tính cnh tranh.
Nh  bng sau cho thy c hàng xut khu và nhp khu đu tng đáng k:
xut khu tng 20,31% và nhp khu tng 13,48%. Nm 2011, xut khu ca
Vit Nam vào EU đt 16,5 t USD và nhp khu đt 7,74 t USD trong khi nm
2012 là 20,32 và 8,79 t đng.
Kim ngch XNK Vit Nam - EU

2012
2011
Tng/gim
XK
20.320,82
16.545,28


TH
TRNG
T12/2012
Nm 2012

Tr giá (USD)
Tr giá (USD)
c
377.522.974
4.095.247.034
Anh
302.286.162
3.033.585.926
Hà Lan
244.424.456
2.476.305.760
Italia
164.885.906
1.876.669.404
Tây Ban
Nha
203.968.510
1.793.732.814
Pháp
233.935.975
2.163.596.623
9

Áo

Rumani
7.178.633
80.605.700
Latvia
5.713.544
72.513.943
Hungari
4.951.216
57.576.917
Bungari
3.081.478
37.016.279
Lítva
2.034.856
36.880.978
Slôvenia
4.687.521
35.445.672
Lucxmbua
2.151.097
29.073.657
Manta
1.660.919
19.843.409
Síp
1.603.697
17.661.448
Extonia
1.337.501
11.538.125

2. Các ngành xut khu ch lc ca Vit Nam sang EU
2.1 Thy hi sn

12

Vit Nam nm trong s mi nc xut khu thu hi sn hàng đu th gii.
Vit Nam có đng b bin dài khong 3300km và có vùng thu triu ln, to ra
nhng điu kin thun li cho ngành đánh bt hi sn. Vit Nam cng s hu
nhng vùng nc ngt và nc l phù hp cho nuôi trng thu sn. Vit Nam
nuôi trng thu sn ngoài khi, vùng b bin và vùng nc ngt. Hi sn bao
gm cá, tôm, đng vt thân mm nh bch tuc và mc, và các loi đng vt
thân mm khác. Ngành thu sn có đóng góp ln cho nn kinh t Vit Nam.
Lnh vc này rt quan trng trong vic thu hút nhân công, vi lc lng lao đng
khong 3,4 triu ngi và có vai trò tích cc trong xoá đói gim nghèo cho c
dân vùng bin. Hot đng trong ngành này ch yu là nhng doanh nghip t
nhân c nh.
Sn xut ch yu phc v th trng ni đa, tuy nhiên xut khu ca Vit Nam
cng phát trin khá nhanh. Hin nay thu sn là mt trong nhng mt hàng xut
khu đem li doanh thu ln nht cho Vit Nam, bên cnh du thô, hàng may mc
và giày dép. T khi thc hin chính sách “i mi” t gia nhng nm 1980,
xut khu hi sn hàng nm đu tng. T l tng trng trung bình mi nm t
nm 1990 đn 2004 khong 20%. Theo các s liu thng kê ca Vit Nam, nm
2004 Vit Nam đư xut khu hi sn tr giá xp x 2,4 triu USD.
Phân tích SWOT mt hàng thu hi sn
im mnh
Các điu kin t nhiên thun li cho
đánh bt và nuôi trng hi sn:
đng b bin dài (3.260km) và các
im yu
Thiu ngun nguyên liu gia hai

Nhng khó khn trong kim soát vi
lng kháng sinh, cht cn trong hi
sn xut khu
Thiu hp tác gia các nhà xut
khu, do đó không có th mnh trong
vic mc c giá
Các đc đim v đóng gói và tin li
ca sn phm cha phù hp
Hu nh không có thng hiu, và
hu nh không có danh ting
Hu nh không có nhng thông tin
v th trng nhp khu
Thiu kinh nghim và k nng trong
14

các k hoch sn xut dài hn
Thiu vn đu t
C hi
Các ngun tài nguyên bin  đ sâu
ln vn cha đc khai thác
Sn xut nuôi trng thu sn có th
tng gp đôi
Nhp khu hi sn vn đang tng
trên các th trng quc t
Nhu cu ngày càng tng v các mt
hàng thu sn sch và hu c  các
th trng phng tây
a dng hoá sn phm đ thích nghi
vi nhu cu đang thay đi (các sn
phm n lin hoc đư ch bin đóng

(+20,3%), cá ng 5,97% (+19,2%), mc bch tuc 9.28% (+29,6%); nhuyn th
2 mnh v 3.87% (-6,89%); hi sn khác: 10.38% (tính theo giá tr).

16
Theo s liu ca Hi quan và tng hp ca VASEP, Giá tr xut khu thy
sn 8 tháng đu nm 2012 sang EU và Nga vn tip tc st
gim, ln lt là 13,7% và 19,5% so vi cùng k nm ngoái. Trong đó,
xut khu thy sn sang 5 nc nhp khu chính trong khi EU (c, Italia, Hà
Lan, Tây Ban Nha và Pháp) đu gim t 7 – 19% v giá tr so vi cùng k nm
trc. áng chú ý là k t đu nm xut khu thy sn sang 5 Vit Nam ch tng
trong tháng 2, còn li các tháng khác đu gim, dn đn nhp khu thy sn ca
EU t Vit Nam tip tc st gim, trong 8 tháng đu nm ch đt 755,3 triu
USD, gim 19,5% so vi cùng k nm 2011 . ây là mt trong nhng lý do
khin M vt EU tr thành th trng nhp khu hàng đu ca thy sn Vit
Nam vi giá tr đt 809,6 triu USD, tng 10,8% so vi cùng k nm ngoái.
17

Eu là th trng ln th 2 sau M nhp khu cá ng ca Vit Nam, trong đó
Tây Ban Nha là thtrng có tc đ tng trng giá tr NK cá ng t Vit Nam
mnh nht, lên ti 4 con s. Ngoài ra, c và Italy là hai th trng ln trong
khi EU cng tng giá tr NK mt hàng này t Vit Nam ln lt là 141,4% và
82,2% so vi cùng k nm ngoái. Tính chung, giá tr XK cá ng sang EU trong
tháng 8 tng ti 75,9% và 8 tháng đu nm nay tng 51,5% so vi cùng k nm
2011.
Trái vi xu hng đi lên ca cá ng, xut khu 2 mt hàng ch lc là tôm
và cá tra liên tc gim và cha có du hiu phc hi
2.2 Cà phê

Các điu kin t nhiên phù hp cho
cà phê
Chi phí sn xut và lao đng thp
Sn lng cao do đt đai màu m
Có kinh nghim trong trng cà phê
Sn xut tp trung gn cng
Khong cách vn chuyn trên đt
lin ngn nh hng tích cc đn
im yu
Thiu h thng ti tiêu, lm dng
thuc tr sâu và phân bón
Din tích trng cà phê quá bành
trng
Thiu phng tin d tr, dch v
marketing
Thiu qun lý ri ro (ví d bo him
cho ngi trng cà phê)
Th trng tng lai, sàn giao dch
19

phn thu t giá xut khu mà ngi
nông dân Vit Nam nhn đc
Th phn xut khu ln, đc bit là
cà phê Robusta
Phát trin xut khu t nhân
kém phát trin
Các tiêu chun Vit Nam cha tng
xng vi các tiêu chun quc t
Không có thng hiu cho cà phê
xut khu, vì th xut khu qua trung

Ngun: Tng cc Hi quan
Thu nhp khu ca EU đi vi nhom mt hàng cà phê là rt thp (
cà phê ht là 0%) . Nh vy là cà phê là mt hàng tim nng, giúp đy
mnh xut khu vào EU, nht là đi vi nguyên liu và bán thành phm

2.3 Giày dép:
Xut khu da giày ca Vit Nam đư tri qua mt quá trình tng trng
mnh m k t đu nhng nm 90. Trong cha đy mt thp k, ngành da giày
đư ni lên nh là mt trong nhng ngành xut khu quan trng nht ca Vit
21

Nam. Nm 2003 kim ngch xut khu đt 2.9 t USD, khin Vit Nam tr thành
nhà xut khu giày dép ln th t trên th gii. T nm 1999 đn 2003 tng
trng trung bình đt ti mc k lc là 18%/nm, điu này khá quan trng xét v
đc thù là ngành có kh nng cnh tranh cao. Theo các s liu thng kê ca Vit
Nam, nm 2004 xut khu da giày đư vt mc tiêu ti 100 triu USD. Th
trng xut khu hàng đu là EU, chim khong 80% tng kim ngch xut khu
ca Vit Nam. Vit Nam là nhà sn xut có kh nng cnh tranh cao trên th
trng EU, đng th hai sau Trung quc. Sau khi Hoa k thc hin ch đ ti
hu quc MFN đi vi Vit Nam, khi lng giày dép xut khu ca Vit Nam
sang th trng này đư tng đt bin.

Tính cnh tranh ca Vit Nam nm trong s kt hp ca mt bên là chi phí
nhân công thp nht Châu á và mt bên là lc lng lao đng có trình đ vn
hóa, d đào to và có tính k lut. Tuy nhiên, nng sut trong ngành công nghip
này ca Vit Nam đc xem là khá thp, to thành mt cái vòng lun qun: đ
duy trì cnh tranh thì tin lng vn tip tc thp. Ngành công nghip da giày
ca Vit Nam da phn ln vào hp đng gia công, các đi tác đang dn đu th
trng này cung cp kiu dáng, nguyên vt liu và đôi khi là c máy móc. Da
giày là mt ngành công nghip l thuc nhiu vào nhp khu, t l nhp khu

- Chi phí sn xut cao bi nhp
khu hóa cht, máy móc và
ph kin
- K thut nghèo nàn lc hu
C hi
- c đi x u đưi thu quan
ph cp t EU (GSP)
- Thu sut thp trong th
trng AFTA ti nm 2006
- Thu quan cc k thp trong
th trng Hoa K nh vào
Thách thc
- S cnh tranh mnh m t
Trung quc bi chi phí sn
xut ca nc này thp

23

hip đnh thng mi song
phng (USBTA)

Giày dép là mt trong nhng mt hàng xut khu ch đo ca Vit Nam
vào th trng EU. T ngày 01/07/1999, bng vic đc hng ch đ u đưi
thu ph cp GPS, giày dép Vit Nam xut khu sang th trng EU đc hng
mc thu nhp khu thp hn các nc khác, ch bng 70% mc thu thông
thng. Chính điu này đư giúp giày dép ca Vit Nam nâng cao sc cnh tranh
v giá c cng nh các li th so sánh khác. Theo thng kê ca Tng cc hi
quan, kim ngch xut khu mt hàng này 6 tháng đu nm 2011 lên đn gn 920
triu euro, và đt gn 960 triu euro trong 6 tháng đu nm 2012, tng 4,2% so
vi cùng kì nm trc. Có th nói, EU cng đng thi là th trng trng tâm,

vào EU
10.000
17,6
10.600
6,0
12.100
14,2
22.700
6,7
KNXK các
mt hàng ch
lc
6.990
17,6
7.430
6,3
8.300
11,7
15.730
6,0
Dt May
1.750
20,7
1.850
5,7
2.100
13,5
3.950
6,4
Giày dép

8,3
900
15,4
2.400
7,9

Hin nay, cn thit phi có s tng cng xut khu giày dép vào th trng
EU, vì mt s lí do sau:
- Eu là mt th trng ln, tiêu th hàng đu mt hàng giày dép ca Vit
Nam, là mt trong nhng mc tiêu quan tâm hàng đu ca các nc trên th gii.
- EU là mt th trng rt khó tính vi các hàng rào k thut và th hiu
ngi tiêu dung tng đi cao, nhu cu giày dép đ đi li thì ít mà làm đp thì
nhiu. Vì vy, nu đáp ng đc các yêu cu ca th trng nêu trên, không
nhng chúng ta có ch đng trong th trng EU mà còn d dàng thâm nhp các
th trng khác trên th gii, đây là phng pháp đi vòng mà Nht Bn đư tng
áp dng.